Najpiękniejsze miejscowości na Mazurach. Jakie miasta warto zobaczyć?

Sporo jest ciekawych miast i miasteczek w Krainie Tysiąca Jezior, które zachwycają krajobrazami, możliwościami aktywnego spędzania czasu i obcowania z przyrodą oraz zabytkami. Które z nich warto szczególnie odwiedzić podczas wakacji na Mazurach? Poznajcie najpiękniejsze z nich.

Turystyczne miejscowości na Mazurach – podsumowanie

• Mrągowo – festiwalowa stolica Mazur i urokliwy zakątek turystyczny regionu – Mrągowo łączy festiwalową atmosferę, jezioro Czos, plaże, promenadę, sporty wodne oraz zimowe atrakcje na Górze Czterech Wiatrów.
• Mikołajki – tętniące życiem miasto na Mazurach pełne atrakcji dla fanów żeglarstwa – Mikołajki to jeden z najpopularniejszych mazurskich kurortów, idealny dla żeglarzy, miłośników rejsów, jezior i lokalnych symboli z Królem Sielaw na czele.
• Węgorzewo – żeglarski azyl i baza wypadowa na Jezioro Mamry – Węgorzewo zachwyca położeniem nad Mamrami i Węgorapą, żeglarską infrastrukturą, promenadą oraz zabytkami związanymi z historią regionu.
• Giżycko – prawdziwy raj dla żeglarzy i miłośników historii – Giżycko to wodne serce Mazur z licznymi jeziorami, Kanałem Łuczańskim, zabytkowym mostem obrotowym, twierdzą Boyen i punktami widokowymi.
• Olsztyn – oficjalna stolica Warmii i serce całego regionu – Olsztyn łączy klimat historycznej starówki, dziedzictwo Mikołaja Kopernika, planetarium oraz aż 15 jezior w granicach miasta.
• Pisz – zielona brama Mazur, którą otula Puszcza Piska – Pisz warto odwiedzić dla zabytków, ale przede wszystkim jako bazę do odkrywania Puszczy Piskiej, jezior i Parku Dzikich Zwierząt Kadzidłowo.
• Ruciane-Nida – mazurska miejscowość, którą warto odwiedzić – Ruciane-Nida przyciąga żeglarskim klimatem, szantowymi tawernami, śluzą Guzianka, fortyfikacjami i Leśniczówką Pranie.
• Nidzica – malownicza miejscowość i największy zamek krzyżacki na Mazurach – Nidzica zachwyca gotyckim zamkiem krzyżackim, spokojnym miejskim klimatem oraz bliskością przyrodniczych atrakcji, takich jak rezerwat Źródła Rzeki Łyny.

 

Jedno z najbardziej znanych miast Mazur, festiwalowa stolica regionu, tłumnie odwiedzana przez lubujących się w muzyce (różnego gatunku), tańcach i rozrywce turystów. Oto Mrągowo – gospodarz licznych imprez, w tym słynnego Pikniku Country, Festiwalu Weselnych Przebojów, Festiwalu Kultury Kresowej i Polskiej Nocy Kabaretowej. 

Miasteczko nie tylko rozśpiewane i roztańczone, ale przy okazji wyróżniające się wyjątkowymi walorami krajoznawczymi i urokliwym położeniem – na Pojezierzu Mazurskim. Na jego terenie rozlanych jest kilka jezior – w tym jezioro Czos, Sutapie Małe, Sołtysko (Sołtyskie) i niewielkie Jezioro Magistrackie. Najsłynniejsze jest jezioro Czos – mistrz drugiego planu podczas odbywających się w Mrągowie festiwali i kulturalnych wydarzeń. Tutejszy amfiteatr jest bowiem rozlokowany tuż nad brzegiem zbiornika. Nad Czosem znajdziemy też bary, restauracje i smażalnie, promenadę, ścieżki rowerowe, molo i plaże, a w sezonie – strzeżone kąpieliska, wypożyczalnie sprzętu wodnego i czego tylko spragniona regeneracji dusza zapragnie… 

Nuda nie grozi nam zarówno w trakcie wakacji, jak i zimą – albowiem położona nad zbiornikiem Góra Czterech Wiatrów zapewnia moc atrakcji dla odwiedzających Mrągowo w czasie najbielszej pory roku – a konkretniej: wyciągi narciarskie z całą zimową infrastrukturą.

Poza „nadjeziornymi” rozrywkami w Mrągowie znajdziemy także westernowe miasteczko rodem z Dzikiego Zachodu, czyli Mrongoville. Warto odwiedzić także oddalone o ok. 25 km od miasta świętolipską bazylikę pw. Nawiedzenia NM Panny z krużgankowym obejściem i klasztorem. Największą atrakcją imponującej świątyni są unikatowe w skali Europy ruchome organy.

To dobry adres także dla tych, którzy zimą chcą sprawdzić, jak wyglądają narty na Mazurach.

Malowniczo rozlokowane pomiędzy jeziorami Tałty i Mikołajskim niewielkie miasteczko to jeden z najbardziej lubianych kurortów województwa warmińsko-mazurskiego. Popularny kurort i miasteczko wypoczynkowe znajduje się w centralnym punkcie Szlaku Wielkich Jezior Mazurskich stanowi prawdziwe eldorado dla żeglarzy. W czasie pobytu w Mikołajkach koniecznie trzeba przywitać się na rynku ze stojącym pośrodku fontanny Królem Sielaw – przykutą łańcuchem, ogromną, zielonkawą rybą z koroną na głowie. To najważniejszy symbol miasta, który znajdziemy również w mikołajskim herbie.

Na liście „atrakcje Mikołajek do odhaczenia” koniecznie powinien znaleźć się ponadto rejs po okolicy statkiem Żeglugi Mazurskiej, a także wizyta w Muzeum Reformacji i położonym po sąsiedzku kościele ewangelicko-augsburskim pw. Świętej Trójcy. W planie kulinarnym zaś nie może zabraknąć degustacji świeżej rybki – może właśnie smażonej sielawy – w którejś z licznych nadbrzeżnych tawern. Aby popatrzeć na okolicę z góry, warto wybrać się na ceglaną wieżę kościoła św. Mikołaja o wysokości 30 m. Z jej szczytu roztacza się widok na aż 5 różnych jezior okalających miasteczko. 

A skoro o jeziorach mowa – nie dalej niż 10 km od Mikołajek znajduje się jezioro Śniardwy, największy śródlądowy zbiornik wodny w naszym kraju. Zajmuje on powierzchnię ponad 110 kilometrów kwadratowych i z niektórych miejsc trudno dojrzeć drugi brzeg. Na żeglarskie wyprawy jak znalazł.

Stolica północnych Mazur i ostatni punkt na trasie Wielkich Jezior Mazurskich to małe miasteczko o wyjątkowym klimacie położone nad rozległym jeziorem Mamry oraz nad rzeką Węgorapą. Do Węgorzewa chętnie zaglądają nie tylko miłośnicy żeglarstwa, na których czekają tu Kanał Węgorzewski, bogata infrastruktura i liczne atrakcje, ale również poszukiwacze pamiątek z przeszłości.

Na miejscu warto odwiedzić XVII-wieczny kościół św. Piotra i Pawła, zajrzeć do Muzeum Kultury Ludowej i obejrzeć pracownię garncarską, cofnąć się w czasie w tutejszym skansenie – Park Etnograficzny, a także rzucić okiem na XIV-wieczny krzyżacki zamek. Miłym dopełnieniem pobytu będzie spacer promenadą wzdłuż Węgorapy.

Położone w centrum Krainy Wielkich Jezior Mazurskich Giżycko to prawdziwy wodny raj. Jedno z najpopularniejszych i – obok Ełku, Ostródy, Kętrzyna i Szczytna – największych miast na Mazurach otacza aż sześć jezior. Trzy z nich – Niegocin, Kisajno i Tajty – to znane i lubiane akweny turystyczne. Kąpiele wodne i słoneczne, przechadzki wzdłuż brzegu, eskapady rowerowe i inne ciekawe formy aktywnego wypoczynku – jest w czym wybierać i można korzystać z ich bliskości na wiele sposobów. Nie sposób być tutaj i nie wypłynąć także na głęboką wodę. Czy to na jachcie, czy na statku legendarnej „białej żeglugi” – przygoda będzie niezapomniana. Zwłaszcza, jeśli na trasie rejsu znajdzie się łączący jeziora Kisajno i Niegocin Kanał Łuczański. To jedna z ważniejszych dróg wodnych na trasie Wielkich Jezior Mazurskich, a zarazem popularny „kompan” spacerów. Wart uwagi jest zwłaszcza z XIX-wieczny, zabytkowy most obrotowy na Kanale Łuczańskim – jedyny taki w Europie. Został on zaprojektowany i skonstruowany w taki sposób, by ważące 100 ton przęsło mógł obrócić jeden człowiek.

Giżycko to również historyczna wizytówka Mazur. Wśród najbardziej znanych zabytków i miasta, i regionu wyróżnia się okazałą pruską twierdzę Boyen – jedno z czołowych umocnień w regionie. Dziś wojskowa baza to daleka przeszłość, a na dziedzińcu budowli organizowane są koncerty oraz inne imprezy kulturalne. „Wyrastające” między jeziorem Niegocin a twierdzą wzgórze św. Brunona (Brunona z Kwerfurtu) z żeliwnym krzyżem, a także wieża ciśnień z muzeum i tarasem widokowym to kolejne „kąski”, które mogą zobaczyć w Giżycku pasjonaci historii.

Największe miasto Warmii, z prawami miejskimi od 1353 roku, siedziba regionalnych władz, prężny ośrodek gospodarczy i kulturalny, a przy tym… miasto kosmicznych doznań. W końcu to tu znajduje się drugie co do wielkości w Polsce planetarium i to tu mieszkała w przeszłości najjaśniejsza gwiazda astronomii. Przez 5 lat gospodarzem najstarszego i najbardziej zasłużonego budynku w mieście – Zamku Kapituły Warmińskiej – był sam Mikołaj Kopernik. Podczas wizyty w mieście warto przespacerować się komnatami zajmowanymi niegdyś przez uczonego i uliczkami klimatycznej olsztyńskiej starówki. Ta choć nie jest wielka, ma wiele do zaoferowania, a gotycka katedra św. Jakuba, Stary Ratusz z zegarem słonecznym, XIV-wieczna Wysoka Brama czy XIX-wieczne spichlerze przy urokliwej „uliczce sztuki” są tego najbardziej imponującym dowodem.

Podczas pobytu w Olsztynie latem, warto znaleźć się w orbicie jednego z 15 zlokalizowanych w granicach administracyjnych miasta jezior. Największe z nich – Ukiel, zwane też „Krzywym” – to popularny ośrodek sportów wodnych i jedna z najlepszych plażowych miejscówek na Warmii i Mazurach.

Jeden zabytkowy kościół, neogotycki ratusz z ekspozycją Muzeum Ziemi Piskiej, ruiny zamku krzyżackiego, baszta, 2 wieże ciśnień, 3 domy w stylu barokowym i 8 niemieckich schronów… Choć gmina Pisz to największa gmina w Polsce (ponad 600 km²), naprawdę wielkie emocje czekają… już poza granicami miasta. Pisz otacza bowiem Puszcza Piska – rozciągający się na ok. 100 tys. ha kompleks leśny będący jedyną na Mazurach pozostałością lasu pierwotnego. 

Ten drugi pod względem wielkości kompleks leśny w Europie – porośnięty sosnowymi i świerkowymi lasami sosnowymi, oblany licznymi jeziorami (m.in. Śniardwy i Bełdany) – to dom i schronienie dla wielu gatunków zwierząt. By je spotkać w kontrolowanych warunkach, warto udać się do zlokalizowanego w sercu puszczy Park Dzikich Zwierząt Kadzidłowo, po terenie którego biegają sobie swobodnie – bez krat czy fos, w warunkach zbliżonych do naturalnych – rysie, daniele, tarpany i wilki, a także kuraki leśne i żubry.

Położone malowniczo w południowej części Pojezierza Mazurskiego Ruciane-Nida to jedna z najbardziej znanych miejscowości żeglarskich na Mazurach. Miasto kusi licznymi tawernami, w których w sezonie nieustannie rozbrzmiewają największe szantowe przeboje.

Pośród atrakcji i aktywności, które koniecznie trzeba zaliczyć podczas pobytu w granicach miasta, jest przeprawa słynną śluzą w Guziance z 1879 roku, łączącą jeziora Guzianka Mała i Bełdany. Na liście miejsc, do których warto zajrzeć podczas eksplorowania okolicy, jest kompleks fortyfikacji z przełomu XIX / XX wieku oraz zlokalizowana 10 minut jazdy samochodem od Rucianego-Nidy poniemiecka Leśniczówka Pranie. Niepozorna budowla nad brzegiem jeziora Nidzkiego, pośród lasów Puszczy Piskiej, od wielu lat przyciąga tłumy miłośników poezji z całego kraju. Wszystko za sprawą Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, który właśnie z Prania uczynił swoją ulubioną letnią pracownię. Dziś mieści się tu muzeum poety oraz organizowane są różne wydarzenia kulturalne.

Okolica świetnie sprawdza się również dla osób planujących spływ kajakowy Mazury, bo nie brakuje tu wodnych tras i leśnych krajobrazów.

Nidzica – malownicza miejscowość i największy zamek krzyżacki na Mazurach

Nidzica, nazywana czasem bramą na Mazury, to spokojne miasto o długiej historii, które warto wpisać na trasę zwiedzania południowej części regionu. Jej największą wizytówką jest monumentalny gotycki zamek krzyżacki, uznawany za największy pokrzyżacki zamek rezydencyjno-obronny na Mazurach. Warownia góruje nad miastem i do dziś robi duże wrażenie – nie tylko na zapalonych miłośnikach historii.

Podczas spaceru po Nidzicy warto zajrzeć do kościoła św. Wojciecha oraz kościoła ewangelicko-augsburskiego pw. Świętego Krzyża, zobaczyć Kamień Tatarski oraz zabudowę centrum. Ciekawym miejscem w okolicy jest również Garncarska Wioska w Kamionce, gdzie można poznać tradycyjne rzemiosło i odpocząć w sielskim otoczeniu.

Nidzica sprawdzi się też jako baza wypadowa dla tych, którzy chcą odkrywać mniej oczywiste mazurskie zakątki. W pobliżu miasta znajdują się rezerwaty przyrody, w tym malowniczy rezerwat krajobrazowo-geomorfologiczny „Źródła rzeki Łyny” im. prof. R. Kobendzy, rezerwat Żółwia Błotnego w Orłowie oraz rezerwaty Koniuszanka I i Koniuszanka II. To dobry kierunek dla osób, które poza jeziorami chcą zobaczyć także leśne trasy, źródliska i bardziej dzikie oblicze Warmii i Mazur.

Więcej inspiracji do podróży po krainie 1000 jezior zajdziecie w dedykowanym artykule Mazury atrakcje.