Poznaj atrakcje dla aktywnych w Ma\u0142opolsce – podsumowanie
<\/h2>\n\n\n\n\n- Ciekawe miejsca w Ma\u0142opolsce \u2013 od Tatr po jurajskie doliny<\/strong> \u2013 r\u00f3\u017cnorodne krajobrazy regionu, od wysokich g\u00f3r po wapienne doliny, jeziora i pog\u00f3rza.<\/li>\n\n\n\n
- G\u00f3ry w Ma\u0142opolsce \u2013 co warto zobaczy\u0107 i gdzie pojecha\u0107?<\/strong> \u2013 Tatry, Pieniny, Gorce, Beskidy, Spisz i Orawa oraz najciekawsze kierunki na g\u00f3rskie wycieczki.<\/li>\n\n\n\n
- Jezioro Czorszty\u0144skie \u2013 jedno z najpi\u0119kniejszych miejsc w Ma\u0142opolsce<\/strong> \u2013 jezioro mi\u0119dzy Gorcami i Pieninami, zamki w Niedzicy i Czorsztynie oraz atrakcje nad wod\u0105.<\/li>\n\n\n\n
- Parki i cuda natury Ma\u0142opolski \u2013 Ojc\u00f3w i Ojcowski Park Narodowy<\/strong> \u2013 jurajskie ska\u0142y, Dolina Pr\u0105dnika, jaskinie i najbardziej charakterystyczne miejsca Ojcowa.<\/li>\n\n\n\n
- Nie tylko g\u00f3ry \u2013 ciekawe miejsca i atrakcje przyrodnicze Ma\u0142opolski<\/strong> \u2013 Pustynia B\u0142\u0119dowska, Skamienia\u0142e Miasto, Jezioro Ro\u017cnowskie i mniej znane pog\u00f3rza.<\/li>\n\n\n\n
- Wie\u017ce widokowe w Ma\u0142opolsce \u2013 gdzie szuka\u0107 najlepszych panoram?<\/strong> \u2013 punkty widokowe w Gorcach, Beskidzie Wyspowym i S\u0105deckim oraz propozycje \u0142atwiejszych i d\u0142u\u017cszych tras.<\/li>\n\n\n\n
- Ma\u0142opolska aktywnie \u2013 szlaki, rowery i Dunajec<\/strong> \u2013 trekking, VeloMa\u0142opolska, VeloDunajec, Velo Czorsztyn, MTB i sp\u0142yw prze\u0142omem Dunajca.<\/li>\n\n\n\n
- Gdzie si\u0119 zatrzyma\u0107?<\/strong> \u2013 najlepsze bazy wypadowe w Zakopanem, Ko\u015bcielisku, na Pa\u015bmie Guba\u0142owskim i nad Jeziorem Czorszty\u0144skim.<\/li>\n\n\n\n
- Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania o ciekawe miejsca i g\u00f3ry w Ma\u0142opolsce<\/strong> \u2013 szybkie podpowiedzi dotycz\u0105ce kierunk\u00f3w, spacer\u00f3w, mniej znanych atrakcji i najlepszych punkt\u00f3w widokowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n<\/div>\n\n\n
Ciekawe miejsca w Ma\u0142opolsce \u2013 od Tatr po jurajskie doliny<\/strong><\/h2>\n\n\n\nNa po\u0142udniu wojew\u00f3dztwa jedno pasmo g\u00f3rskie niemal p\u0142ynnie przechodzi w kolejne. Czekaj\u0105 tu Tatry, Pieniny i Gorce, dalej Beskid S\u0105decki, Beskid Wyspowy i zachodnia cz\u0119\u015b\u0107 Beskidu Niskiego. R\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 nie tylko wysoko\u015bci\u0105 czy ukszta\u0142towaniem terenu. Ka\u017cde z nich ma w\u0142asny krajobraz i charakter szlak\u00f3w, ka\u017cde te\u017c zaprasza do troch\u0119 innego sposobu odkrywania g\u00f3r.<\/p>\n\n\n
\n![\"\"](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/MOT-logo-1024x137.png\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nNa tym r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 Ma\u0142opolski si\u0119 nie ko\u0144czy. Na p\u00f3\u0142nocy rozci\u0105ga si\u0119 wapienna Jura, okolice Tarnowa i S\u0105decczyzny zajmuj\u0105 \u0142agodniejsze pog\u00f3rza, a przez po\u0142udniow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 regionu prowadz\u0105 doliny du\u017cych karpackich rzek. W\u0142a\u015bnie takie r\u00f3\u017cne oblicza regionu chcieli\u015bmy pokaza\u0107 w kolejnej ods\u0142onie kampanii Poznaj Polsk\u0119, realizowanej pod patronatem Ma\u0142opolskiej Organizacji Turystycznej. Wsp\u00f3lnie z MOT wybrali\u015bmy miejsca,<\/strong> kt\u00f3re prowadz\u0105 od granitowych \u015bcian Tatr i ska\u0142 Ojcowskiego Parku Narodowego po Jezioro Czorszty\u0144skie, Ro\u017cnowskie i piaszczyste przestrzenie Pustyni B\u0142\u0119dowskiej. Niewiele region\u00f3w w Polsce pozwala w tak kr\u00f3tkim czasie zmieni\u0107 wysokog\u00f3rski szlak na jurajsk\u0105 dolin\u0119, jezioro albo pog\u00f3rze.<\/p>\n\n\n\nG\u00f3ry w Ma\u0142opolsce \u2013 co warto zobaczy\u0107 i gdzie pojecha\u0107?<\/strong><\/h2>\n\n\n\nNie ma jednej odpowiedzi. Wyprawa w Tatry oznacza zupe\u0142nie inn\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 ni\u017c ta w Gorce, a wej\u015bcie na Sokolic\u0119 trudno por\u00f3wnywa\u0107 z ca\u0142odziennym marszem przez Beskid S\u0105decki. Jedne g\u00f3ry w Ma\u0142opolsce wybiera si\u0119 dla ska\u0142, inne dla polan, las\u00f3w albo dalekich panoram. S\u0105 szlaki na kilka godzin i takie, na kt\u00f3re trzeba przeznaczy\u0107 ca\u0142y dzie\u0144. Zacznijmy od najwy\u017cszych.<\/p>\n\n\n\n
Tatry i Zakopane \u2013 doliny, szczyty i najbardziej spektakularne widoki<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Tatry-i-zakopane-mot-1024x576.jpg\")
<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nTu znajduje si\u0119 najwy\u017cszy punkt Polski, czyli Rysy si\u0119gaj\u0105ce po naszej stronie 2499 m n.p.m., ale tatrza\u0144skich rekord\u00f3w i miejsc znanych z poczt\u00f3wek jest znacznie wi\u0119cej. Morskie Oko, Giewont, Kasprowy Wierch, Dolina Pi\u0119ciu Staw\u00f3w, Czerwone Wierchy czy Orla Per\u0107 to w\u0142a\u015bciwie symbole i klasyka polskich g\u00f3r. I cho\u0107 Tatry zajmuj\u0105 stosunkowo niewielki obszar, krajobraz zmienia si\u0119 jak w kalejdoskopie. Inaczej wygl\u0105daj\u0105 granitowe Tatry Wysokie, inaczej \u0142agodniejsze grzbiety Tatr Zachodnich, a jeszcze inny \u015bwiat czeka na dnie szerokich dolin. Ca\u0142\u0105 list\u0119 miejsc, od kt\u00f3rych warto zacz\u0105\u0107 ich odkrywanie, znajdziecie w naszym przewodniku po najwi\u0119kszych atrakcjach Tatr.<\/a><\/p>\n\n\n\nPierwsze spotkanie z Tatrami – je\u015bli ma by\u0107 spektakularne – wcale nie musi oznacza\u0107 zdobywania najwy\u017cszych szczyt\u00f3w. Dolina Ko\u015bcieliska prowadzi mi\u0119dzy wapiennymi bramami i daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 odbicia m.in. w stron\u0119 Smreczy\u0144skiego Stawu. Z kolei w Dolinie Chocho\u0142owskiej, najwi\u0119kszej dolinie w polskiej cz\u0119\u015bci pasma, szczeg\u00f3lnie atrakcyjnie jest wiosn\u0105, gdy na polanach pojawiaj\u0105 fioletowe dywany krokus\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Droga do Morskiego Oka pozwala bez wi\u0119kszych trudno\u015bci technicznych znale\u017a\u0107 si\u0119 u st\u00f3p Mi\u0119guszowieckich Szczyt\u00f3w. Samo jezioro ma zreszt\u0105 histori\u0119 bardziej burzliw\u0105, ni\u017c mog\u0142aby sugerowa\u0107 jego spokojna tafla. Pod koniec XIX wieku jego okolice by\u0142y przedmiotem wieloletniego sporu granicznego, zako\u0144czonego w 1902 r. korzystnym dla Galicji wyrokiem s\u0105du rozjemczego w Grazu. A je\u015bli po drodze do Morskiego Oka macie troch\u0119 wi\u0119cej czasu, warto wcze\u015bniej zajrze\u0107 na Rusinow\u0105 Polan\u0119. Panorama Tatr jest st\u0105d tak dobra, \u017ce niekt\u00f3rzy stawiaj\u0105 j\u0105 na podium widok\u00f3w dost\u0119pnych po polskiej stronie g\u00f3r. <\/p>\n\n\n\n
Zakopane dostarcza mn\u00f3stwa inspiracji, ale przy tym daje do\u015b\u0107 du\u017co swobody w uk\u0142adaniu harmonogramu g\u00f3rskiego dnia. Z Ku\u017anic mo\u017cna ruszy\u0107 pieszo na Hal\u0119 G\u0105sienicow\u0105, Giewont czy Kasprowy Wierch, a na ten ostatni r\u00f3wnie\u017c wjecha\u0107 kolej\u0105 linow\u0105 i niemal od razu znale\u017a\u0107 si\u0119 na wysoko\u015bci 1987 m n.p.m. W pogodny dzie\u0144 wida\u0107 st\u0105d zar\u00f3wno Tatry Wysokie, jak i Czerwone Wierchy oraz le\u017c\u0105ce w dole Zakopane. Zim\u0105 Kasprowy zmienia si\u0119 w najwy\u017cej po\u0142o\u017cony o\u015brodek narciarski w Polsce, z trasami w Kotle G\u0105sienicowym i Goryczkowym. Wi\u0119cej pomys\u0142\u00f3w na ch\u0142odniejsze miesi\u0105ce zebrali\u015bmy w zestawieniu zimowych atrakcji Zakopanego<\/a>, a je\u015bli chcecie po\u0142\u0105czy\u0107 szlaki ze spacerem po mie\u015bcie, zajrzyjcie r\u00f3wnie\u017c do naszego planu Zakopane w 3 dni<\/a>.<\/p>\n\n\n\nG\u00f3ry maj\u0105 jednak ostatnie s\u0142owo. Wiosn\u0105 na polanach mog\u0105 ju\u017c kwitn\u0105\u0107 krokusy, podczas gdy kilkaset metr\u00f3w wy\u017cej nadal zalega twardy, zlodowacia\u0142y \u015bnieg. Szczeg\u00f3lnie d\u0142ugo utrzymuje si\u0119 on na zacienionych i p\u00f3\u0142nocnych stokach. Dlatego przed wyj\u015bciem dobrze sprawdzi\u0107 nie tylko prognoz\u0119, ale te\u017c komunikaty TPN i TOPR, a zim\u0105 oraz wiosn\u0105 r\u00f3wnie\u017c stopie\u0144 zagro\u017cenia lawinowego. O tym, dlaczego warunki na pozornie znanym szlaku potrafi\u0105 zmieni\u0107 si\u0119 z dnia na dzie\u0144, wi\u0119cej opowiada ratownik Piotr Jasie\u0144ski w naszej rozmowie o bezpiecznym odkrywaniu Tatr.<\/a><\/p>\n\n\n\n\nRezerwuj hotele w Tatrach TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPieniny \u2013 Trzy Korony, Sokolica i prze\u0142om Dunajca<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Pieniny-trzy-korony-mot_-1024x576.jpg\")
<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nPieniny nie imponuj\u0105 wysoko\u015bci\u0105, ale wystarczy stan\u0105\u0107 nad prze\u0142omem Dunajca, \u017ceby same liczby szybko straci\u0142y znaczenie. Pasmo ma oko\u0142o 35 km d\u0142ugo\u015bci, jego najwy\u017cszy szczyt Wysoka si\u0119ga 1050 m n.p.m., Okr\u0105glica w masywie Trzech Koron ma 982 m, a Sokolica 747 m. Wapienne \u015bciany wznosz\u0105 si\u0119 jednak miejscami oko\u0142o 300 m nad rzek\u0105, kt\u00f3ra przeciska si\u0119 mi\u0119dzy nimi ciasnymi zakolami. Spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tego krajobrazu chroni Pieni\u0144ski Park Narodowy, utworzony w 1932 roku i nale\u017c\u0105cy do najstarszych park\u00f3w narodowych w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
Najbardziej znane pieni\u0144skie panoramy otwieraj\u0105 si\u0119 z Trzech Koron i Sokolicy, cho\u0107 z ka\u017cdego z tych miejsc g\u00f3ry wygl\u0105daj\u0105 inaczej. Z platformy na Okr\u0105glicy wida\u0107 wij\u0105cy si\u0119 daleko w dole Dunajec, kolejne pieni\u0144skie grzbiety, a przy dobrej pogodzie tak\u017ce Tatry. Na Sokolicy rzeka jest znacznie bli\u017cej i w\u0142a\u015bnie st\u0105d najlepiej obserwowa\u0107 jedno z jej najbardziej charakterystycznych zakoli. Na tych dw\u00f3ch szczytach mo\u017cliwo\u015bci si\u0119 jednak nie ko\u0144cz\u0105. Z Palenicy mo\u017cna ruszy\u0107 grzbietem Ma\u0142ych Pienin w stron\u0119 Wysokiej, a Drog\u0105 Pieni\u0144sk\u0105 przej\u015b\u0107 lub przejecha\u0107 rowerem ze Szczawnicy a\u017c w stron\u0119 s\u0142owackiego Czerwonego Klasztoru. Wi\u0119cej pomys\u0142\u00f3w na odkrywanie regionu zebrali\u015bmy w naszym przewodniku po Podhalu i Pieninach<\/a>.<\/p>\n\n\n\nPieniny dobrze wygl\u0105daj\u0105 tak\u017ce z poziomu rzeki. Podczas sp\u0142ywu Dunajcem Trzy Korony i Sokolica przestaj\u0105 by\u0107 odleg\u0142ymi punktami widokowymi, a staj\u0105 si\u0119 skalnymi \u015bcianami wyrastaj\u0105cymi wysoko nad tratw\u0105. Trasa ze Sromowiec do Szczawnicy liczy blisko 18 km, a na prze\u0142omie rzeka zatacza kolejne ciasne zakola. Po sp\u0142ywie mo\u017cna zosta\u0107 w Szczawnicy, uzdrowisku po\u0142o\u017conym na styku Pienin i Beskidu S\u0105deckiego. Przy placu Dietla mie\u015bci si\u0119 pijalnia w\u00f3d mineralnych, a z centrum \u0142atwo ruszy\u0107 ponownie na szlak, Drog\u0119 Pieni\u0144sk\u0105 albo w stron\u0119 Palenicy.<\/p>\n\n\n\n
\nRezerwuj hotele w Pieninach TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSpisz \u2013 widokowe drogi mi\u0119dzy Tatrami i Pieninami<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Spisz-przelecz-lapszanka-shutter-1024x576.jpg\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nMi\u0119dzy Tatrami, Pieninami i Jeziorem Czorszty\u0144skim le\u017cy region, kt\u00f3ry podczas podr\u00f3\u017cy po po\u0142udniowej Ma\u0142opolsce \u0142atwo potraktowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako drog\u0119 do Niedzicy. A to b\u0142\u0105d. Polski Spisz zas\u0142uguje na dedykowany dzie\u0144 zwiedzania. Zamiast wysokich szczyt\u00f3w znajdziemy tu szerokie grzbiety, pola schodz\u0105ce do dolin i wsie, nad kt\u00f3rymi pojawia si\u0119 niemal ca\u0142a panorama Tatr.<\/p>\n\n\n\n
Najbardziej znany widok otwiera si\u0119 z prze\u0142\u0119czy nad \u0141apszank\u0105, po\u0142o\u017conej na wysoko\u015bci 945 m n.p.m. Z punktu przy niewielkiej kapliczce mo\u017cna podziwia\u0107 Tatry Bielskie, Wysokie i Zachodnie, a przy dobrej przejrzysto\u015bci rozpoznawa\u0107 kolejne partie g\u0142\u00f3wnej grani. Nie trzeba przy tym ko\u0144czy\u0107 wycieczki przy punkcie widokowym. Przez okolice \u0141apszanki prowadz\u0105 znakowane szlaki w stron\u0119 Kacwina, Nowej Bia\u0142ej i \u0141apsz Ni\u017cnych.<\/p>\n\n\n\n
Sam Kacwin pokazuje inn\u0105 stron\u0119 Spisza. Zachowa\u0142y si\u0119 tu tradycyjne sypa\u0144ce, czyli niewielkie spichlerze s\u0142u\u017c\u0105ce dawniej do przechowywania zbo\u017ca i innych zapas\u00f3w. W okolicy znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wodospady Pod M\u0142ynarzk\u0105 i Pod Up\u0142azem. W Trybszu warto zajrze\u0107 do drewnianego ko\u015bcio\u0142a \u015bw. El\u017cbiety W\u0119gierskiej, kt\u00f3rego XVII-wieczne polichromie prezentuj\u0105 tatrza\u0144skiej panoramy.<\/p>\n\n\n\n
Spisz nadaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na rower. Wschodnia cz\u0119\u015b\u0107 Szlaku Wok\u00f3\u0142 Tatr prowadzi z Nowego Targu w stron\u0119 Kacwina. Trasa jest bardziej pofa\u0142dowana ni\u017c odcinki prowadz\u0105ce dawnym nasypem kolejowym po zachodniej stronie Podhala, a mi\u0119dzy Krempachami i Kacwinem trzeba przygotowa\u0107 si\u0119 na wyra\u017aniejsze podjazdy. W zamian przez spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 drogi Tatry pozostaj\u0105 na horyzoncie.<\/p>\n\n\n\n
Spisz dobrze po\u0142\u0105czy\u0107 z wizyt\u0105 nad Jeziorem Czorszty\u0144skim, kt\u00f3rej jednak nie warto ogranicza\u0107 do Niedzicy. \u0141apszanka, Kacwin, Trybsz i lokalne drogi pomi\u0119dzy wsiami daj\u0105 dobry wgl\u0105d w region, kt\u00f3ry le\u017cy tu\u017c obok najbardziej popularnych miejsc po\u0142udniowej Ma\u0142opolski, a nadal pozostaje od nich znacznie spokojniejszy.<\/p>\n\n\n\n
Dolinki Krakowskie \u2013 Jura na spacer, rower i wspinaczk\u0119<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Dolinki-Krakowskie-dolina-kobylanska-shutter-1024x576.jpg\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nOjc\u00f3w jest najbardziej znan\u0105 jurajsk\u0105 dolin\u0105 w Ma\u0142opolsce, ale nie jedyn\u0105. Na zach\u00f3d od Krakowa ci\u0105gnie si\u0119 pas mniejszych dolin wyci\u0119tych w wapieniach: Bolechowicka, Kobyla\u0144ska, B\u0119dkowska, Szklarki czy Rac\u0142awki. Ka\u017cda ma inny uk\u0142ad, a razem tworz\u0105 rozleg\u0142y teren na jednodniowe spacery i kr\u00f3tsze wypady z miasta.<\/p>\n\n\n\n
Dolina B\u0119dkowska jest jedn\u0105 z najwi\u0119kszych. Dnem prowadz\u0105 szlaki piesze i lokalne trasy rowerowe, a nad nimi wyrastaj\u0105 wysokie wapienne \u015bciany. Najbardziej charakterystyczna jest Sokolica, osi\u0105gaj\u0105ca oko\u0142o 60 m wysoko\u015bci. Sama dolina nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c do najwa\u017cniejszych rejon\u00f3w wspinaczkowych Jury. Na kilkudziesi\u0119ciu ska\u0142ach wytyczono drogi ze sta\u0142ymi punktami asekuracyjnymi.<\/p>\n\n\n\n
Znacznie kr\u00f3tsza Dolina Bolechowicka zaczyna si\u0119 efektown\u0105 Bram\u0105 Bolechowick\u0105. Kobyla\u0144ska mo\u017ce pochwali\u0107 si\u0119 rozleg\u0142ymi polanami otoczonymi ska\u0142ami, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c od lat przyci\u0105ga wspinaczy. Dolina Rac\u0142awki jest bardziej le\u015bna i spokojniejsza, z rezerwatem przyrody obejmuj\u0105cym fragment wapiennej doliny oraz jej zbocza.<\/p>\n\n\n\n
Dolinki mo\u017cna poznawa\u0107 osobno albo po\u0142\u0105czy\u0107 je w jedn\u0105 d\u0142u\u017csz\u0105 wycieczk\u0119 rowerow\u0105. Jedna z regionalnych tras prowadzi przez Bolechowice, Kobylany, Dolin\u0119 B\u0119dkowsk\u0105, S\u0105sp\u00f3w, Ojc\u00f3w i Dolin\u0119 Kluczwody. <\/p>\n\n\n\n
Gorce \u2013 Turbacz, polany i Gorcza\u0144ski Park Narodowy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Gorce-turbacz-mot-1024x576.jpg\")
<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nW Gorcach widok cz\u0119sto pojawia si\u0119 dopiero po d\u0142u\u017cszym marszu przez las. Nagle drzewa si\u0119 rozst\u0119puj\u0105, szlak wychodzi na polan\u0119, a za kolejnymi grzbietami pokazuj\u0105 si\u0119 Tatry. Te otwarte przestrzenie przez stulecia by\u0142y zwi\u0105zane z pasterstwem. Wypas owiec i regularne wykaszanie pomaga\u0142y utrzyma\u0107 hale, kt\u00f3re bez dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka stopniowo zarasta\u0142yby lasem. Gdy tradycyjna gospodarka pasterska zacz\u0119\u0142a zanika\u0107, zmieni\u0142 si\u0119 tak\u017ce krajobraz. Dzi\u015b na cz\u0119\u015bci polan prowadzi si\u0119 wypas kulturowy, m.in. na Hali D\u0142ugiej, aby zachowa\u0107 ich przyrodniczy i krajobrazowy charakter. Do najcenniejszych pod wzgl\u0119dem ro\u015blinno\u015bci miejsc na terenie Gorcza\u0144skiego Parku Narodowego nale\u017c\u0105 Wierchy Zar\u0119bskie, stanowi\u0105ce po\u0142udniow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 hali.<\/p>\n\n\n\n
Najwy\u017cszym szczytem pasma jest Turbacz, 1310 m n.p.m., ale w Gorcach sam cel nie zawsze jest najwa\u017cniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 eskapady. Jedna z ciekawszych tras prowadzi z Prze\u0142\u0119czy Przys\u0142op w Lubomierzu \u017c\u00f3\u0142tym szlakiem nazywanym Szlakiem Dziesi\u0119ciu Polan. Wytyczy\u0142 go w latach 20. XX wieku ks. Walenty Gadowski, tw\u00f3rca tatrza\u0144skiej Orlej Perci. Po drodze szlak przecina kolejne polany, m.in. Jaworzynk\u0119, Podska\u0142y i Adam\u00f3wk\u0119, gdzie do dzi\u015b mo\u017cna zobaczy\u0107 stare sza\u0142asy. P\u00f3\u017an\u0105 wiosn\u0105 uwag\u0119 przyci\u0105ga te\u017c runo bukowych las\u00f3w, w kt\u00f3rych miejscami obficie kwitnie czosnek nied\u017awiedzi. Inny klasyczny wariant prowadzi fragmentem G\u0142\u00f3wnego Szlaku Beskidzkiego przez Stare Wierchy, Turbacz, Hal\u0119 D\u0142ug\u0105 i Kiczor\u0119. Warto przy tym wiedzie\u0107, \u017ce samo schronisko PTTK pod Turbaczem znajduje si\u0119 ju\u017c poza granicami Gorcza\u0144skiego Parku Narodowego.<\/p>\n\n\n\n
W pa\u015bmie zachowa\u0142y si\u0119 te\u017c \u015blady mniej oczywistych historii. Przy niebieskim szlaku w dolinie Kamienicy stoi niewielki drewniany sza\u0142as nazywany Papie\u017c\u00f3wk\u0105. Latem 1976 roku zatrzyma\u0142 si\u0119 w nim na kilkana\u015bcie dni kardyna\u0142 Karol Wojty\u0142a, kt\u00f3ry szuka\u0142 tu ciszy przed wyjazdem na Kongres Eucharystyczny w Filadelfii. Z Gorcami mocno zwi\u0105zana by\u0142a r\u00f3wnie\u017c posta\u0107 Tomasza Chlipa\u0142y, znanego jako Bulanda, jednego z najs\u0142ynniejszych miejscowych bac\u00f3w. Przez dziesi\u0119ciolecia wypasa\u0142 owce na Jaworzynie Kamienickiej, a jego nazwisko do dzi\u015b pojawia si\u0119 w opowie\u015bciach o dawnym gorcza\u0144skim pasterstwie. <\/p>\n\n\n\n
Osobnego przygotowania wymaga wycieczka z psem. Na terenie Gorcza\u0144skiego Parku Narodowego czworonogi mog\u0105 porusza\u0107 si\u0119 tylko po wyznaczonych odcinkach, a zasady nie dotycz\u0105 wszystkich popularnych doj\u015b\u0107 na Turbacz. Niekt\u00f3re trasy przez d\u0142ugi czas prowadz\u0105 jednak poza granicami parku, dlatego przed wyjazdem najlepiej por\u00f3wna\u0107 plan w\u0119dr\u00f3wki z aktualn\u0105 map\u0105 udost\u0119pnionych szlak\u00f3w. Na trasach, gdzie wej\u015bcie z psem jest dozwolone, obowi\u0105zuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zasady okre\u015blone w regulaminie GPN. Wi\u0119cej praktycznych informacji i propozycji tras znajdziecie w naszym poradniku o g\u00f3rskich w\u0119dr\u00f3wkach z psem<\/a>.<\/p>\n\n\n\nBeskid Wyspowy \u2013 Mogielica i g\u00f3ry wyrastaj\u0105ce ponad doliny<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Beskid-Wyspowy-z-lotu-ptaka-1024x576.jpg\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nBeskid Wyspowy nie tworzy jednego zwartego grzbietu. Poszczeg\u00f3lne masywy wyrastaj\u0105 osobno, rozdzielone dolinami i prze\u0142\u0119czami, dlatego wej\u015bcie na \u0106wilin, Mogielic\u0119 czy Lubo\u0144 Wielki za ka\u017cdym razem oznacza w\u0142a\u015bciwie osobn\u0105 g\u00f3rsk\u0105 eskapad\u0119. Najlepiej wida\u0107 to podczas inwersji, gdy mg\u0142y i ch\u0142odne powietrze zalegaj\u0105 w dolinach, a ponad nimi pojawiaj\u0105 si\u0119 o\u015bwietlone s\u0142o\u0144cem wierzcho\u0142ki. Wtedy okre\u015blenie \u201ewyspowy\u201d przestaje by\u0107 jedynie nazw\u0105. Co ciekawe, ma ono d\u0142u\u017csz\u0105 histori\u0119, ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107. Cho\u0107 przez lata jego autorstwo przypisywano Kazimierzowi Sosnowskiemu, okre\u015blenie g\u00f3r \u201ewyspowych\u201d pojawi\u0142o si\u0119 ju\u017c w 1910 roku w pracy geografa Ludomira Sawickiego.<\/p>\n\n\n\n
Najwy\u017cszym szczytem pasma jest Mogielica, wznosz\u0105ca si\u0119 na ponad 1170 m n.p.m. Jej okolice obj\u0119to ochron\u0105 rezerwatow\u0105, przede wszystkim ze wzgl\u0119du na dobrze zachowane lasy regla dolnego. Na szczycie stoi 23-metrowa stalowa wie\u017ca, otwarta pod koniec 2022 roku po rozebraniu wcze\u015bniejszej, drewnianej konstrukcji. Na g\u00f3rze rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 widoki na kolejne masywy Beskidu Wyspowego, a dalej Gorce, Pieniny, Beskid S\u0105decki i Tatry. Na po\u0142udniowo-zachodnich stokach rozci\u0105ga si\u0119 Polana Stumorgowa, jedna z najbardziej charakterystycznych hal w tej cz\u0119\u015bci pasma. Mogielica pojawia si\u0119 tak\u017ce w historii g\u00f3rskich w\u0119dr\u00f3wek Karola Wojty\u0142y, kt\u00f3ry bywa\u0142 tu jeszcze jako m\u0142ody ksi\u0105dz. Niedaleko szczytu przypomina o tym krzy\u017c papieski.<\/p>\n\n\n\n
Z Mogielic\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c mniej oczywisty, wojenny epizod. W styczniu 1944 roku na jej stokach rozbi\u0142 si\u0119 niemiecki bombowiec Heinkel He 111, a miejsce katastrofy upami\u0119tnia dzi\u015b tablica. Z kolei przy jednym ze szlak\u00f3w znajduje si\u0119 Zb\u00f3jnicki St\u00f3\u0142, p\u0142aska wychodnia skalna, z kt\u00f3r\u0105 miejscowe podania \u0142\u0105cz\u0105 zb\u00f3jnik\u00f3w maj\u0105cych liczy\u0107 tu swoje \u0142upy. Skalnych osobliwo\u015bci jest w Beskidzie Wyspowym wi\u0119cej. Na Luboniu Wielkim znajduje si\u0119 rozleg\u0142e osuwisko skalne obj\u0119te ochron\u0105 rezerwatow\u0105, z rumowiskami, szczelinami i formacjami nazywanymi Dziurawymi Turniami. Na szczycie stoi te\u017c niewielkie schronisko o charakterystycznej, przedwojennej bryle.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli zale\u017cy wam przede wszystkim na podziwianiu widok\u00f3w, a nie na ca\u0142odniowej w\u0119dr\u00f3wce, dobrym kierunkiem jest r\u00f3wnie\u017c Skie\u0142ek nad \u0141ukowic\u0105. Szczyt ma oko\u0142o 750 m n.p.m., ale stoj\u0105ca na nim 28-metrowa wie\u017ca pozwala spojrze\u0107 ponad drzewa na Beskid Wyspowy, S\u0105decki, Pieniny i Tatry. Doj\u015bcie od strony \u0141ukowicy zajmuje oko\u0142o p\u00f3\u0142 godziny, wi\u0119c to jedna z \u0142atwiej dost\u0119pnych panoram w pa\u015bmie. Wi\u0119cej o samej konstrukcji i wej\u015bciu na szczyt pisali\u015bmy przy okazji otwarcia wie\u017cy na Skie\u0142ku<\/a>. Je\u015bli za\u015b Beskid Wyspowy ma by\u0107 tylko jednym z przystank\u00f3w podczas d\u0142u\u017cszej podr\u00f3\u017cy, dodatkowe inspiracje znajdziecie tak\u017ce w naszym zestawieniu atrakcji w polskich g\u00f3rach.<\/a><\/p>\n\n\n\n\nRezerwuj hotele w Beskidach TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nBeskid S\u0105decki \u2013 Radziejowa i Dolina Popradu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Beskid-Sadecki-okolice-Blyszcza-widok-na-Doline-Dunajca-Pieniny-i-Tatry-mot-1024x576.jpg\")
<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nBeskid S\u0105decki rozci\u0105ga si\u0119 po obu stronach Popradu, kt\u00f3ry przecina pasmo g\u0142\u0119bok\u0105 dolin\u0105 i dzieli je na dwie g\u0142\u00f3wne cz\u0119\u015bci: Pasmo Radziejowej oraz Pasmo Jaworzyny Krynickiej. Grzbiety ci\u0105gn\u0105 si\u0119 tu kilometrami, wiele szlak\u00f3w d\u0142ugo prowadzi przez las, a polany i punkty widokowe pojawiaj\u0105 si\u0119 zwykle dopiero po drodze. Niemal ca\u0142y ten obszar le\u017cy w granicach Popradzkiego Parku Krajobrazowego. Sam Poprad przypomina o sobie niemal na ka\u017cdym etapie podr\u00f3\u017cy, przep\u0142ywaj\u0105c kolejno przez Muszyn\u0119, Piwniczn\u0105-Zdr\u00f3j i Rytro, zanim po\u0142\u0105czy si\u0119 z Dunajcem.<\/p>\n\n\n\n
Najwy\u017cszym szczytem pasma jest Radziejowa, 1266 m n.p.m. Wierzcho\u0142ek porasta las, dlatego w\u0142a\u015bciwa panorama dost\u0119pna jest dopiero z wie\u017cy widokowej. Przy dobrej widoczno\u015bci mo\u017cna st\u0105d zobaczy\u0107 Tatry, Pieniny, Beskid Wyspowy i kolejne beskidzkie grzbiety. Najkr\u00f3tszy popularny wariant prowadzi od Obidzy, ale znacznie wi\u0119cej z charakteru tych g\u00f3r obajwia czerwony szlak z Rytra. Trasa wiedzie przez Kordowiec, Niemcow\u0105 i Wielki Rogacz, a tu\u017c przed Radziejow\u0105 robi si\u0119 wyra\u017anie stromiej. Ze szczytu mo\u017cna ruszy\u0107 dalej w stron\u0119 Przehyby, zamiast wraca\u0107 t\u0105 sam\u0105 drog\u0105. Takie d\u0142ugie przej\u015bcia grzbietem s\u0105 dla Beskidu S\u0105deckiego bardzo charakterystyczne. Wi\u0119cej propozycji znajdziecie w naszym zestawieniu najpi\u0119kniejszych szlak\u00f3w w Beskidach<\/a>.<\/p>\n\n\n\nOkolice Radziejowej maj\u0105 te\u017c spokojniejsz\u0105, bardziej przyrodnicz\u0105 stron\u0119. Na p\u00f3\u0142nocnych stokach rozci\u0105ga si\u0119 rezerwat Baniska, chroni\u0105cy fragment dawnej Puszczy Karpackiej. W jego granicach znajduj\u0105 si\u0119 m.in. niewielkie jeziorko osuwiskowe M\u0142aka oraz jaskinia Bania, kt\u00f3ra nie jest niestety udost\u0119pniona do zwiedzania. W rejonie Radziejowej wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce rzadkie gatunki ro\u015blin.<\/p>\n\n\n\n
Po drugiej stronie Popradu wznosi si\u0119 Pasmo Jaworzyny Krynickiej. Sama Jaworzyna Krynicka liczy 1114 m n.p.m. i r\u00f3\u017cni si\u0119 od Radziejowej nie tylko wysoko\u015bci\u0105. Na szczyt mo\u017cna wej\u015b\u0107 pieszo od strony Krynicy-Zdroju, Muszyny lub Runka, ale prowadzi tam r\u00f3wnie\u017c kolej gondolowa. Nieco poni\u017cej wierzcho\u0142ka stoi schronisko PTTK, a przez t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 pasma przebiega G\u0142\u00f3wny Szlak Beskidzki. Dalej na zach\u00f3d znajduje si\u0119 Hala \u0141abowska, r\u00f3wnie\u017c ze schroniskiem i szerokimi polanami. Jeszcze inny krajobraz czeka nad Wierchoml\u0105, gdzie bac\u00f3wka stoi na otwartej hali z widokiem na Pasmo Radziejowej i, przy dobrej pogodzie, Tatry. W tej cz\u0119\u015bci Beskidu S\u0105deckiego panorama cz\u0119sto pojawia si\u0119 wcze\u015bniej ni\u017c sam szczyt.<\/p>\n\n\n\n
Dolina Popradu spina oba pasma, a przy okazji daje ciekaw\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 planowania wycieczek bez samochodu. Prowadzi ni\u0105 linia kolejowa w stron\u0119 Muszyny i Krynicy-Zdroju, wi\u0119c tras\u0119 mo\u017cna zacz\u0105\u0107 w jednej miejscowo\u015bci, a sko\u0144czy\u0107 kilka stacji dalej. Tory miejscami biegn\u0105 blisko rzeki, pomi\u0119dzy stromymi, zalesionymi zboczami. Dzi\u0119ki temu sam przejazd staje si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 podr\u00f3\u017cy po regionie, a nie tylko sposobem dotarcia na pocz\u0105tek szlaku.<\/p>\n\n\n\n
Dobrym punktem wypadowym po zachodniej stronie doliny jest Piwniczna-Zdr\u00f3j. Miejscowo\u015b\u0107 s\u0142ynie z w\u00f3d mineralnych i uzdrowiskowej tradycji, ale g\u00f3ry zaczynaj\u0105 si\u0119 tu w\u0142a\u015bciwie na obrze\u017cach miasta. Po zej\u015bciu ze szlaku mo\u017cna zajrze\u0107 do pijalni, przej\u015b\u0107 si\u0119 wzd\u0142u\u017c Popradu, a nast\u0119pnego dnia ruszy\u0107 w zupe\u0142nie inn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pasma. Wi\u0119cej o samej miejscowo\u015bci pisali\u015bmy w przewodniku po Piwnicznej-Zdroju i jej atrakcjach<\/a>.<\/p>\n\n\n\nJeszcze dalej w g\u00f3r\u0119 doliny le\u017cy Muszyna, otoczona g\u00f3rami z kilku stron i po\u0142o\u017cona u zbiegu Popradu, Szczawnika i Muszynki. To dobra baza zar\u00f3wno na wycieczki w Pasmo Jaworzyny Krynickiej, jak i na spokojniejszy dzie\u0144 mi\u0119dzy szlakami. Ogrody Sensoryczne, parki zdrojowe i spacerowe trasy nad rzek\u0105 pozwalaj\u0105 troch\u0119 zwolni\u0107 przed kolejn\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0105. Je\u015bli planujecie zosta\u0107 tu d\u0142u\u017cej, wi\u0119cej miejsc znajdziecie w naszym zestawieniu atrakcji Muszyny<\/a>.<\/p>\n\n\n\n\nRezerwuj hotele w Beskidach TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nBeskid Niski \u2013 gdzie w g\u00f3ry z dala od t\u0142um\u00f3w?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Beskid-Niski-mot-1024x576.jpg\")
<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nBeskid Niski nie pr\u00f3buje konkurowa\u0107 wysoko\u015bci\u0105 z Tatrami ani rozleg\u0142o\u015bci\u0105 panoram z s\u0105siednimi pasmami. Zapami\u0119tuje si\u0119 go inaczej: przez d\u0142ugie le\u015bne drogi, puste doliny, samotne krzy\u017ce przy dawnych traktach i cerkwie stoj\u0105ce w miejscach, gdzie przed wojn\u0105 t\u0119tni\u0142y \u017cyciem \u0142emkowskie wsie. W ma\u0142opolskiej cz\u0119\u015bci pasma szlaki prowadz\u0105 m.in. przez okolice Wysowej-Zdroju, Ha\u0144czowej, Regietowa, Izb i Ropek. Turyst\u00f3w jest tu zdecydowanie mniej ni\u017c w Tatrach czy Pieninach, ale okre\u015blenie \u201eNiski\u201d mo\u017ce by\u0107 myl\u0105ce. Podej\u015bcia bywaj\u0105 d\u0142ugie, boczne doliny s\u0105 s\u0142abiej ucz\u0119szczane, a zasi\u0119g telefonu nie wsz\u0119dzie jest oczywisto\u015bci\u0105. Wi\u0119cej pomys\u0142\u00f3w na w\u0119dr\u00f3wki po tej cz\u0119\u015bci Karpat znajdziecie w naszym zestawieniu najpi\u0119kniejszych szlak\u00f3w w Beskidach<\/a>.<\/p>\n\n\n\nNajwy\u017cszym szczytem polskiej cz\u0119\u015bci pasma jest Lackowa, 997 m n.p.m. Do symbolicznego tysi\u0105ca brakuje jej zaledwie trzech metr\u00f3w, za to jej zachodni stok skutecznie nadrabia nachyleniem. Czerwony szlak prowadzi tam jednym z najbardziej stromych znakowanych podej\u015b\u0107 w Beskidzie Niskim, kt\u00f3re w\u015br\u00f3d turyst\u00f3w zyska\u0142o nazw\u0119 \u201e\u015aciana P\u0142aczu\u201d. Lackowa ma te\u017c starsz\u0105 nazw\u0119: Chor\u0105giewka Pu\u0142askiego. W czasie konfederacji barskiej jej niezalesiony w\u00f3wczas wierzcho\u0142ek mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 oddzia\u0142om Kazimierza Pu\u0142askiego do przekazywania sygna\u0142\u00f3w, a \u015blady obozu konfederat\u00f3w zachowa\u0142y si\u0119 w rejonie Izb. Na szczyt mo\u017cna ruszy\u0107 w\u0142a\u015bnie stamt\u0105d, ale ciekawszy, cho\u0107 d\u0142u\u017cszy wariant prowadzi przez Bieliczn\u0105. Po dawnej \u0142emkowskiej wsi pozosta\u0142a dzi\u015b przede wszystkim bia\u0142a cerkiew \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a, stare drzewa owocowe i szeroka dolina zamkni\u0119ta od po\u0142udnia masywem Lackowej. Od Izb do cerkwi jest oko\u0142o 3,5 km, wi\u0119c mo\u017cna wybra\u0107 si\u0119 tu r\u00f3wnie\u017c bez planu zdobywania szczytu.<\/p>\n\n\n\n
\u015alady dawnej \u0141emkowszczyzny s\u0105 jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w krajobrazu Beskidu Niskiego. W dolinach trafia si\u0119 na kapliczki, cmentarze, fundamenty dom\u00f3w i cerkwie, kt\u00f3re przetrwa\u0142y powojenne wysiedlenia mieszka\u0144c\u00f3w regionu. Dwie szczeg\u00f3lnie cenne \u015bwi\u0105tynie stoj\u0105 w Kwiatoniu i Owczarach. Obie nale\u017c\u0105 do grupy drewnianych cerkwi regionu karpackiego wpisanych w 2013 roku na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO. Kwiato\u0144 zachowa\u0142 klasyczn\u0105 sylwetk\u0119 \u0142emkowskiej cerkwi z trzema wyra\u017anymi cz\u0142onami i wysokimi wie\u017cami, w Owczarach uwag\u0119 zwraca tak\u017ce zachowane wyposa\u017cenie wn\u0119trza. Wi\u0119cej o karpackich \u015bwi\u0105tyniach i innych polskich skarbach na li\u015bcie UNESCO<\/a> pisali\u015bmy w osobnym materiale. W Beskidzie Niskim takie miejsca nie s\u0105 jednak odr\u0119bnymi atrakcjami. Wyrastaj\u0105 z historii tutejszych dolin i przez to najlepiej ogl\u0105da\u0107 je w\u0142a\u015bnie w szerszym kontek\u015bcie ca\u0142ego regionu.<\/p>\n\n\n\nNa d\u0142u\u017cszy pobyt dobrze nadaje si\u0119 Wysowa-Zdr\u00f3j, po\u0142o\u017cona w szerokiej dolinie niedaleko granicy ze S\u0142owacj\u0105. Uzdrowisko korzysta z bogatych zasob\u00f3w w\u00f3d mineralnych i ma obecnie 14 uj\u0119\u0107. W pijalni w Parku Zdrojowym mo\u017cna spr\u00f3bowa\u0107 w\u00f3d z pi\u0119ciu \u017ar\u00f3de\u0142: Henryk, Franciszek, Anna, J\u00f3zef II i S\u0142one. Z centrum miejscowo\u015bci mo\u017cna ruszy\u0107 na Lackow\u0105, wybra\u0107 tras\u0119 w stron\u0119 s\u0142owackiej Cigelki albo zaplanowa\u0107 spokojniejszy spacer po okolicznych lasach. Niedaleko le\u017c\u0105 Ha\u0144czowa i Regiet\u00f3w. Ten ostatni kojarzy si\u0119 przede wszystkim z ko\u0144mi huculskimi. Dzia\u0142a tu Stadnina Koni Huculskich \u201eG\u0142adysz\u00f3w\u201d, jedna z najwa\u017cniejszych hodowli tej rasy w Europie. Niewysokie i wytrzyma\u0142e hucu\u0142y od pokole\u0144 s\u0105 zwi\u0105zane z g\u00f3rskimi terenami Karpat, a z Regietowa mo\u017cna ruszy\u0107 tak\u017ce na piesze i konne trasy w stron\u0119 Rotundy oraz s\u0105siednich dolin.<\/p>\n\n\n\n
Beskid Niski dobrze odkrywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z perspektywy rowerowego siode\u0142ka. Lokalne drogi, szerokie doliny i szutrowe odcinki pozwalaj\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 kolejne wsie, cerkwie i prze\u0142\u0119cze w ca\u0142odzienne p\u0119tle. Trzeba tylko pami\u0119ta\u0107 o przewy\u017cszeniach, bo \u0142agodny profil pasma ogl\u0105dany z daleka nie zawsze oznacza \u0142atw\u0105 jazd\u0119. Jeden z podobnych pomys\u0142\u00f3w opisali\u015bmy w zestawieniu najciekawszych tras rowerowych w Polsce<\/a>, gdzie pojawia si\u0119 wyprawa \u015bladem beskidzkich cerkwi. W ma\u0142opolskiej cz\u0119\u015bci Beskidu Niskiego w\u0142asn\u0105 tras\u0119 mo\u017cna u\u0142o\u017cy\u0107 wok\u00f3\u0142 Wysowej, Ha\u0144czowej, Kwiatonia i Regietowa. <\/p>\n\n\n\n\nRezerwuj hotele w Beskidach TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nBabia G\u00f3ra i Orawa \u2013 dzika strona zachodniej Ma\u0142opolski<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Babia-Gora-mot-1024x576.jpg\")
<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nBabia G\u00f3ra wyrasta ponad s\u0105siednie pasma na tyle wyra\u017anie, \u017ce jej sylwetk\u0119 trudno pomyli\u0107 z innym beskidzkim szczytem. Diablak mierzy 1725 m n.p.m. i jest najwy\u017cszym punktem Polski poza Tatrami. R\u00f3\u017cnic\u0119 wysoko\u015bci wida\u0107 tak\u017ce w przyrodzie. W trakcie podej\u015bcia las regla dolnego przechodzi w regiel g\u00f3rny, wy\u017cej pojawia si\u0119 kosodrzewina, a okolice szczytu maj\u0105 ju\u017c charakter pi\u0119tra alpejskiego. W\u0142a\u015bnie ta wyra\u017ana pi\u0119trowo\u015b\u0107, po\u0142\u0105czona z bogactwem tutejszej flory i fauny, by\u0142a jednym z powod\u00f3w obj\u0119cia masywu ochron\u0105. Babiog\u00f3rski Park Narodowy powsta\u0142 w 1954 roku, a w 1976 roku znalaz\u0142 si\u0119 w \u015bwiatowej sieci rezerwat\u00f3w biosfery UNESCO.<\/p>\n\n\n\n
Na Diablak prowadzi kilka dr\u00f3g, ale jedn\u0105 z najbardziej klasycznych jest czerwony szlak z Prze\u0142\u0119czy Krowiarki. Trasa przechodzi przez Sokolic\u0119, K\u0119p\u0119 i G\u00f3wniak, stopniowo wychodz\u0105c ponad las i kosodrzewin\u0119. Mo\u017cna p\u00f3\u017aniej zej\u015b\u0107 przez Prze\u0142\u0119cz Brona do schroniska na Markowych Szczawinach i w ten spos\u00f3b u\u0142o\u017cy\u0107 pe\u0142niejsz\u0105 p\u0119tl\u0119. Znacznie trudniejszy wariant prowadzi z rejonu schroniska \u017c\u00f3\u0142tym szlakiem, czyli Perci\u0105 Akademik\u00f3w. Na stromym odcinku zamontowano \u0142a\u0144cuchy i klamry, a zim\u0105 trasa bywa zamykana, gdy zabezpieczenia znikaj\u0105 pod \u015bniegiem. To nie jest wi\u0119c beskidzki skr\u00f3t na szczyt, lecz szlak wymagaj\u0105cy pewno\u015bci w stromym terenie i dobrych warunk\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Babia G\u00f3ra ma opini\u0119 kapry\u015bnej nie bez powodu. Ods\u0142oni\u0119ty masyw jest wystawiony na silny wiatr, a mg\u0142a, oblodzenie czy nag\u0142y spadek temperatury mog\u0105 zupe\u0142nie zmieni\u0107 charakter wycieczki. Babiog\u00f3rski Park Narodowy wymienia w\u015br\u00f3d realnych zagro\u017ce\u0144 r\u00f3wnie\u017c burze i lawiny \u015bnie\u017cne, dlatego prognoz\u0119 najlepiej sprawdza\u0107 bezpo\u015brednio przed wyj\u015bciem. Gdy pogoda dopisuje, rekompensata jest konkretna. Panorama ze szczytu obejmuje Tatry, Oraw\u0119 i rozleg\u0142e partie Beskid\u00f3w, a Babia G\u00f3ra znalaz\u0142a si\u0119 tak\u017ce w naszym rankingu najpi\u0119kniejszych widok\u00f3w w polskich g\u00f3rach<\/a>. Jesieni\u0105 dodatkow\u0105 atrakcj\u0105 s\u0105 bukowe lasy ni\u017cszych pi\u0119ter, kt\u00f3re kontrastuj\u0105 z coraz bardziej surow\u0105 parti\u0105 szczytow\u0105. Wi\u0119cej pomys\u0142\u00f3w na takie wycieczki zebrali\u015bmy w przewodniku po polskich g\u00f3rach jesieni\u0105<\/a>. <\/a> <\/p>\n\n\n\nSurowy charakter masywu od dawna pobudza\u0142 te\u017c wyobra\u017ani\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w. Diablak, Kapry\u015bnica, opowie\u015bci o czarownicach i diabelskich spotkaniach na szczycie nale\u017c\u0105 do lokalnego folkloru, a nie do przewodnika przyrodniczego, ale trudno ca\u0142kowicie oddzieli\u0107 je od historii tego miejsca. Cz\u0119\u015b\u0107 tych poda\u0144 zebrali\u015bmy w materiale o legendach i miejscach, w kt\u00f3rych podobno straszy<\/a>. W rzeczywisto\u015bci du\u017co bardziej namacalnym \u017ar\u00f3d\u0142em respektu pozostaje pogoda. Mg\u0142a potrafi zas\u0142oni\u0107 szlak w kilka chwil, a wiatr na odkrytej grani jest znacznie silniejszy ni\u017c kilkaset metr\u00f3w ni\u017cej.<\/p>\n\n\n\nPo po\u0142udniowej stronie Babiej G\u00f3ry krajobraz otwiera si\u0119 na Oraw\u0119. Region jest spokojniejszy od s\u0105siedniego Podhala, a przy dobrej przejrzysto\u015bci powietrza z jednej strony horyzont zamyka pot\u0119\u017cny masyw Babiej G\u00f3ry, z drugiej pojawiaj\u0105 si\u0119 Tatry. Jest tu te\u017c geograficzna osobliwo\u015b\u0107, kt\u00f3rej nie wida\u0107 na pierwszy rzut oka. Czarna Orawa nie p\u0142ynie w stron\u0119 Ba\u0142tyku. Jej wody przez Oraw\u0119, Wag i Dunaj docieraj\u0105 ostatecznie do Morza Czarnego. Region wodny Czarnej Orawy jest najwi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 zlewiska Morza Czarnego znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 na terytorium Polski. <\/p>\n\n\n\n
Po g\u00f3rskich w\u0119dr\u00f3wkach warto pozna\u0107 Oraw\u0119 tak\u017ce od strony jej historii i tradycyjnej architektury. W Zubrzycy G\u00f3rnej dzia\u0142a Orawski Park Etnograficzny, kt\u00f3rego pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 lat 30. XX wieku. Dzi\u015b na jego terenie znajduje si\u0119 ponad 60 obiekt\u00f3w, w tym dw\u00f3r Moniak\u00f3w, karczma, bac\u00f3wki, m\u0142yn oraz charakterystyczne dla regionu cha\u0142upy z wy\u017ck\u0105, czyli gospodarczym pi\u0119trem obieganym drewnian\u0105 galeryjk\u0105. Kilka kilometr\u00f3w dalej, w Orawce, stoi drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Chrzciciela z XVII wieku. Jego polichromie pokazuj\u0105 nie tylko sceny religijne. Cykl Dziesi\u0119ciu Przykaza\u0144 zawiera r\u00f3wnie\u017c szczeg\u00f3\u0142y dawnego \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w Orawy, ich stroje, wn\u0119trza i codzienne zaj\u0119cia. <\/p>\n\n\n\n
\nRezerwuj hotele w Ma\u0142opolsce TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJezioro Czorszty\u0144skie \u2013 jedno z najpi\u0119kniejszych miejsc w Ma\u0142opolsce<\/strong><\/h2>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/GLOWNE-Jezioro-Czorsztynskie-mot-1024x576.jpg\")
<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nNad Jeziorem Czorszty\u0144skim w jednym kadrze spotykaj\u0105 si\u0119 g\u00f3ry, woda i dwa zamki po przeciwnych stronach zbiornika. Nad brzegami wznosz\u0105 si\u0119 Gorce i Pieniny, a przy dobrej przejrzysto\u015bci powietrza w tle pojawiaj\u0105 si\u0119 Tatry. Trudno dzi\u015b wyobrazi\u0107 sobie ten krajobraz bez jeziora, cho\u0107 szeroka tafla pojawi\u0142a si\u0119 tu stosunkowo niedawno.<\/p>\n\n\n\n
Zbiornik powsta\u0142 przez spi\u0119trzenie Dunajca zapor\u0105 w Niedzicy. Sama idea ma ponad sto lat, a pierwsze koncepcje regulacji Dunajca w tym miejscu pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c na pocz\u0105tku XX wieku. Budow\u0119 g\u0142\u00f3wnych obiekt\u00f3w rozpocz\u0119to w latach 70., pi\u0119trzenie wody ruszy\u0142o w 1995 roku, a ca\u0142o\u015b\u0107 oddano do eksploatacji w 1997 roku. Podstawowym zadaniem inwestycji by\u0142a ochrona doliny Dunajca przed powodziami i wykorzystanie energetycznego potencja\u0142u rzeki. Dzi\u015b trudno pomin\u0105\u0107 jeszcze jedn\u0105 funkcj\u0119: jezioro sta\u0142o si\u0119 jednym z najbardziej rozpoznawalnych krajobraz\u00f3w Ma\u0142opolski i jednym z tych miejsc, kt\u00f3re regularnie trafiaj\u0105 do zestawie\u0144 najpi\u0119kniejszych jezior w Polsce<\/a>.<\/p>\n\n\n\nJezioro mi\u0119dzy Pieninami a Gorcami<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Jezioro-miedzy-pieninami-a-Gorcami-shutter-1024x576.jpg\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nJezioro Czorszty\u0144skie ma oko\u0142o 9 km d\u0142ugo\u015bci, a jego linia brzegowa liczy blisko 30 km. Od p\u00f3\u0142nocy nad wod\u0119 schodz\u0105 stoki Gorc\u00f3w, od po\u0142udnia otwieraj\u0105 si\u0119 Spisz i Pieniny. Brzeg jest pe\u0142en zatok i p\u00f3\u0142wysp\u00f3w, dlatego trudno wskaza\u0107 jeden najlepszy punkt widokowy. Z p\u00f3\u0142wyspu Stylchyn dobrze wida\u0107 oba zamki i Tatry, z okolic Niedzicy mocniej zaznaczaj\u0105 si\u0119 Pieniny, a z p\u00f3\u0142nocnego brzegu jezioro otwiera si\u0119 w stron\u0119 Spisza.<\/p>\n\n\n\n
Powstanie zbiornika zmieni\u0142o jednak znacznie wi\u0119cej ni\u017c sam krajobraz. Pod wod\u0105 znalaz\u0142y si\u0119 Stare Maniowy, wie\u015b o \u015bredniowiecznych korzeniach. Jej mieszka\u0144c\u00f3w przeniesiono wy\u017cej, na po\u0142udniowe stoki Gorc\u00f3w, gdzie zbudowano nowe Maniowy. Rozebrano setki dawnych zagr\u00f3d, przeniesiono cmentarz i zabytkow\u0105 kaplic\u0119 \u015bw. Sebastiana. Nie wszystko znikn\u0119\u0142o. Na p\u00f3\u0142wyspie Stylchyn powsta\u0142a Osada Czorsztyn, do kt\u00f3rej przeniesiono zabytkowe budynki z dawnych Mani\u00f3w, Czorsztyna i Kluszkowiec. Dzi\u015b tworzy j\u0105 31 obiekt\u00f3w, w tym drewniane wille, wiejskie cha\u0142upy, zabudowania gospodarcze i kamienne piwniczki z lamusami. To nie jest klasyczny skansen. Cz\u0119\u015b\u0107 dawnych dom\u00f3w pe\u0142ni obecnie funkcje turystyczne, ale zachowane bry\u0142y pozwalaj\u0105 zobaczy\u0107 fragment \u015bwiata, kt\u00f3ry cz\u0119\u015bciowo znikn\u0105\u0142 pod wodami zbiornika.<\/p>\n\n\n\n
Osobn\u0105 atrakcj\u0105 jest sama zapora w Niedzicy. Liczy 404 m d\u0142ugo\u015bci i 56 m wysoko\u015bci, a jej korpus zbudowano z oko\u0142o 1,8 mln m\u00b3 miejscowego \u017cwiru. Poni\u017cej pracuje elektrownia szczytowo-pompowa z dwiema odwracalnymi turbinami. Koron\u0105 zapory mo\u017cna spacerowa\u0107, ogl\u0105daj\u0105c z jednej strony Jezioro Czorszty\u0144skie, a z drugiej mniejszy zbiornik w Sromowcach. Obiekt, kt\u00f3ry powsta\u0142 z powod\u00f3w hydrotechnicznych, sta\u0142 si\u0119 wi\u0119c przy okazji jednym z najlepszych punkt\u00f3w widokowych w okolicy.<\/p>\n\n\n\n
Nad wod\u0105 da si\u0119 sp\u0119dzi\u0107 ca\u0142y dzie\u0144 bez wychodzenia na g\u00f3rski szlak. S\u0105 przystanie, rejsy, pla\u017ce i trasy rowerowe biegn\u0105ce miejscami niemal tu\u017c przy brzegu. Pomi\u0119dzy Niedzic\u0105 a Czorsztynem w sezonie kursuj\u0105 te\u017c jednostki, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 skr\u00f3ci\u0107 rowerow\u0105 p\u0119tl\u0119 i przedosta\u0107 si\u0119 z jednego brzegu na drugi. Do samego Velo Czorsztyn wr\u00f3cimy jeszcze dalej, bo tutejsza trasa zdecydowanie zas\u0142uguje na osobny opis. Jezioro pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w naszym zestawieniu najpi\u0119kniejszych g\u00f3rskich jezior.<\/a><\/p>\n\n\n\nNiedzica i Czorsztyn \u2013 zamki wpisane w krajobraz<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Niedzica-i-czorsztyn-zamki-wpisane-w-krajobraz-shutter-1024x576.jpg\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nJezioro ma zaledwie kilka dekad, ale oba zamki strzeg\u0142y doliny Dunajca ju\u017c w \u015bredniowieczu. Zamek Dunajec w Niedzicy zacz\u0119to wznosi\u0107 na pocz\u0105tku XIV wieku jako warowni\u0119 zabezpieczaj\u0105c\u0105 p\u00f3\u0142nocn\u0105 granic\u0119 Kr\u00f3lestwa W\u0119gier i wa\u017cny szlak prowadz\u0105cy dolin\u0105 Dunajca w stron\u0119 Krakowa. Po drugiej stronie rzeki rozwija\u0142 si\u0119 Czorsztyn, zwi\u0105zany z polsk\u0105 stron\u0105 pogranicza i kr\u00f3lewskim traktem na W\u0119gry. Przez stulecia oba zamki dzieli\u0142o wi\u0119c co\u015b wi\u0119cej ni\u017c Dunajec: patrzy\u0142y na siebie z dw\u00f3ch stron pa\u0144stwowej granicy.<\/p>\n\n\n\n
Czorsztyn przez wieki by\u0142 siedzib\u0105 starost\u00f3w i wa\u017cnym punktem na po\u0142udniowych rubie\u017cach pa\u0144stwa. W 1651 roku zamek opanowa\u0142 Aleksander Kostka Napierski, przyw\u00f3dca buntu ch\u0142opskiego na Podhalu. Warownia stopniowo traci\u0142a p\u00f3\u017aniej znaczenie, a ostateczny cios przyszed\u0142 pod koniec XVIII wieku. Oko\u0142o 1790 roku po uderzeniu pioruna sp\u0142on\u0119\u0142y dachy. Zamku ju\u017c nie odbudowano, a ruiny stopniowo zacz\u0119\u0142y nabiera\u0107 romantycznego charakteru, kt\u00f3ry dzi\u015b jest cz\u0119\u015bci\u0105 ich uroku.<\/p>\n\n\n\n
Niedzica przetrwa\u0142a w znacznie lepszym stanie. Mo\u017cna wej\u015b\u0107 na dziedzi\u0144ce, zajrze\u0107 do zamkowych wn\u0119trz i zobaczy\u0107 jezioro z taras\u00f3w dawnej w\u0119gierskiej warowni. Z zamkiem wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c jedna z najbardziej egzotycznych legend w Polsce. Wed\u0142ug opowie\u015bci w 1946 roku Andrzej Benesz mia\u0142 odnale\u017a\u0107 tutaj kipu, inkaski zapis w\u0119ze\u0142kowy, zwi\u0105zany z histori\u0105 rodziny Berzeviczych i rzekomym skarbem potomk\u00f3w Ink\u00f3w. Samo muzeum przedstawia t\u0119 histori\u0119 jako legend\u0119, a nie potwierdzony epizod historyczny. Kipu p\u00f3\u017aniej zagin\u0119\u0142o, skarbu nigdy nie odnaleziono, ale opowie\u015b\u0107 na sta\u0142e wesz\u0142a do miejscowego folkloru. <\/p>\n\n\n\n
Najciekawsze jest jednak to, jak oba zamki zmieni\u0142y si\u0119 po powstaniu jeziora. Dawniej sta\u0142y wysoko nad w\u0105sk\u0105 dolin\u0105 Dunajca, dzi\u015b ich mury odbijaj\u0105 si\u0119 w szerokiej tafli wody. Z pok\u0142adu statku albo gondoli dobrze wida\u0107, jak blisko siebie le\u017c\u0105 i jak naturalnie kontrolowa\u0142y dawny trakt biegn\u0105cy wzd\u0142u\u017c rzeki. Krajobraz jest wsp\u00f3\u0142czesny, ale uk\u0142ad \u015bredniowiecznego pogranicza nadal mo\u017cna bez trudu odczyta\u0107.<\/p>\n\n\n\n
\nRezerwuj hotele w Ma\u0142opolsce TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nParki i cuda natury Ma\u0142opolski \u2013 Ojc\u00f3w i Ojcowski Park Narodowy<\/strong><\/h2>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/GLOWNE-Parki-i-cuda-natury-Ojcowski-Park-Narodowy-z-lotu-ptaka-mot-1024x576.jpg\")
<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nZaledwie kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w od granic Krakowa krajobraz zmienia si\u0119 zupe\u0142nie. Pr\u0105dnik p\u0142ynie dnem w\u0105skiej doliny, nad kt\u00f3r\u0105 wyrastaj\u0105 jasne wapienne ska\u0142y, bramy i samotne osta\u0144ce. Pod ziemi\u0105 ci\u0105gn\u0105 si\u0119 jaskinie, w bocznych w\u0105wozach jest znacznie ciszej ni\u017c przy g\u0142\u00f3wnej trasie, a pomi\u0119dzy przyrodniczymi osobliwo\u015bciami pojawiaj\u0105 si\u0119 zamki i \u015blady znacznie starszego osadnictwa.<\/p>\n\n\n\n
Ojcowski Park Narodowy utworzono w 1956 roku. Jest najmniejszym parkiem narodowym w Polsce i zajmuje nieco ponad 21 km\u00b2, ale niewielka powierzchnia bywa tu zalet\u0105. Fragment Doliny Pr\u0105dnika znajduj\u0105cy si\u0119 w granicach parku liczy oko\u0142o 12 km, wi\u0119c wiele najciekawszych miejsc mo\u017cna \u201codhaczy\u0107\u201d podczas jednej d\u0142u\u017cszej wycieczki. Pod wapiennymi zboczami kryj\u0105 si\u0119 liczne jaskinie, b\u0119d\u0105ce wa\u017cnymi zimowiskami nietoperzy. Na terenie OPN stwierdzono 17 gatunk\u00f3w tych ssak\u00f3w i nieprzypadkowo w\u0142a\u015bnie nietoperz znalaz\u0142 si\u0119 w znaku parku. <\/p>\n\n\n\n
Dolina Pr\u0105dnika \u2013 spacer w\u015br\u00f3d wapiennych ska\u0142<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Magazyn](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Dolina-Pradnika-1024x576.jpg\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nDolina Pr\u0105dnika jest naturaln\u0105 osi\u0105 ca\u0142ego parku. Trasa spacerowa prowadzi wzd\u0142u\u017c potoku, a ska\u0142y raz odsuwaj\u0105 si\u0119 od drogi, by po chwili zn\u00f3w wyrosn\u0105\u0107 tu\u017c obok niej. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich Ig\u0142a Deotymy, charakterystyczna R\u0119kawica czy Brama Krakowska. Do tego dochodz\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a, boczne w\u0105wozy i wej\u015bcia do jaski\u0144. Dzisiejsza rze\u017aba doliny jest efektem dzia\u0142ania wody na jurajskie wapienie. Przez tysi\u0105ce lat powstawa\u0142y szczeliny, podziemne korytarze i skalne formy, kt\u00f3re dzi\u015b s\u0105 znakiem rozpoznawczym Ojcowa.<\/p>\n\n\n\n
W samym Ojcowie przyrod\u0119 \u0142atwo po\u0142\u0105czy\u0107 z histori\u0105. Nad dolin\u0105 stoj\u0105 ruiny zamku z czas\u00f3w Kazimierza Wielkiego, ni\u017cej znajduje si\u0119 drewniana Kaplica Na Wodzie, a dalej zaczynaj\u0105 si\u0119 \u015bcie\u017cki prowadz\u0105ce do Bramy Krakowskiej i jaski\u0144. Je\u015bli chcemy na chwil\u0119 zej\u015b\u0107 z najbardziej ucz\u0119szczanej trasy, mo\u017cna odbi\u0107 do Doliny S\u0105spowskiej. Jej dolna cz\u0119\u015b\u0107 ma oko\u0142o 5 km d\u0142ugo\u015bci i r\u00f3wnie\u017c le\u017cy w granicach parku, ale krajobraz jest tam znacznie spokojniejszy. Zamiast zabudowy i ruchliwej drogi mamy S\u0105sp\u00f3wk\u0119, \u0142\u0105ki, las i wapienne zbocza..<\/p>\n\n\n\n
Brama Krakowska i jaskinie Ojcowa<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Brama-Krakowska-J.-Krawczyk-mot-1024x576.jpg\")
<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT, fot. J. Krawczyk<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nBrama Krakowska wygl\u0105da jak naturalne wej\u015bcie do skalnego miasta. Tworz\u0105 j\u0105 dwie wapienne kolumny wysokie na oko\u0142o 15 m. Nazwa nawi\u0105zuje do dawnego traktu prowadz\u0105cego Dolin\u0105 Pr\u0105dnika z Krakowa w stron\u0119 \u015al\u0105ska. Dzi\u015b w pobli\u017cu przecinaj\u0105 si\u0119 znakowane szlaki, a jedna z tras prowadzi dalej przez Ciasne Ska\u0142ki w stron\u0119 Jaskini \u0141okietka. Z sam\u0105 Bram\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c miejscowe podanie, wed\u0142ug kt\u00f3rego obie ska\u0142y maj\u0105 si\u0119 powoli do siebie zbli\u017ca\u0107. Gdy ca\u0142kowicie zamkn\u0105 przej\u015bcie, ma nadej\u015b\u0107 koniec \u015bwiata. Geologia na szcz\u0119\u015bcie nie ka\u017ce si\u0119 tym terminem szczeg\u00f3lnie przejmowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Jaskinia \u0141okietka ma oko\u0142o 320 m d\u0142ugo\u015bci, z czego blisko 270 m udost\u0119pniono zwiedzaj\u0105cym. Legenda m\u00f3wi, \u017ce przysz\u0142y kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw \u0141okietek ukrywa\u0142 si\u0119 tu przed wojskami czeskiego Wac\u0142awa II, a wej\u015bcie do groty zas\u0142oni\u0142a paj\u0119cza sie\u0107, kt\u00f3ra zmyli\u0142a pogo\u0144. Podziemna trasa prowadzi przez korytarze oraz wi\u0119ksze komory, m.in. Sal\u0119 Rycersk\u0105 i Sypialni\u0119. W jaskini przez ca\u0142y sezon panuje temperatura oko\u0142o 8\u00b0C, wi\u0119c nawet w \u015brodku lata przydaje si\u0119 co\u015b cieplejszego.<\/p>\n\n\n\n
Jaskinia Ciemna ma zupe\u0142nie inny charakter. Udost\u0119pniona trasa jest kr\u00f3tsza, liczy oko\u0142o 120 m, ale samo miejsce nale\u017cy do najwa\u017cniejszych stanowisk archeologicznych w tej cz\u0119\u015bci Polski. Badania przynios\u0142y tysi\u0105ce zabytk\u00f3w ze \u015brodkowego paleolitu i dowody obecno\u015bci neandertalczyk\u00f3w. Do wej\u015bcia prowadzi strome podej\u015bcie, kt\u00f3re pokonuje oko\u0142o 60 m r\u00f3\u017cnicy wysoko\u015bci, dlatego sama wizyta jest bardziej wymagaj\u0105ca ni\u017c w Jaskini \u0141okietka. Obie jaskinie maj\u0105 sezonowe zasady zwiedzania. W Ciemnej przebieg dost\u0119pnej trasy mo\u017ce si\u0119 dodatkowo zmieni\u0107 ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 nietoperzy, dlatego przed przyjazdem najlepiej sprawdzi\u0107 bie\u017c\u0105ce informacje parku.<\/p>\n\n\n\n
Maczuga Herkulesa \u2013 symbol jurajskiego krajobrazu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Maczuga-Herkulesa-przy-Zamku-w-Pieskowej-Skale-dziecko-1024x576.jpg\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nU st\u00f3p zamku w Pieskowej Skale stoi jeden z najbardziej rozpoznawalnych osta\u0144c\u00f3w ca\u0142ej Jury. Maczuga Herkulesa mierzy ok. 25 m wysoko\u015bci i spoczywa na wyra\u017anie w\u0119\u017cszej podstawie. Jej niezwyk\u0142y kszta\u0142t jest efektem nier\u00f3wnomiernego niszczenia wapienia, ale takie wyja\u015bnienie nigdy nie wystarcza\u0142o miejscowej wyobra\u017ani. Ska\u0142\u0119 nazywano m.in. Maczug\u0105 Kraka, Czarci\u0105 Ska\u0142\u0105, Ska\u0142\u0105 Twardowskiego i Sokol\u0105 Ska\u0142\u0105. Wed\u0142ug jednej z legend to sam diabe\u0142 mia\u0142 ustawi\u0107 j\u0105 cie\u0144szym ko\u0144cem ku ziemi, wykonuj\u0105c jedno z polece\u0144 mistrza Twardowskiego.<\/p>\n\n\n\n
Na szczycie mo\u017cna dostrzec niewielki krzy\u017c. Upami\u0119tnia wej\u015bcie Leona Witka na ska\u0142\u0119 w 1933 roku, jeszcze przed utworzeniem parku narodowego. Dzisiaj Maczuga jest chronion\u0105 formacj\u0105 i nie jest miejscem przeznaczonym do swobodnej wspinaczki. Zreszt\u0105 najlepszy kadr z\u0142apiemy z do\u0142u: jasna ska\u0142a na pierwszym planie, renesansowy zamek w Pieskowej Skale nieco wy\u017cej. Widok-synekdocha, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bciwie streszcza jurajski krajobraz w jednym uj\u0119ciu. Wi\u0119cej podobnych historii i miejsc opisujemy w naszym przewodniku po Ojcowskim Parku Narodowym<\/a>.<\/p>\n\n\n\n\nRezerwuj hotele w Ma\u0142opolsce TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNie tylko g\u00f3ry \u2013 ciekawe miejsca i atrakcje przyrodnicze Ma\u0142opolski<\/strong><\/h2>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/GLOWNE-Nie-tylko-gory-Pustynia-Bledowska-mot-1024x576.jpg\")
<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nG\u00f3ry zajmuj\u0105 spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 mapy Ma\u0142opolski, ale na nich lista przyrodniczych atrakcji regionu zdecydowanie si\u0119 nie ko\u0144czy. Na zachodzie rozci\u0105ga si\u0119 Pustynia B\u0142\u0119dowska, na Pog\u00f3rzu Ci\u0119\u017ckowickim las skrywa fantazyjne formacje skalne, a Dunajec po raz kolejny zmienia krajobraz, tym razem tworz\u0105c Jezioro Ro\u017cnowskie.<\/p>\n\n\n\n
Warto wi\u0119c czasem zej\u015b\u0107 z beskidzkiego szlaku i ruszy\u0107 w zupe\u0142nie inn\u0105 stron\u0119. Jedne z tych miejsc wystarcz\u0105 na kilka godzin, inne bez problemu wype\u0142ni\u0105 ca\u0142y dzie\u0144 albo weekend. Wszystkie pokazuj\u0105 Ma\u0142opolsk\u0119 z dala od jej najbardziej oczywistych g\u00f3rskich poczt\u00f3wek.<\/p>\n\n\n\n
Pustynia B\u0142\u0119dowska \u2013 niezwyk\u0142y krajobraz zachodniej Ma\u0142opolski<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/pustynia-bledowska-mot-1024x577.jpg\")
<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nPiasek jest tu naturalny, pustynny krajobraz ju\u017c nie do ko\u0144ca. Grube warstwy osad\u00f3w pozostawi\u0142y wody topniej\u0105cego l\u0105dolodu, ale przez tysi\u0105ce lat teren porasta\u0142 las. Zmiana przysz\u0142a wraz z rozwojem \u015bredniowiecznego g\u00f3rnictwa i hutnictwa w rejonie Olkusza. Drewno by\u0142o potrzebne do budowy szyb\u00f3w i sztolni oraz produkcji w\u0119gla drzewnego, dlatego lasy wycinano na du\u017c\u0105 skal\u0119. Ods\u0142oni\u0119ty piasek zacz\u0105\u0142 by\u0107 przenoszony przez wiatr i z czasem powsta\u0142 krajobraz, kt\u00f3ry pod koniec XIX wieku Wac\u0142aw Na\u0142kowski nazwa\u0142 Pustyni\u0105 B\u0142\u0119dowsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
P\u00f3\u017aniej miejsce jeszcze wielokrotnie zmienia\u0142o sw\u00f3j wygl\u0105d. Cz\u0119\u015b\u0107 pustyni zarasta\u0142a, inne fragmenty celowo zalesiano, a w XX wieku rozleg\u0142y teren wykorzystywa\u0142o wojsko. Do dzi\u015b p\u00f3\u0142nocny obszar ma charakter poligonowy i nie jest przeznaczony do swobodnego zwiedzania. Otwarte piaski chronione s\u0105 obecnie w ramach sieci Natura 2000, a zachowanie ich pustynnego charakteru wymaga regularnego usuwania cz\u0119\u015bci ro\u015blinno\u015bci. Bez takich zabieg\u00f3w las stopniowo \u201codzyskiwa\u0142by\u201d teren.<\/p>\n\n\n\n
Na pierwsz\u0105 wizyt\u0119 najlepiej wybra\u0107 jeden z trzech g\u0142\u00f3wnych punkt\u00f3w. Czubatka nad Kluczami pozwala spojrze\u0107 na pustyni\u0119 z g\u00f3ry, D\u0105br\u00f3wka znajduje si\u0119 po stronie Chech\u0142a, a przy R\u00f3\u017cy Wiatr\u00f3w mo\u017cna zej\u015b\u0107 bezpo\u015brednio na piaszczysty teren. Od 2025 roku wszystkie trzy miejsca \u0142\u0105czy r\u00f3wnie\u017c licz\u0105ca oko\u0142o 16,5 km p\u0119tla Velo Pustynia. Trasa prowadzi m.in. drewnian\u0105 k\u0142adk\u0105 nad podmok\u0142\u0105 dolin\u0105 Bia\u0142ej Przemszy, wi\u0119c rowerowa wycieczka objawia nie tylko same piaski.<\/p>\n\n\n\n
Pustynia od dawna rozpala\u0142a wyobra\u017ani\u0119. W dawnych opisach pojawia\u0142y si\u0119 burze piaskowe, a w 1924 roku grupa uczestnik\u00f3w kurs\u00f3w nauczycielskich mia\u0142a obserwowa\u0107 tutaj zjawisko przypominaj\u0105ce rozleg\u0142\u0105 tafl\u0119 wody, uznane za fatamorgan\u0119. Nic dziwnego, \u017ce miejsce regularnie trafia do zestawie\u0144 najbardziej niecodziennych krajobraz\u00f3w kraju. Wi\u0119cej znajdziecie w naszym przewodniku po najwi\u0119kszych atrakcjach Jury Krakowsko-Cz\u0119stochowskiej<\/a>, a podobnych geograficznych niespodzianek szukali\u015bmy r\u00f3wnie\u017c w zestawieniu miejsc w Polsce, w kt\u00f3rych mo\u017cna poczu\u0107 si\u0119 jak za granic\u0105<\/a>.<\/p>\n\n\n\nSkamienia\u0142e Miasto w Ci\u0119\u017ckowicach \u2013 skalny labirynt Pog\u00f3rza<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Magazyn](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Skamieniale-Miasto-w-Ciezkowicach2_ciapek_1920x1040-1-1024x555.jpg\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nCzarownica, Ratusz, Grunwald, Pustelnia, Baszta Paderewskiego. Nazwy brzmi\u0105 jak fragment planu miasta, ale zamiast ulic s\u0105 le\u015bne \u015bcie\u017cki, a zamiast budynk\u00f3w pot\u0119\u017cne wychodnie piaskowca ci\u0119\u017ckowickiego. Ska\u0142y powsta\u0142y oko\u0142o 30 mln lat temu, a p\u00f3\u017aniejsze wietrzenie i erozja nada\u0142y im kszta\u0142ty przypominaj\u0105ce baszty, ambony, grzyby i \u015bciany. To w\u0142a\u015bnie tutaj po raz pierwszy w Karpatach opisano r\u00f3wnie\u017c struktury zwi\u0105zane z dawnymi podmorskimi osuwiskami.<\/p>\n\n\n\n
Mieszka\u0144cy przez lata t\u0142umaczyli niezwyk\u0142e formy znacznie bardziej obrazowo. Wed\u0142ug jednej z legend sta\u0142o tu kiedy\u015b miasto, kt\u00f3rego mieszka\u0144cy zostali za kar\u0119 zamienieni w kamie\u0144. Poszczeg\u00f3lne ska\u0142y tak\u017ce doczeka\u0142y si\u0119 w\u0142asnych historii. Czarownica ogl\u0105dana z odpowiedniej strony przypomina profil ludzkiej twarzy, Ratusz i Grunwald stoj\u0105 przy wej\u015bciu do rezerwatu, a pomi\u0119dzy kolejnymi formacjami pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u0105skie szczeliny i skalne przej\u015bcia.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wna trasa od parkingu przy ul. Krynickiej do Ska\u0142ki z Krzy\u017cem liczy oko\u0142o 1,5 km. Dystans nie jest du\u017cy, ale kamienie, korzenie i miejscami strome stopnie sprawiaj\u0105, \u017ce lepiej za\u0142o\u017cy\u0107 wygodne buty. Dwie pierwsze formacje, Czarownica i Ratusz, znajduj\u0105 si\u0119 jeszcze po przeciwnej stronie drogi ni\u017c g\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 rezerwatu. W weekendy niewielki parking przy wej\u015bciu szybko si\u0119 zape\u0142nia.<\/p>\n\n\n\n
Wycieczki nie trzeba ko\u0144czy\u0107 na samym rezerwacie. W pobli\u017cu znajduje si\u0119 W\u0105w\u00f3z Wodospad, a ni\u017cej Park Zdrojowy w Ci\u0119\u017ckowicach. Dzi\u0119ki temu kr\u00f3tki spacer mi\u0119dzy ska\u0142ami \u0142atwo wyd\u0142u\u017cy\u0107 do kilku godzin. W samym Skamienia\u0142ym Mie\u015bcie najlepiej jednak nie spieszy\u0107 si\u0119 z przechodzeniem od tabliczki do tabliczki. Sporo uroku kryje si\u0119 w\u0142a\u015bnie pomi\u0119dzy nazwanymi formacjami, w skalnych szczelinach, pod nawisami i na le\u015bnych odcinkach trasy.<\/p>\n\n\n\n
Jezioro Ro\u017cnowskie \u2013 Ma\u0142opolska od strony wody<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Jezioro-Roznowskie-mot_-1024x576.jpg\")
<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nDunajec pojawia si\u0119 tu po raz kolejny, tym razem zatrzymany zapor\u0105 w Ro\u017cnowie. Budow\u0119 rozpocz\u0119to jeszcze przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, po katastrofalnej powodzi z 1934 roku, kt\u00f3ra przyspieszy\u0142a decyzj\u0119 o regulacji rzeki. Zapora zosta\u0142a uko\u0144czona w czasie wojny, a wraz z nape\u0142nianiem zbiornika dawna dolina Dunajca zacz\u0119\u0142a znika\u0107 pod wod\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Dzisiejsze jezioro ci\u0105gnie si\u0119 na d\u0142ugo\u015bci niemal 20 km, ale trudno zobaczy\u0107 je w ca\u0142o\u015bci z jednego miejsca. Dawna dolina by\u0142a kr\u0119ta, dlatego linia brzegowa pe\u0142na jest zatok, p\u00f3\u0142wysp\u00f3w i zalesionych cypli. Tafla wody raz szeroko otwiera si\u0119 mi\u0119dzy wzg\u00f3rzami, a chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej niemal znika za kolejnym zakr\u0119tem. Najpopularniejsz\u0105 baz\u0105 pozostaje Gr\u00f3dek nad Dunajcem, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 pla\u017ce, przystanie i wypo\u017cyczalnie sprz\u0119tu wodnego. Bardziej \u017ceglarski charakter maj\u0105 Znamirowice.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punkt\u00f3w jeziora jest Wyspa Grodzisko, powszechnie nazywana Ma\u0142pi\u0105 Wysp\u0105. Nazwa mo\u017ce myli\u0107, bo ma\u0142p nigdy tu nie by\u0142o. Zanim powsta\u0142 zbiornik, by\u0142o to wzg\u00f3rze nad Dunajcem ze \u015bladami \u015bredniowiecznego grodu. Po spi\u0119trzeniu rzeki zosta\u0142o odci\u0119te od l\u0105du i zamieni\u0142o si\u0119 w wysp\u0119, kt\u00f3ra dzi\u015b jest ostoj\u0105 ptak\u00f3w. Obowi\u0105zuje na niej zakaz wst\u0119pu, najlepiej wi\u0119c ogl\u0105da\u0107 j\u0105 z brzegu albo z pok\u0142adu jednostki p\u0142ywaj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n
Jezioro skry\u0142o cz\u0119\u015b\u0107 dawnego krajobrazu, ale wok\u00f3\u0142 wci\u0105\u017c mo\u017cna znale\u017a\u0107 sporo \u015blad\u00f3w historii. W Ro\u017cnowie zachowa\u0142y si\u0119 ruiny zamku zwi\u0105zanego z Zawisz\u0105 Czarnym oraz niedoko\u0144czone XVI-wieczne fortyfikacje Tarnowskich z charakterystycznym beluardem. To dobry pow\u00f3d, \u017ceby po zej\u015bciu z pla\u017cy ruszy\u0107 kawa\u0142ek dalej. Wi\u0119cej takich miejsc, punkt\u00f3w widokowych i lokalnych historii zebrali\u015bmy w naszym przewodniku po atrakcjach Jeziora Ro\u017cnowskiego.<\/a><\/p>\n\n\n\nPog\u00f3rza Ma\u0142opolskie \u2013 mniej znana strona regionu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Pogorza-Malopolskie-Roznowskie-mot-1024x576.jpg\")
<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nPomi\u0119dzy dolinami du\u017cych rzek a wy\u017cszymi partiami Beskid\u00f3w ci\u0105gn\u0105 si\u0119 \u0142agodne wzg\u00f3rza, kt\u00f3re \u0142atwo min\u0105\u0107 w drodze w \u201eprawdziwe g\u00f3ry\u201d. Nies\u0142usznie. Pog\u00f3rza Ro\u017cnowskie i Ci\u0119\u017ckowickie nie maj\u0105 jednego dominuj\u0105cego szczytu ani atrakcji, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej \u201ckr\u0119ci\u201d si\u0119 ca\u0142y region. Ich krajobraz tworz\u0105 niewysokie grzbiety, lasy, pola, doliny i niewielkie miejscowo\u015bci rozsiane na stokach.<\/p>\n\n\n\n
Na Pog\u00f3rzu Ro\u017cnowskim naturaln\u0105 osi\u0105 pozostaje Dunajec wraz z Jeziorami Ro\u017cnowskim i Czchowskim. Nad dolin\u0105 zachowa\u0142y si\u0119 dawne warownie, m.in. w Ro\u017cnowie i Czchowie, po drugiej stronie wody wznosi si\u0119 Tropsztyn, a w Tropiu stoi jeden z najstarszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w w tej cz\u0119\u015bci Ma\u0142opolski. Pog\u00f3rze Ci\u0119\u017ckowickie ma z kolei w\u0142asne skalne osobliwo\u015bci, ze Skamienia\u0142ym Miastem na pierwszym planie, ale w okolicznych lasach mo\u017cna znale\u017a\u0107 r\u00f3wnie\u017c mniejsze wychodnie, w\u0105wozy i punkty widokowe.<\/p>\n\n\n\n
W krajobrazie pog\u00f3rzy regularnie pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c drewniane ko\u015bcio\u0142y, cmentarze z czas\u00f3w I wojny \u015bwiatowej i niewielkie miasteczka, w kt\u00f3rych nadal czytelny jest dawny uk\u0142ad rynku. Coraz wyra\u017aniej zaznaczaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c lokalne winnice. \u0141agodne stoki i po\u0142udniowa ekspozycja wielu wzg\u00f3rz sprzyjaj\u0105 uprawie winoro\u015bli, a enoturystyka sta\u0142a si\u0119 jednym z ciekawszych sposob\u00f3w poznawania tej cz\u0119\u015bci Ma\u0142opolski.<\/p>\n\n\n\n
Pog\u00f3rza najlepiej odkrywa\u0107 bez napi\u0119tego planu. Zamiast jecha\u0107 najkr\u00f3tsz\u0105 drog\u0105 dolin\u0105, mo\u017cna wybra\u0107 boczn\u0105 tras\u0119 prowadz\u0105c\u0105 grzbietem, zatrzyma\u0107 si\u0119 przy niewielkim ko\u015bciele albo zej\u015b\u0107 na kr\u00f3tki le\u015bny szlak. <\/p>\n\n\n\n
\nRezerwuj hotele w Ma\u0142opolsce TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\nWie\u017ce widokowe w Ma\u0142opolsce \u2013 gdzie szuka\u0107 najlepszych panoram?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/GLOWNE-Wieze-widokowe-Gorc-mot-1024x576.jpg\")
<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nW Beskidach zdobycie wej\u015bcie na szczyt to nie zawsze gwarancja najlepszych widok\u00f3w. Wiele wierzcho\u0142k\u00f3w porasta g\u0119sty las, dlatego bez dodatkowych kilkunastu metr\u00f3w wysoko\u015bci panorama ko\u0144czy si\u0119 na najbli\u017cszych bukach i \u015bwierkach. Wie\u017ce ca\u0142kowicie zmieni\u0142y charakter cz\u0119\u015bci takich miejsc, szczeg\u00f3lnie w Gorcach, Beskidzie Wyspowym i S\u0105deckim.<\/p>\n\n\n\n
Nie wszystkie wymagaj\u0105 przy tym podobnego wysi\u0142ku. Radziejowa czy Gorc s\u0105 celem pe\u0142noprawnej g\u00f3rskiej wycieczki, podczas gdy na Koziarz lub Skie\u0142ek mo\u017cna wybra\u0107 znacznie kr\u00f3tszy wariant doj\u015bcia. R\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 te\u017c same konstrukcje. Jedne maj\u0105 otwarte schody i platformy, inne zabudowano tak, by wej\u015bcie by\u0142o mniej odczuwalne dla os\u00f3b nieprzepadaj\u0105cych za wysoko\u015bci\u0105. W okolicach Ochotnicy powsta\u0142a nawet ma\u0142a sie\u0107 czterech wie\u017c, po\u0142\u0105czona turystycznym wyzwaniem i odznak\u0105. Na Gorcu, Lubaniu, Magurkach i Koziarzu dzia\u0142aj\u0105 r\u00f3wnie\u017c kamery internetowe, dzi\u0119ki kt\u00f3rym jeszcze przed wyj\u015bciem mo\u017cna sprawdzi\u0107 warunki na grzbietach.<\/p>\n\n\n\n
Gorc i Luba\u0144 \u2013 wie\u017ce widokowe w Gorcach<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Luban-wieza-widokowa-mot-1024x576.jpg\")
\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nGorc i Luba\u0144 nale\u017c\u0105 do wspomnianej czw\u00f3rki wie\u017c skupionych wok\u00f3\u0142 Ochotnicy i Tylmanowej. Wraz z Magurkami i Koziarzem tworz\u0105 tras\u0119 \u201eZdob\u0105d\u017a 4 wie\u017ce\u201d. Nie trzeba zalicza\u0107 ich jednego dnia ani nawet podczas jednego wyjazdu. Na ka\u017cdej czeka punkt potwierdzaj\u0105cy wej\u015bcie, a po skompletowaniu ca\u0142ej czw\u00f3rki mo\u017cna zdoby\u0107 lokaln\u0105 odznak\u0119. To ciekawy spos\u00f3b na poznanie kilku r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci Gorc\u00f3w i s\u0105siedniego Pasma Radziejowej bez uk\u0142adania wycieczek wok\u00f3\u0142 jednego najwy\u017cszego szczytu.<\/p>\n\n\n\n
Wie\u017ca na Gorcu stoi od 2015 roku. Sam szczyt jest zalesiony, wi\u0119c dopiero wej\u015bcie ponad korony drzew otwiera szersz\u0105 perspektyw\u0119. Ciekawsze od kolejnego wyliczania widocznych pasm jest jednak otoczenie. Szlaki prowadz\u0105 przez dawne polany pasterskie, a latem w rejonie szczytu dzia\u0142a studencka baza namiotowa. W efekcie wsp\u00f3\u0142czesna wie\u017ca wpisa\u0142a si\u0119 w miejsce od dawna zwi\u0105zane z piesz\u0105 turystyk\u0105 i gorcza\u0144skim pasterstwem.<\/p>\n\n\n\n
Na Lubaniu historia turystyki si\u0119ga znacznie g\u0142\u0119biej. Znakowany szlak od Kro\u015bcienka poprowadzono tutaj ju\u017c w 1912 roku, a przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 pod szczytem dzia\u0142a\u0142o schronisko. Obecna wie\u017ca stan\u0119\u0142a w 2015 roku. Ma 30 m wysoko\u015bci, a na taras po\u0142o\u017cony 20 m nad ziemi\u0105 prowadzi 138 schod\u00f3w z niewielkimi podestami. Latem nadal dzia\u0142a tu studencka baza namiotowa, dzi\u0119ki czemu obok nowej infrastruktury zachowa\u0142 si\u0119 fragment dawnej kultury beskidzkich w\u0119dr\u00f3wek.<\/p>\n\n\n\n
Radziejowa \u2013 panorama Beskidu S\u0105deckiego<\/strong><\/h3>\n\n\n\n![\"Poznaj](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Radziejowa-shutter-1024x576.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nNa Radziejowej warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 nie tylko na widoki, ale te\u017c na histori\u0119 kolejnych konstrukcji. Pierwsz\u0105 drewnian\u0105 wie\u017c\u0119 ustawiono na szczycie w 2006 roku. Cztery lata p\u00f3\u017aniej zniszczy\u0142 j\u0105 piorun. Jej nast\u0119pczyni s\u0142u\u017cy\u0142a turystom do 2017 roku, kiedy pogarszaj\u0105cy si\u0119 stan drewna wymusi\u0142 zamkni\u0119cie obiektu. Obecna wie\u017ca zosta\u0142a dopuszczona do u\u017cytkowania w 2020 roku. Ma 22,16 m wysoko\u015bci, a platforma widokowa znajduje si\u0119 nieco ponad 17 m nad ziemi\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Radziejowa r\u00f3\u017cni si\u0119 te\u017c od wie\u017c, do kt\u00f3rych dochodzi si\u0119 kr\u00f3tkim spacerem. Nawet przy wyborze \u0142atwiejszego wariantu trzeba potraktowa\u0107 j\u0105 jako g\u00f3rsk\u0105 wycieczk\u0119, a przy d\u0142u\u017cszym podej\u015bciu wie\u017ca staje si\u0119 raczej fina\u0142em ca\u0142ego dnia ni\u017c osobn\u0105 atrakcj\u0105. W tym przypadku dobrze zachowano proporcje: konstrukcja pomaga zobaczy\u0107 wi\u0119cej, ale nie zast\u0119puje samej w\u0119dr\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\n
Mogielica \u2013 widoki z Beskidu Wyspowego<\/strong><\/h3>\n\n\n
Ciekawe miejsca w Ma\u0142opolsce \u2013 od Tatr po jurajskie doliny<\/strong><\/h2>\n\n\n\nNa po\u0142udniu wojew\u00f3dztwa jedno pasmo g\u00f3rskie niemal p\u0142ynnie przechodzi w kolejne. Czekaj\u0105 tu Tatry, Pieniny i Gorce, dalej Beskid S\u0105decki, Beskid Wyspowy i zachodnia cz\u0119\u015b\u0107 Beskidu Niskiego. R\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 nie tylko wysoko\u015bci\u0105 czy ukszta\u0142towaniem terenu. Ka\u017cde z nich ma w\u0142asny krajobraz i charakter szlak\u00f3w, ka\u017cde te\u017c zaprasza do troch\u0119 innego sposobu odkrywania g\u00f3r.<\/p>\n\n\n
\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nNa tym r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 Ma\u0142opolski si\u0119 nie ko\u0144czy. Na p\u00f3\u0142nocy rozci\u0105ga si\u0119 wapienna Jura, okolice Tarnowa i S\u0105decczyzny zajmuj\u0105 \u0142agodniejsze pog\u00f3rza, a przez po\u0142udniow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 regionu prowadz\u0105 doliny du\u017cych karpackich rzek. W\u0142a\u015bnie takie r\u00f3\u017cne oblicza regionu chcieli\u015bmy pokaza\u0107 w kolejnej ods\u0142onie kampanii Poznaj Polsk\u0119, realizowanej pod patronatem Ma\u0142opolskiej Organizacji Turystycznej. Wsp\u00f3lnie z MOT wybrali\u015bmy miejsca,<\/strong> kt\u00f3re prowadz\u0105 od granitowych \u015bcian Tatr i ska\u0142 Ojcowskiego Parku Narodowego po Jezioro Czorszty\u0144skie, Ro\u017cnowskie i piaszczyste przestrzenie Pustyni B\u0142\u0119dowskiej. Niewiele region\u00f3w w Polsce pozwala w tak kr\u00f3tkim czasie zmieni\u0107 wysokog\u00f3rski szlak na jurajsk\u0105 dolin\u0119, jezioro albo pog\u00f3rze.<\/p>\n\n\n\nG\u00f3ry w Ma\u0142opolsce \u2013 co warto zobaczy\u0107 i gdzie pojecha\u0107?<\/strong><\/h2>\n\n\n\nNie ma jednej odpowiedzi. Wyprawa w Tatry oznacza zupe\u0142nie inn\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 ni\u017c ta w Gorce, a wej\u015bcie na Sokolic\u0119 trudno por\u00f3wnywa\u0107 z ca\u0142odziennym marszem przez Beskid S\u0105decki. Jedne g\u00f3ry w Ma\u0142opolsce wybiera si\u0119 dla ska\u0142, inne dla polan, las\u00f3w albo dalekich panoram. S\u0105 szlaki na kilka godzin i takie, na kt\u00f3re trzeba przeznaczy\u0107 ca\u0142y dzie\u0144. Zacznijmy od najwy\u017cszych.<\/p>\n\n\n\n
Tatry i Zakopane \u2013 doliny, szczyty i najbardziej spektakularne widoki<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nTu znajduje si\u0119 najwy\u017cszy punkt Polski, czyli Rysy si\u0119gaj\u0105ce po naszej stronie 2499 m n.p.m., ale tatrza\u0144skich rekord\u00f3w i miejsc znanych z poczt\u00f3wek jest znacznie wi\u0119cej. Morskie Oko, Giewont, Kasprowy Wierch, Dolina Pi\u0119ciu Staw\u00f3w, Czerwone Wierchy czy Orla Per\u0107 to w\u0142a\u015bciwie symbole i klasyka polskich g\u00f3r. I cho\u0107 Tatry zajmuj\u0105 stosunkowo niewielki obszar, krajobraz zmienia si\u0119 jak w kalejdoskopie. Inaczej wygl\u0105daj\u0105 granitowe Tatry Wysokie, inaczej \u0142agodniejsze grzbiety Tatr Zachodnich, a jeszcze inny \u015bwiat czeka na dnie szerokich dolin. Ca\u0142\u0105 list\u0119 miejsc, od kt\u00f3rych warto zacz\u0105\u0107 ich odkrywanie, znajdziecie w naszym przewodniku po najwi\u0119kszych atrakcjach Tatr.<\/a><\/p>\n\n\n\nPierwsze spotkanie z Tatrami – je\u015bli ma by\u0107 spektakularne – wcale nie musi oznacza\u0107 zdobywania najwy\u017cszych szczyt\u00f3w. Dolina Ko\u015bcieliska prowadzi mi\u0119dzy wapiennymi bramami i daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 odbicia m.in. w stron\u0119 Smreczy\u0144skiego Stawu. Z kolei w Dolinie Chocho\u0142owskiej, najwi\u0119kszej dolinie w polskiej cz\u0119\u015bci pasma, szczeg\u00f3lnie atrakcyjnie jest wiosn\u0105, gdy na polanach pojawiaj\u0105 fioletowe dywany krokus\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Droga do Morskiego Oka pozwala bez wi\u0119kszych trudno\u015bci technicznych znale\u017a\u0107 si\u0119 u st\u00f3p Mi\u0119guszowieckich Szczyt\u00f3w. Samo jezioro ma zreszt\u0105 histori\u0119 bardziej burzliw\u0105, ni\u017c mog\u0142aby sugerowa\u0107 jego spokojna tafla. Pod koniec XIX wieku jego okolice by\u0142y przedmiotem wieloletniego sporu granicznego, zako\u0144czonego w 1902 r. korzystnym dla Galicji wyrokiem s\u0105du rozjemczego w Grazu. A je\u015bli po drodze do Morskiego Oka macie troch\u0119 wi\u0119cej czasu, warto wcze\u015bniej zajrze\u0107 na Rusinow\u0105 Polan\u0119. Panorama Tatr jest st\u0105d tak dobra, \u017ce niekt\u00f3rzy stawiaj\u0105 j\u0105 na podium widok\u00f3w dost\u0119pnych po polskiej stronie g\u00f3r. <\/p>\n\n\n\n
Zakopane dostarcza mn\u00f3stwa inspiracji, ale przy tym daje do\u015b\u0107 du\u017co swobody w uk\u0142adaniu harmonogramu g\u00f3rskiego dnia. Z Ku\u017anic mo\u017cna ruszy\u0107 pieszo na Hal\u0119 G\u0105sienicow\u0105, Giewont czy Kasprowy Wierch, a na ten ostatni r\u00f3wnie\u017c wjecha\u0107 kolej\u0105 linow\u0105 i niemal od razu znale\u017a\u0107 si\u0119 na wysoko\u015bci 1987 m n.p.m. W pogodny dzie\u0144 wida\u0107 st\u0105d zar\u00f3wno Tatry Wysokie, jak i Czerwone Wierchy oraz le\u017c\u0105ce w dole Zakopane. Zim\u0105 Kasprowy zmienia si\u0119 w najwy\u017cej po\u0142o\u017cony o\u015brodek narciarski w Polsce, z trasami w Kotle G\u0105sienicowym i Goryczkowym. Wi\u0119cej pomys\u0142\u00f3w na ch\u0142odniejsze miesi\u0105ce zebrali\u015bmy w zestawieniu zimowych atrakcji Zakopanego<\/a>, a je\u015bli chcecie po\u0142\u0105czy\u0107 szlaki ze spacerem po mie\u015bcie, zajrzyjcie r\u00f3wnie\u017c do naszego planu Zakopane w 3 dni<\/a>.<\/p>\n\n\n\nG\u00f3ry maj\u0105 jednak ostatnie s\u0142owo. Wiosn\u0105 na polanach mog\u0105 ju\u017c kwitn\u0105\u0107 krokusy, podczas gdy kilkaset metr\u00f3w wy\u017cej nadal zalega twardy, zlodowacia\u0142y \u015bnieg. Szczeg\u00f3lnie d\u0142ugo utrzymuje si\u0119 on na zacienionych i p\u00f3\u0142nocnych stokach. Dlatego przed wyj\u015bciem dobrze sprawdzi\u0107 nie tylko prognoz\u0119, ale te\u017c komunikaty TPN i TOPR, a zim\u0105 oraz wiosn\u0105 r\u00f3wnie\u017c stopie\u0144 zagro\u017cenia lawinowego. O tym, dlaczego warunki na pozornie znanym szlaku potrafi\u0105 zmieni\u0107 si\u0119 z dnia na dzie\u0144, wi\u0119cej opowiada ratownik Piotr Jasie\u0144ski w naszej rozmowie o bezpiecznym odkrywaniu Tatr.<\/a><\/p>\n\n\n\n\nRezerwuj hotele w Tatrach TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPieniny \u2013 Trzy Korony, Sokolica i prze\u0142om Dunajca<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nPieniny nie imponuj\u0105 wysoko\u015bci\u0105, ale wystarczy stan\u0105\u0107 nad prze\u0142omem Dunajca, \u017ceby same liczby szybko straci\u0142y znaczenie. Pasmo ma oko\u0142o 35 km d\u0142ugo\u015bci, jego najwy\u017cszy szczyt Wysoka si\u0119ga 1050 m n.p.m., Okr\u0105glica w masywie Trzech Koron ma 982 m, a Sokolica 747 m. Wapienne \u015bciany wznosz\u0105 si\u0119 jednak miejscami oko\u0142o 300 m nad rzek\u0105, kt\u00f3ra przeciska si\u0119 mi\u0119dzy nimi ciasnymi zakolami. Spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tego krajobrazu chroni Pieni\u0144ski Park Narodowy, utworzony w 1932 roku i nale\u017c\u0105cy do najstarszych park\u00f3w narodowych w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
Najbardziej znane pieni\u0144skie panoramy otwieraj\u0105 si\u0119 z Trzech Koron i Sokolicy, cho\u0107 z ka\u017cdego z tych miejsc g\u00f3ry wygl\u0105daj\u0105 inaczej. Z platformy na Okr\u0105glicy wida\u0107 wij\u0105cy si\u0119 daleko w dole Dunajec, kolejne pieni\u0144skie grzbiety, a przy dobrej pogodzie tak\u017ce Tatry. Na Sokolicy rzeka jest znacznie bli\u017cej i w\u0142a\u015bnie st\u0105d najlepiej obserwowa\u0107 jedno z jej najbardziej charakterystycznych zakoli. Na tych dw\u00f3ch szczytach mo\u017cliwo\u015bci si\u0119 jednak nie ko\u0144cz\u0105. Z Palenicy mo\u017cna ruszy\u0107 grzbietem Ma\u0142ych Pienin w stron\u0119 Wysokiej, a Drog\u0105 Pieni\u0144sk\u0105 przej\u015b\u0107 lub przejecha\u0107 rowerem ze Szczawnicy a\u017c w stron\u0119 s\u0142owackiego Czerwonego Klasztoru. Wi\u0119cej pomys\u0142\u00f3w na odkrywanie regionu zebrali\u015bmy w naszym przewodniku po Podhalu i Pieninach<\/a>.<\/p>\n\n\n\nPieniny dobrze wygl\u0105daj\u0105 tak\u017ce z poziomu rzeki. Podczas sp\u0142ywu Dunajcem Trzy Korony i Sokolica przestaj\u0105 by\u0107 odleg\u0142ymi punktami widokowymi, a staj\u0105 si\u0119 skalnymi \u015bcianami wyrastaj\u0105cymi wysoko nad tratw\u0105. Trasa ze Sromowiec do Szczawnicy liczy blisko 18 km, a na prze\u0142omie rzeka zatacza kolejne ciasne zakola. Po sp\u0142ywie mo\u017cna zosta\u0107 w Szczawnicy, uzdrowisku po\u0142o\u017conym na styku Pienin i Beskidu S\u0105deckiego. Przy placu Dietla mie\u015bci si\u0119 pijalnia w\u00f3d mineralnych, a z centrum \u0142atwo ruszy\u0107 ponownie na szlak, Drog\u0119 Pieni\u0144sk\u0105 albo w stron\u0119 Palenicy.<\/p>\n\n\n\n
\nRezerwuj hotele w Pieninach TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSpisz \u2013 widokowe drogi mi\u0119dzy Tatrami i Pieninami<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nMi\u0119dzy Tatrami, Pieninami i Jeziorem Czorszty\u0144skim le\u017cy region, kt\u00f3ry podczas podr\u00f3\u017cy po po\u0142udniowej Ma\u0142opolsce \u0142atwo potraktowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako drog\u0119 do Niedzicy. A to b\u0142\u0105d. Polski Spisz zas\u0142uguje na dedykowany dzie\u0144 zwiedzania. Zamiast wysokich szczyt\u00f3w znajdziemy tu szerokie grzbiety, pola schodz\u0105ce do dolin i wsie, nad kt\u00f3rymi pojawia si\u0119 niemal ca\u0142a panorama Tatr.<\/p>\n\n\n\n
Najbardziej znany widok otwiera si\u0119 z prze\u0142\u0119czy nad \u0141apszank\u0105, po\u0142o\u017conej na wysoko\u015bci 945 m n.p.m. Z punktu przy niewielkiej kapliczce mo\u017cna podziwia\u0107 Tatry Bielskie, Wysokie i Zachodnie, a przy dobrej przejrzysto\u015bci rozpoznawa\u0107 kolejne partie g\u0142\u00f3wnej grani. Nie trzeba przy tym ko\u0144czy\u0107 wycieczki przy punkcie widokowym. Przez okolice \u0141apszanki prowadz\u0105 znakowane szlaki w stron\u0119 Kacwina, Nowej Bia\u0142ej i \u0141apsz Ni\u017cnych.<\/p>\n\n\n\n
Sam Kacwin pokazuje inn\u0105 stron\u0119 Spisza. Zachowa\u0142y si\u0119 tu tradycyjne sypa\u0144ce, czyli niewielkie spichlerze s\u0142u\u017c\u0105ce dawniej do przechowywania zbo\u017ca i innych zapas\u00f3w. W okolicy znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wodospady Pod M\u0142ynarzk\u0105 i Pod Up\u0142azem. W Trybszu warto zajrze\u0107 do drewnianego ko\u015bcio\u0142a \u015bw. El\u017cbiety W\u0119gierskiej, kt\u00f3rego XVII-wieczne polichromie prezentuj\u0105 tatrza\u0144skiej panoramy.<\/p>\n\n\n\n
Spisz nadaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na rower. Wschodnia cz\u0119\u015b\u0107 Szlaku Wok\u00f3\u0142 Tatr prowadzi z Nowego Targu w stron\u0119 Kacwina. Trasa jest bardziej pofa\u0142dowana ni\u017c odcinki prowadz\u0105ce dawnym nasypem kolejowym po zachodniej stronie Podhala, a mi\u0119dzy Krempachami i Kacwinem trzeba przygotowa\u0107 si\u0119 na wyra\u017aniejsze podjazdy. W zamian przez spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 drogi Tatry pozostaj\u0105 na horyzoncie.<\/p>\n\n\n\n
Spisz dobrze po\u0142\u0105czy\u0107 z wizyt\u0105 nad Jeziorem Czorszty\u0144skim, kt\u00f3rej jednak nie warto ogranicza\u0107 do Niedzicy. \u0141apszanka, Kacwin, Trybsz i lokalne drogi pomi\u0119dzy wsiami daj\u0105 dobry wgl\u0105d w region, kt\u00f3ry le\u017cy tu\u017c obok najbardziej popularnych miejsc po\u0142udniowej Ma\u0142opolski, a nadal pozostaje od nich znacznie spokojniejszy.<\/p>\n\n\n\n
Dolinki Krakowskie \u2013 Jura na spacer, rower i wspinaczk\u0119<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nOjc\u00f3w jest najbardziej znan\u0105 jurajsk\u0105 dolin\u0105 w Ma\u0142opolsce, ale nie jedyn\u0105. Na zach\u00f3d od Krakowa ci\u0105gnie si\u0119 pas mniejszych dolin wyci\u0119tych w wapieniach: Bolechowicka, Kobyla\u0144ska, B\u0119dkowska, Szklarki czy Rac\u0142awki. Ka\u017cda ma inny uk\u0142ad, a razem tworz\u0105 rozleg\u0142y teren na jednodniowe spacery i kr\u00f3tsze wypady z miasta.<\/p>\n\n\n\n
Dolina B\u0119dkowska jest jedn\u0105 z najwi\u0119kszych. Dnem prowadz\u0105 szlaki piesze i lokalne trasy rowerowe, a nad nimi wyrastaj\u0105 wysokie wapienne \u015bciany. Najbardziej charakterystyczna jest Sokolica, osi\u0105gaj\u0105ca oko\u0142o 60 m wysoko\u015bci. Sama dolina nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c do najwa\u017cniejszych rejon\u00f3w wspinaczkowych Jury. Na kilkudziesi\u0119ciu ska\u0142ach wytyczono drogi ze sta\u0142ymi punktami asekuracyjnymi.<\/p>\n\n\n\n
Znacznie kr\u00f3tsza Dolina Bolechowicka zaczyna si\u0119 efektown\u0105 Bram\u0105 Bolechowick\u0105. Kobyla\u0144ska mo\u017ce pochwali\u0107 si\u0119 rozleg\u0142ymi polanami otoczonymi ska\u0142ami, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c od lat przyci\u0105ga wspinaczy. Dolina Rac\u0142awki jest bardziej le\u015bna i spokojniejsza, z rezerwatem przyrody obejmuj\u0105cym fragment wapiennej doliny oraz jej zbocza.<\/p>\n\n\n\n
Dolinki mo\u017cna poznawa\u0107 osobno albo po\u0142\u0105czy\u0107 je w jedn\u0105 d\u0142u\u017csz\u0105 wycieczk\u0119 rowerow\u0105. Jedna z regionalnych tras prowadzi przez Bolechowice, Kobylany, Dolin\u0119 B\u0119dkowsk\u0105, S\u0105sp\u00f3w, Ojc\u00f3w i Dolin\u0119 Kluczwody. <\/p>\n\n\n\n
Gorce \u2013 Turbacz, polany i Gorcza\u0144ski Park Narodowy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nW Gorcach widok cz\u0119sto pojawia si\u0119 dopiero po d\u0142u\u017cszym marszu przez las. Nagle drzewa si\u0119 rozst\u0119puj\u0105, szlak wychodzi na polan\u0119, a za kolejnymi grzbietami pokazuj\u0105 si\u0119 Tatry. Te otwarte przestrzenie przez stulecia by\u0142y zwi\u0105zane z pasterstwem. Wypas owiec i regularne wykaszanie pomaga\u0142y utrzyma\u0107 hale, kt\u00f3re bez dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka stopniowo zarasta\u0142yby lasem. Gdy tradycyjna gospodarka pasterska zacz\u0119\u0142a zanika\u0107, zmieni\u0142 si\u0119 tak\u017ce krajobraz. Dzi\u015b na cz\u0119\u015bci polan prowadzi si\u0119 wypas kulturowy, m.in. na Hali D\u0142ugiej, aby zachowa\u0107 ich przyrodniczy i krajobrazowy charakter. Do najcenniejszych pod wzgl\u0119dem ro\u015blinno\u015bci miejsc na terenie Gorcza\u0144skiego Parku Narodowego nale\u017c\u0105 Wierchy Zar\u0119bskie, stanowi\u0105ce po\u0142udniow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 hali.<\/p>\n\n\n\n
Najwy\u017cszym szczytem pasma jest Turbacz, 1310 m n.p.m., ale w Gorcach sam cel nie zawsze jest najwa\u017cniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 eskapady. Jedna z ciekawszych tras prowadzi z Prze\u0142\u0119czy Przys\u0142op w Lubomierzu \u017c\u00f3\u0142tym szlakiem nazywanym Szlakiem Dziesi\u0119ciu Polan. Wytyczy\u0142 go w latach 20. XX wieku ks. Walenty Gadowski, tw\u00f3rca tatrza\u0144skiej Orlej Perci. Po drodze szlak przecina kolejne polany, m.in. Jaworzynk\u0119, Podska\u0142y i Adam\u00f3wk\u0119, gdzie do dzi\u015b mo\u017cna zobaczy\u0107 stare sza\u0142asy. P\u00f3\u017an\u0105 wiosn\u0105 uwag\u0119 przyci\u0105ga te\u017c runo bukowych las\u00f3w, w kt\u00f3rych miejscami obficie kwitnie czosnek nied\u017awiedzi. Inny klasyczny wariant prowadzi fragmentem G\u0142\u00f3wnego Szlaku Beskidzkiego przez Stare Wierchy, Turbacz, Hal\u0119 D\u0142ug\u0105 i Kiczor\u0119. Warto przy tym wiedzie\u0107, \u017ce samo schronisko PTTK pod Turbaczem znajduje si\u0119 ju\u017c poza granicami Gorcza\u0144skiego Parku Narodowego.<\/p>\n\n\n\n
W pa\u015bmie zachowa\u0142y si\u0119 te\u017c \u015blady mniej oczywistych historii. Przy niebieskim szlaku w dolinie Kamienicy stoi niewielki drewniany sza\u0142as nazywany Papie\u017c\u00f3wk\u0105. Latem 1976 roku zatrzyma\u0142 si\u0119 w nim na kilkana\u015bcie dni kardyna\u0142 Karol Wojty\u0142a, kt\u00f3ry szuka\u0142 tu ciszy przed wyjazdem na Kongres Eucharystyczny w Filadelfii. Z Gorcami mocno zwi\u0105zana by\u0142a r\u00f3wnie\u017c posta\u0107 Tomasza Chlipa\u0142y, znanego jako Bulanda, jednego z najs\u0142ynniejszych miejscowych bac\u00f3w. Przez dziesi\u0119ciolecia wypasa\u0142 owce na Jaworzynie Kamienickiej, a jego nazwisko do dzi\u015b pojawia si\u0119 w opowie\u015bciach o dawnym gorcza\u0144skim pasterstwie. <\/p>\n\n\n\n
Osobnego przygotowania wymaga wycieczka z psem. Na terenie Gorcza\u0144skiego Parku Narodowego czworonogi mog\u0105 porusza\u0107 si\u0119 tylko po wyznaczonych odcinkach, a zasady nie dotycz\u0105 wszystkich popularnych doj\u015b\u0107 na Turbacz. Niekt\u00f3re trasy przez d\u0142ugi czas prowadz\u0105 jednak poza granicami parku, dlatego przed wyjazdem najlepiej por\u00f3wna\u0107 plan w\u0119dr\u00f3wki z aktualn\u0105 map\u0105 udost\u0119pnionych szlak\u00f3w. Na trasach, gdzie wej\u015bcie z psem jest dozwolone, obowi\u0105zuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zasady okre\u015blone w regulaminie GPN. Wi\u0119cej praktycznych informacji i propozycji tras znajdziecie w naszym poradniku o g\u00f3rskich w\u0119dr\u00f3wkach z psem<\/a>.<\/p>\n\n\n\nBeskid Wyspowy \u2013 Mogielica i g\u00f3ry wyrastaj\u0105ce ponad doliny<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nBeskid Wyspowy nie tworzy jednego zwartego grzbietu. Poszczeg\u00f3lne masywy wyrastaj\u0105 osobno, rozdzielone dolinami i prze\u0142\u0119czami, dlatego wej\u015bcie na \u0106wilin, Mogielic\u0119 czy Lubo\u0144 Wielki za ka\u017cdym razem oznacza w\u0142a\u015bciwie osobn\u0105 g\u00f3rsk\u0105 eskapad\u0119. Najlepiej wida\u0107 to podczas inwersji, gdy mg\u0142y i ch\u0142odne powietrze zalegaj\u0105 w dolinach, a ponad nimi pojawiaj\u0105 si\u0119 o\u015bwietlone s\u0142o\u0144cem wierzcho\u0142ki. Wtedy okre\u015blenie \u201ewyspowy\u201d przestaje by\u0107 jedynie nazw\u0105. Co ciekawe, ma ono d\u0142u\u017csz\u0105 histori\u0119, ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107. Cho\u0107 przez lata jego autorstwo przypisywano Kazimierzowi Sosnowskiemu, okre\u015blenie g\u00f3r \u201ewyspowych\u201d pojawi\u0142o si\u0119 ju\u017c w 1910 roku w pracy geografa Ludomira Sawickiego.<\/p>\n\n\n\n
Najwy\u017cszym szczytem pasma jest Mogielica, wznosz\u0105ca si\u0119 na ponad 1170 m n.p.m. Jej okolice obj\u0119to ochron\u0105 rezerwatow\u0105, przede wszystkim ze wzgl\u0119du na dobrze zachowane lasy regla dolnego. Na szczycie stoi 23-metrowa stalowa wie\u017ca, otwarta pod koniec 2022 roku po rozebraniu wcze\u015bniejszej, drewnianej konstrukcji. Na g\u00f3rze rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 widoki na kolejne masywy Beskidu Wyspowego, a dalej Gorce, Pieniny, Beskid S\u0105decki i Tatry. Na po\u0142udniowo-zachodnich stokach rozci\u0105ga si\u0119 Polana Stumorgowa, jedna z najbardziej charakterystycznych hal w tej cz\u0119\u015bci pasma. Mogielica pojawia si\u0119 tak\u017ce w historii g\u00f3rskich w\u0119dr\u00f3wek Karola Wojty\u0142y, kt\u00f3ry bywa\u0142 tu jeszcze jako m\u0142ody ksi\u0105dz. Niedaleko szczytu przypomina o tym krzy\u017c papieski.<\/p>\n\n\n\n
Z Mogielic\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c mniej oczywisty, wojenny epizod. W styczniu 1944 roku na jej stokach rozbi\u0142 si\u0119 niemiecki bombowiec Heinkel He 111, a miejsce katastrofy upami\u0119tnia dzi\u015b tablica. Z kolei przy jednym ze szlak\u00f3w znajduje si\u0119 Zb\u00f3jnicki St\u00f3\u0142, p\u0142aska wychodnia skalna, z kt\u00f3r\u0105 miejscowe podania \u0142\u0105cz\u0105 zb\u00f3jnik\u00f3w maj\u0105cych liczy\u0107 tu swoje \u0142upy. Skalnych osobliwo\u015bci jest w Beskidzie Wyspowym wi\u0119cej. Na Luboniu Wielkim znajduje si\u0119 rozleg\u0142e osuwisko skalne obj\u0119te ochron\u0105 rezerwatow\u0105, z rumowiskami, szczelinami i formacjami nazywanymi Dziurawymi Turniami. Na szczycie stoi te\u017c niewielkie schronisko o charakterystycznej, przedwojennej bryle.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli zale\u017cy wam przede wszystkim na podziwianiu widok\u00f3w, a nie na ca\u0142odniowej w\u0119dr\u00f3wce, dobrym kierunkiem jest r\u00f3wnie\u017c Skie\u0142ek nad \u0141ukowic\u0105. Szczyt ma oko\u0142o 750 m n.p.m., ale stoj\u0105ca na nim 28-metrowa wie\u017ca pozwala spojrze\u0107 ponad drzewa na Beskid Wyspowy, S\u0105decki, Pieniny i Tatry. Doj\u015bcie od strony \u0141ukowicy zajmuje oko\u0142o p\u00f3\u0142 godziny, wi\u0119c to jedna z \u0142atwiej dost\u0119pnych panoram w pa\u015bmie. Wi\u0119cej o samej konstrukcji i wej\u015bciu na szczyt pisali\u015bmy przy okazji otwarcia wie\u017cy na Skie\u0142ku<\/a>. Je\u015bli za\u015b Beskid Wyspowy ma by\u0107 tylko jednym z przystank\u00f3w podczas d\u0142u\u017cszej podr\u00f3\u017cy, dodatkowe inspiracje znajdziecie tak\u017ce w naszym zestawieniu atrakcji w polskich g\u00f3rach.<\/a><\/p>\n\n\n\n\nRezerwuj hotele w Beskidach TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nBeskid S\u0105decki \u2013 Radziejowa i Dolina Popradu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nBeskid S\u0105decki rozci\u0105ga si\u0119 po obu stronach Popradu, kt\u00f3ry przecina pasmo g\u0142\u0119bok\u0105 dolin\u0105 i dzieli je na dwie g\u0142\u00f3wne cz\u0119\u015bci: Pasmo Radziejowej oraz Pasmo Jaworzyny Krynickiej. Grzbiety ci\u0105gn\u0105 si\u0119 tu kilometrami, wiele szlak\u00f3w d\u0142ugo prowadzi przez las, a polany i punkty widokowe pojawiaj\u0105 si\u0119 zwykle dopiero po drodze. Niemal ca\u0142y ten obszar le\u017cy w granicach Popradzkiego Parku Krajobrazowego. Sam Poprad przypomina o sobie niemal na ka\u017cdym etapie podr\u00f3\u017cy, przep\u0142ywaj\u0105c kolejno przez Muszyn\u0119, Piwniczn\u0105-Zdr\u00f3j i Rytro, zanim po\u0142\u0105czy si\u0119 z Dunajcem.<\/p>\n\n\n\n
Najwy\u017cszym szczytem pasma jest Radziejowa, 1266 m n.p.m. Wierzcho\u0142ek porasta las, dlatego w\u0142a\u015bciwa panorama dost\u0119pna jest dopiero z wie\u017cy widokowej. Przy dobrej widoczno\u015bci mo\u017cna st\u0105d zobaczy\u0107 Tatry, Pieniny, Beskid Wyspowy i kolejne beskidzkie grzbiety. Najkr\u00f3tszy popularny wariant prowadzi od Obidzy, ale znacznie wi\u0119cej z charakteru tych g\u00f3r obajwia czerwony szlak z Rytra. Trasa wiedzie przez Kordowiec, Niemcow\u0105 i Wielki Rogacz, a tu\u017c przed Radziejow\u0105 robi si\u0119 wyra\u017anie stromiej. Ze szczytu mo\u017cna ruszy\u0107 dalej w stron\u0119 Przehyby, zamiast wraca\u0107 t\u0105 sam\u0105 drog\u0105. Takie d\u0142ugie przej\u015bcia grzbietem s\u0105 dla Beskidu S\u0105deckiego bardzo charakterystyczne. Wi\u0119cej propozycji znajdziecie w naszym zestawieniu najpi\u0119kniejszych szlak\u00f3w w Beskidach<\/a>.<\/p>\n\n\n\nOkolice Radziejowej maj\u0105 te\u017c spokojniejsz\u0105, bardziej przyrodnicz\u0105 stron\u0119. Na p\u00f3\u0142nocnych stokach rozci\u0105ga si\u0119 rezerwat Baniska, chroni\u0105cy fragment dawnej Puszczy Karpackiej. W jego granicach znajduj\u0105 si\u0119 m.in. niewielkie jeziorko osuwiskowe M\u0142aka oraz jaskinia Bania, kt\u00f3ra nie jest niestety udost\u0119pniona do zwiedzania. W rejonie Radziejowej wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce rzadkie gatunki ro\u015blin.<\/p>\n\n\n\n
Po drugiej stronie Popradu wznosi si\u0119 Pasmo Jaworzyny Krynickiej. Sama Jaworzyna Krynicka liczy 1114 m n.p.m. i r\u00f3\u017cni si\u0119 od Radziejowej nie tylko wysoko\u015bci\u0105. Na szczyt mo\u017cna wej\u015b\u0107 pieszo od strony Krynicy-Zdroju, Muszyny lub Runka, ale prowadzi tam r\u00f3wnie\u017c kolej gondolowa. Nieco poni\u017cej wierzcho\u0142ka stoi schronisko PTTK, a przez t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 pasma przebiega G\u0142\u00f3wny Szlak Beskidzki. Dalej na zach\u00f3d znajduje si\u0119 Hala \u0141abowska, r\u00f3wnie\u017c ze schroniskiem i szerokimi polanami. Jeszcze inny krajobraz czeka nad Wierchoml\u0105, gdzie bac\u00f3wka stoi na otwartej hali z widokiem na Pasmo Radziejowej i, przy dobrej pogodzie, Tatry. W tej cz\u0119\u015bci Beskidu S\u0105deckiego panorama cz\u0119sto pojawia si\u0119 wcze\u015bniej ni\u017c sam szczyt.<\/p>\n\n\n\n
Dolina Popradu spina oba pasma, a przy okazji daje ciekaw\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 planowania wycieczek bez samochodu. Prowadzi ni\u0105 linia kolejowa w stron\u0119 Muszyny i Krynicy-Zdroju, wi\u0119c tras\u0119 mo\u017cna zacz\u0105\u0107 w jednej miejscowo\u015bci, a sko\u0144czy\u0107 kilka stacji dalej. Tory miejscami biegn\u0105 blisko rzeki, pomi\u0119dzy stromymi, zalesionymi zboczami. Dzi\u0119ki temu sam przejazd staje si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 podr\u00f3\u017cy po regionie, a nie tylko sposobem dotarcia na pocz\u0105tek szlaku.<\/p>\n\n\n\n
Dobrym punktem wypadowym po zachodniej stronie doliny jest Piwniczna-Zdr\u00f3j. Miejscowo\u015b\u0107 s\u0142ynie z w\u00f3d mineralnych i uzdrowiskowej tradycji, ale g\u00f3ry zaczynaj\u0105 si\u0119 tu w\u0142a\u015bciwie na obrze\u017cach miasta. Po zej\u015bciu ze szlaku mo\u017cna zajrze\u0107 do pijalni, przej\u015b\u0107 si\u0119 wzd\u0142u\u017c Popradu, a nast\u0119pnego dnia ruszy\u0107 w zupe\u0142nie inn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pasma. Wi\u0119cej o samej miejscowo\u015bci pisali\u015bmy w przewodniku po Piwnicznej-Zdroju i jej atrakcjach<\/a>.<\/p>\n\n\n\nJeszcze dalej w g\u00f3r\u0119 doliny le\u017cy Muszyna, otoczona g\u00f3rami z kilku stron i po\u0142o\u017cona u zbiegu Popradu, Szczawnika i Muszynki. To dobra baza zar\u00f3wno na wycieczki w Pasmo Jaworzyny Krynickiej, jak i na spokojniejszy dzie\u0144 mi\u0119dzy szlakami. Ogrody Sensoryczne, parki zdrojowe i spacerowe trasy nad rzek\u0105 pozwalaj\u0105 troch\u0119 zwolni\u0107 przed kolejn\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0105. Je\u015bli planujecie zosta\u0107 tu d\u0142u\u017cej, wi\u0119cej miejsc znajdziecie w naszym zestawieniu atrakcji Muszyny<\/a>.<\/p>\n\n\n\n\nRezerwuj hotele w Beskidach TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nBeskid Niski \u2013 gdzie w g\u00f3ry z dala od t\u0142um\u00f3w?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nBeskid Niski nie pr\u00f3buje konkurowa\u0107 wysoko\u015bci\u0105 z Tatrami ani rozleg\u0142o\u015bci\u0105 panoram z s\u0105siednimi pasmami. Zapami\u0119tuje si\u0119 go inaczej: przez d\u0142ugie le\u015bne drogi, puste doliny, samotne krzy\u017ce przy dawnych traktach i cerkwie stoj\u0105ce w miejscach, gdzie przed wojn\u0105 t\u0119tni\u0142y \u017cyciem \u0142emkowskie wsie. W ma\u0142opolskiej cz\u0119\u015bci pasma szlaki prowadz\u0105 m.in. przez okolice Wysowej-Zdroju, Ha\u0144czowej, Regietowa, Izb i Ropek. Turyst\u00f3w jest tu zdecydowanie mniej ni\u017c w Tatrach czy Pieninach, ale okre\u015blenie \u201eNiski\u201d mo\u017ce by\u0107 myl\u0105ce. Podej\u015bcia bywaj\u0105 d\u0142ugie, boczne doliny s\u0105 s\u0142abiej ucz\u0119szczane, a zasi\u0119g telefonu nie wsz\u0119dzie jest oczywisto\u015bci\u0105. Wi\u0119cej pomys\u0142\u00f3w na w\u0119dr\u00f3wki po tej cz\u0119\u015bci Karpat znajdziecie w naszym zestawieniu najpi\u0119kniejszych szlak\u00f3w w Beskidach<\/a>.<\/p>\n\n\n\nNajwy\u017cszym szczytem polskiej cz\u0119\u015bci pasma jest Lackowa, 997 m n.p.m. Do symbolicznego tysi\u0105ca brakuje jej zaledwie trzech metr\u00f3w, za to jej zachodni stok skutecznie nadrabia nachyleniem. Czerwony szlak prowadzi tam jednym z najbardziej stromych znakowanych podej\u015b\u0107 w Beskidzie Niskim, kt\u00f3re w\u015br\u00f3d turyst\u00f3w zyska\u0142o nazw\u0119 \u201e\u015aciana P\u0142aczu\u201d. Lackowa ma te\u017c starsz\u0105 nazw\u0119: Chor\u0105giewka Pu\u0142askiego. W czasie konfederacji barskiej jej niezalesiony w\u00f3wczas wierzcho\u0142ek mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 oddzia\u0142om Kazimierza Pu\u0142askiego do przekazywania sygna\u0142\u00f3w, a \u015blady obozu konfederat\u00f3w zachowa\u0142y si\u0119 w rejonie Izb. Na szczyt mo\u017cna ruszy\u0107 w\u0142a\u015bnie stamt\u0105d, ale ciekawszy, cho\u0107 d\u0142u\u017cszy wariant prowadzi przez Bieliczn\u0105. Po dawnej \u0142emkowskiej wsi pozosta\u0142a dzi\u015b przede wszystkim bia\u0142a cerkiew \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a, stare drzewa owocowe i szeroka dolina zamkni\u0119ta od po\u0142udnia masywem Lackowej. Od Izb do cerkwi jest oko\u0142o 3,5 km, wi\u0119c mo\u017cna wybra\u0107 si\u0119 tu r\u00f3wnie\u017c bez planu zdobywania szczytu.<\/p>\n\n\n\n
\u015alady dawnej \u0141emkowszczyzny s\u0105 jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w krajobrazu Beskidu Niskiego. W dolinach trafia si\u0119 na kapliczki, cmentarze, fundamenty dom\u00f3w i cerkwie, kt\u00f3re przetrwa\u0142y powojenne wysiedlenia mieszka\u0144c\u00f3w regionu. Dwie szczeg\u00f3lnie cenne \u015bwi\u0105tynie stoj\u0105 w Kwiatoniu i Owczarach. Obie nale\u017c\u0105 do grupy drewnianych cerkwi regionu karpackiego wpisanych w 2013 roku na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO. Kwiato\u0144 zachowa\u0142 klasyczn\u0105 sylwetk\u0119 \u0142emkowskiej cerkwi z trzema wyra\u017anymi cz\u0142onami i wysokimi wie\u017cami, w Owczarach uwag\u0119 zwraca tak\u017ce zachowane wyposa\u017cenie wn\u0119trza. Wi\u0119cej o karpackich \u015bwi\u0105tyniach i innych polskich skarbach na li\u015bcie UNESCO<\/a> pisali\u015bmy w osobnym materiale. W Beskidzie Niskim takie miejsca nie s\u0105 jednak odr\u0119bnymi atrakcjami. Wyrastaj\u0105 z historii tutejszych dolin i przez to najlepiej ogl\u0105da\u0107 je w\u0142a\u015bnie w szerszym kontek\u015bcie ca\u0142ego regionu.<\/p>\n\n\n\nNa d\u0142u\u017cszy pobyt dobrze nadaje si\u0119 Wysowa-Zdr\u00f3j, po\u0142o\u017cona w szerokiej dolinie niedaleko granicy ze S\u0142owacj\u0105. Uzdrowisko korzysta z bogatych zasob\u00f3w w\u00f3d mineralnych i ma obecnie 14 uj\u0119\u0107. W pijalni w Parku Zdrojowym mo\u017cna spr\u00f3bowa\u0107 w\u00f3d z pi\u0119ciu \u017ar\u00f3de\u0142: Henryk, Franciszek, Anna, J\u00f3zef II i S\u0142one. Z centrum miejscowo\u015bci mo\u017cna ruszy\u0107 na Lackow\u0105, wybra\u0107 tras\u0119 w stron\u0119 s\u0142owackiej Cigelki albo zaplanowa\u0107 spokojniejszy spacer po okolicznych lasach. Niedaleko le\u017c\u0105 Ha\u0144czowa i Regiet\u00f3w. Ten ostatni kojarzy si\u0119 przede wszystkim z ko\u0144mi huculskimi. Dzia\u0142a tu Stadnina Koni Huculskich \u201eG\u0142adysz\u00f3w\u201d, jedna z najwa\u017cniejszych hodowli tej rasy w Europie. Niewysokie i wytrzyma\u0142e hucu\u0142y od pokole\u0144 s\u0105 zwi\u0105zane z g\u00f3rskimi terenami Karpat, a z Regietowa mo\u017cna ruszy\u0107 tak\u017ce na piesze i konne trasy w stron\u0119 Rotundy oraz s\u0105siednich dolin.<\/p>\n\n\n\n
Beskid Niski dobrze odkrywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z perspektywy rowerowego siode\u0142ka. Lokalne drogi, szerokie doliny i szutrowe odcinki pozwalaj\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 kolejne wsie, cerkwie i prze\u0142\u0119cze w ca\u0142odzienne p\u0119tle. Trzeba tylko pami\u0119ta\u0107 o przewy\u017cszeniach, bo \u0142agodny profil pasma ogl\u0105dany z daleka nie zawsze oznacza \u0142atw\u0105 jazd\u0119. Jeden z podobnych pomys\u0142\u00f3w opisali\u015bmy w zestawieniu najciekawszych tras rowerowych w Polsce<\/a>, gdzie pojawia si\u0119 wyprawa \u015bladem beskidzkich cerkwi. W ma\u0142opolskiej cz\u0119\u015bci Beskidu Niskiego w\u0142asn\u0105 tras\u0119 mo\u017cna u\u0142o\u017cy\u0107 wok\u00f3\u0142 Wysowej, Ha\u0144czowej, Kwiatonia i Regietowa. <\/p>\n\n\n\n\nRezerwuj hotele w Beskidach TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nBabia G\u00f3ra i Orawa \u2013 dzika strona zachodniej Ma\u0142opolski<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nBabia G\u00f3ra wyrasta ponad s\u0105siednie pasma na tyle wyra\u017anie, \u017ce jej sylwetk\u0119 trudno pomyli\u0107 z innym beskidzkim szczytem. Diablak mierzy 1725 m n.p.m. i jest najwy\u017cszym punktem Polski poza Tatrami. R\u00f3\u017cnic\u0119 wysoko\u015bci wida\u0107 tak\u017ce w przyrodzie. W trakcie podej\u015bcia las regla dolnego przechodzi w regiel g\u00f3rny, wy\u017cej pojawia si\u0119 kosodrzewina, a okolice szczytu maj\u0105 ju\u017c charakter pi\u0119tra alpejskiego. W\u0142a\u015bnie ta wyra\u017ana pi\u0119trowo\u015b\u0107, po\u0142\u0105czona z bogactwem tutejszej flory i fauny, by\u0142a jednym z powod\u00f3w obj\u0119cia masywu ochron\u0105. Babiog\u00f3rski Park Narodowy powsta\u0142 w 1954 roku, a w 1976 roku znalaz\u0142 si\u0119 w \u015bwiatowej sieci rezerwat\u00f3w biosfery UNESCO.<\/p>\n\n\n\n
Na Diablak prowadzi kilka dr\u00f3g, ale jedn\u0105 z najbardziej klasycznych jest czerwony szlak z Prze\u0142\u0119czy Krowiarki. Trasa przechodzi przez Sokolic\u0119, K\u0119p\u0119 i G\u00f3wniak, stopniowo wychodz\u0105c ponad las i kosodrzewin\u0119. Mo\u017cna p\u00f3\u017aniej zej\u015b\u0107 przez Prze\u0142\u0119cz Brona do schroniska na Markowych Szczawinach i w ten spos\u00f3b u\u0142o\u017cy\u0107 pe\u0142niejsz\u0105 p\u0119tl\u0119. Znacznie trudniejszy wariant prowadzi z rejonu schroniska \u017c\u00f3\u0142tym szlakiem, czyli Perci\u0105 Akademik\u00f3w. Na stromym odcinku zamontowano \u0142a\u0144cuchy i klamry, a zim\u0105 trasa bywa zamykana, gdy zabezpieczenia znikaj\u0105 pod \u015bniegiem. To nie jest wi\u0119c beskidzki skr\u00f3t na szczyt, lecz szlak wymagaj\u0105cy pewno\u015bci w stromym terenie i dobrych warunk\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Babia G\u00f3ra ma opini\u0119 kapry\u015bnej nie bez powodu. Ods\u0142oni\u0119ty masyw jest wystawiony na silny wiatr, a mg\u0142a, oblodzenie czy nag\u0142y spadek temperatury mog\u0105 zupe\u0142nie zmieni\u0107 charakter wycieczki. Babiog\u00f3rski Park Narodowy wymienia w\u015br\u00f3d realnych zagro\u017ce\u0144 r\u00f3wnie\u017c burze i lawiny \u015bnie\u017cne, dlatego prognoz\u0119 najlepiej sprawdza\u0107 bezpo\u015brednio przed wyj\u015bciem. Gdy pogoda dopisuje, rekompensata jest konkretna. Panorama ze szczytu obejmuje Tatry, Oraw\u0119 i rozleg\u0142e partie Beskid\u00f3w, a Babia G\u00f3ra znalaz\u0142a si\u0119 tak\u017ce w naszym rankingu najpi\u0119kniejszych widok\u00f3w w polskich g\u00f3rach<\/a>. Jesieni\u0105 dodatkow\u0105 atrakcj\u0105 s\u0105 bukowe lasy ni\u017cszych pi\u0119ter, kt\u00f3re kontrastuj\u0105 z coraz bardziej surow\u0105 parti\u0105 szczytow\u0105. Wi\u0119cej pomys\u0142\u00f3w na takie wycieczki zebrali\u015bmy w przewodniku po polskich g\u00f3rach jesieni\u0105<\/a>. <\/a> <\/p>\n\n\n\nSurowy charakter masywu od dawna pobudza\u0142 te\u017c wyobra\u017ani\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w. Diablak, Kapry\u015bnica, opowie\u015bci o czarownicach i diabelskich spotkaniach na szczycie nale\u017c\u0105 do lokalnego folkloru, a nie do przewodnika przyrodniczego, ale trudno ca\u0142kowicie oddzieli\u0107 je od historii tego miejsca. Cz\u0119\u015b\u0107 tych poda\u0144 zebrali\u015bmy w materiale o legendach i miejscach, w kt\u00f3rych podobno straszy<\/a>. W rzeczywisto\u015bci du\u017co bardziej namacalnym \u017ar\u00f3d\u0142em respektu pozostaje pogoda. Mg\u0142a potrafi zas\u0142oni\u0107 szlak w kilka chwil, a wiatr na odkrytej grani jest znacznie silniejszy ni\u017c kilkaset metr\u00f3w ni\u017cej.<\/p>\n\n\n\nPo po\u0142udniowej stronie Babiej G\u00f3ry krajobraz otwiera si\u0119 na Oraw\u0119. Region jest spokojniejszy od s\u0105siedniego Podhala, a przy dobrej przejrzysto\u015bci powietrza z jednej strony horyzont zamyka pot\u0119\u017cny masyw Babiej G\u00f3ry, z drugiej pojawiaj\u0105 si\u0119 Tatry. Jest tu te\u017c geograficzna osobliwo\u015b\u0107, kt\u00f3rej nie wida\u0107 na pierwszy rzut oka. Czarna Orawa nie p\u0142ynie w stron\u0119 Ba\u0142tyku. Jej wody przez Oraw\u0119, Wag i Dunaj docieraj\u0105 ostatecznie do Morza Czarnego. Region wodny Czarnej Orawy jest najwi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 zlewiska Morza Czarnego znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 na terytorium Polski. <\/p>\n\n\n\n
Po g\u00f3rskich w\u0119dr\u00f3wkach warto pozna\u0107 Oraw\u0119 tak\u017ce od strony jej historii i tradycyjnej architektury. W Zubrzycy G\u00f3rnej dzia\u0142a Orawski Park Etnograficzny, kt\u00f3rego pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 lat 30. XX wieku. Dzi\u015b na jego terenie znajduje si\u0119 ponad 60 obiekt\u00f3w, w tym dw\u00f3r Moniak\u00f3w, karczma, bac\u00f3wki, m\u0142yn oraz charakterystyczne dla regionu cha\u0142upy z wy\u017ck\u0105, czyli gospodarczym pi\u0119trem obieganym drewnian\u0105 galeryjk\u0105. Kilka kilometr\u00f3w dalej, w Orawce, stoi drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Chrzciciela z XVII wieku. Jego polichromie pokazuj\u0105 nie tylko sceny religijne. Cykl Dziesi\u0119ciu Przykaza\u0144 zawiera r\u00f3wnie\u017c szczeg\u00f3\u0142y dawnego \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w Orawy, ich stroje, wn\u0119trza i codzienne zaj\u0119cia. <\/p>\n\n\n\n
\nRezerwuj hotele w Ma\u0142opolsce TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJezioro Czorszty\u0144skie \u2013 jedno z najpi\u0119kniejszych miejsc w Ma\u0142opolsce<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nNad Jeziorem Czorszty\u0144skim w jednym kadrze spotykaj\u0105 si\u0119 g\u00f3ry, woda i dwa zamki po przeciwnych stronach zbiornika. Nad brzegami wznosz\u0105 si\u0119 Gorce i Pieniny, a przy dobrej przejrzysto\u015bci powietrza w tle pojawiaj\u0105 si\u0119 Tatry. Trudno dzi\u015b wyobrazi\u0107 sobie ten krajobraz bez jeziora, cho\u0107 szeroka tafla pojawi\u0142a si\u0119 tu stosunkowo niedawno.<\/p>\n\n\n\n
Zbiornik powsta\u0142 przez spi\u0119trzenie Dunajca zapor\u0105 w Niedzicy. Sama idea ma ponad sto lat, a pierwsze koncepcje regulacji Dunajca w tym miejscu pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c na pocz\u0105tku XX wieku. Budow\u0119 g\u0142\u00f3wnych obiekt\u00f3w rozpocz\u0119to w latach 70., pi\u0119trzenie wody ruszy\u0142o w 1995 roku, a ca\u0142o\u015b\u0107 oddano do eksploatacji w 1997 roku. Podstawowym zadaniem inwestycji by\u0142a ochrona doliny Dunajca przed powodziami i wykorzystanie energetycznego potencja\u0142u rzeki. Dzi\u015b trudno pomin\u0105\u0107 jeszcze jedn\u0105 funkcj\u0119: jezioro sta\u0142o si\u0119 jednym z najbardziej rozpoznawalnych krajobraz\u00f3w Ma\u0142opolski i jednym z tych miejsc, kt\u00f3re regularnie trafiaj\u0105 do zestawie\u0144 najpi\u0119kniejszych jezior w Polsce<\/a>.<\/p>\n\n\n\nJezioro mi\u0119dzy Pieninami a Gorcami<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nJezioro Czorszty\u0144skie ma oko\u0142o 9 km d\u0142ugo\u015bci, a jego linia brzegowa liczy blisko 30 km. Od p\u00f3\u0142nocy nad wod\u0119 schodz\u0105 stoki Gorc\u00f3w, od po\u0142udnia otwieraj\u0105 si\u0119 Spisz i Pieniny. Brzeg jest pe\u0142en zatok i p\u00f3\u0142wysp\u00f3w, dlatego trudno wskaza\u0107 jeden najlepszy punkt widokowy. Z p\u00f3\u0142wyspu Stylchyn dobrze wida\u0107 oba zamki i Tatry, z okolic Niedzicy mocniej zaznaczaj\u0105 si\u0119 Pieniny, a z p\u00f3\u0142nocnego brzegu jezioro otwiera si\u0119 w stron\u0119 Spisza.<\/p>\n\n\n\n
Powstanie zbiornika zmieni\u0142o jednak znacznie wi\u0119cej ni\u017c sam krajobraz. Pod wod\u0105 znalaz\u0142y si\u0119 Stare Maniowy, wie\u015b o \u015bredniowiecznych korzeniach. Jej mieszka\u0144c\u00f3w przeniesiono wy\u017cej, na po\u0142udniowe stoki Gorc\u00f3w, gdzie zbudowano nowe Maniowy. Rozebrano setki dawnych zagr\u00f3d, przeniesiono cmentarz i zabytkow\u0105 kaplic\u0119 \u015bw. Sebastiana. Nie wszystko znikn\u0119\u0142o. Na p\u00f3\u0142wyspie Stylchyn powsta\u0142a Osada Czorsztyn, do kt\u00f3rej przeniesiono zabytkowe budynki z dawnych Mani\u00f3w, Czorsztyna i Kluszkowiec. Dzi\u015b tworzy j\u0105 31 obiekt\u00f3w, w tym drewniane wille, wiejskie cha\u0142upy, zabudowania gospodarcze i kamienne piwniczki z lamusami. To nie jest klasyczny skansen. Cz\u0119\u015b\u0107 dawnych dom\u00f3w pe\u0142ni obecnie funkcje turystyczne, ale zachowane bry\u0142y pozwalaj\u0105 zobaczy\u0107 fragment \u015bwiata, kt\u00f3ry cz\u0119\u015bciowo znikn\u0105\u0142 pod wodami zbiornika.<\/p>\n\n\n\n
Osobn\u0105 atrakcj\u0105 jest sama zapora w Niedzicy. Liczy 404 m d\u0142ugo\u015bci i 56 m wysoko\u015bci, a jej korpus zbudowano z oko\u0142o 1,8 mln m\u00b3 miejscowego \u017cwiru. Poni\u017cej pracuje elektrownia szczytowo-pompowa z dwiema odwracalnymi turbinami. Koron\u0105 zapory mo\u017cna spacerowa\u0107, ogl\u0105daj\u0105c z jednej strony Jezioro Czorszty\u0144skie, a z drugiej mniejszy zbiornik w Sromowcach. Obiekt, kt\u00f3ry powsta\u0142 z powod\u00f3w hydrotechnicznych, sta\u0142 si\u0119 wi\u0119c przy okazji jednym z najlepszych punkt\u00f3w widokowych w okolicy.<\/p>\n\n\n\n
Nad wod\u0105 da si\u0119 sp\u0119dzi\u0107 ca\u0142y dzie\u0144 bez wychodzenia na g\u00f3rski szlak. S\u0105 przystanie, rejsy, pla\u017ce i trasy rowerowe biegn\u0105ce miejscami niemal tu\u017c przy brzegu. Pomi\u0119dzy Niedzic\u0105 a Czorsztynem w sezonie kursuj\u0105 te\u017c jednostki, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 skr\u00f3ci\u0107 rowerow\u0105 p\u0119tl\u0119 i przedosta\u0107 si\u0119 z jednego brzegu na drugi. Do samego Velo Czorsztyn wr\u00f3cimy jeszcze dalej, bo tutejsza trasa zdecydowanie zas\u0142uguje na osobny opis. Jezioro pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w naszym zestawieniu najpi\u0119kniejszych g\u00f3rskich jezior.<\/a><\/p>\n\n\n\nNiedzica i Czorsztyn \u2013 zamki wpisane w krajobraz<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nJezioro ma zaledwie kilka dekad, ale oba zamki strzeg\u0142y doliny Dunajca ju\u017c w \u015bredniowieczu. Zamek Dunajec w Niedzicy zacz\u0119to wznosi\u0107 na pocz\u0105tku XIV wieku jako warowni\u0119 zabezpieczaj\u0105c\u0105 p\u00f3\u0142nocn\u0105 granic\u0119 Kr\u00f3lestwa W\u0119gier i wa\u017cny szlak prowadz\u0105cy dolin\u0105 Dunajca w stron\u0119 Krakowa. Po drugiej stronie rzeki rozwija\u0142 si\u0119 Czorsztyn, zwi\u0105zany z polsk\u0105 stron\u0105 pogranicza i kr\u00f3lewskim traktem na W\u0119gry. Przez stulecia oba zamki dzieli\u0142o wi\u0119c co\u015b wi\u0119cej ni\u017c Dunajec: patrzy\u0142y na siebie z dw\u00f3ch stron pa\u0144stwowej granicy.<\/p>\n\n\n\n
Czorsztyn przez wieki by\u0142 siedzib\u0105 starost\u00f3w i wa\u017cnym punktem na po\u0142udniowych rubie\u017cach pa\u0144stwa. W 1651 roku zamek opanowa\u0142 Aleksander Kostka Napierski, przyw\u00f3dca buntu ch\u0142opskiego na Podhalu. Warownia stopniowo traci\u0142a p\u00f3\u017aniej znaczenie, a ostateczny cios przyszed\u0142 pod koniec XVIII wieku. Oko\u0142o 1790 roku po uderzeniu pioruna sp\u0142on\u0119\u0142y dachy. Zamku ju\u017c nie odbudowano, a ruiny stopniowo zacz\u0119\u0142y nabiera\u0107 romantycznego charakteru, kt\u00f3ry dzi\u015b jest cz\u0119\u015bci\u0105 ich uroku.<\/p>\n\n\n\n
Niedzica przetrwa\u0142a w znacznie lepszym stanie. Mo\u017cna wej\u015b\u0107 na dziedzi\u0144ce, zajrze\u0107 do zamkowych wn\u0119trz i zobaczy\u0107 jezioro z taras\u00f3w dawnej w\u0119gierskiej warowni. Z zamkiem wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c jedna z najbardziej egzotycznych legend w Polsce. Wed\u0142ug opowie\u015bci w 1946 roku Andrzej Benesz mia\u0142 odnale\u017a\u0107 tutaj kipu, inkaski zapis w\u0119ze\u0142kowy, zwi\u0105zany z histori\u0105 rodziny Berzeviczych i rzekomym skarbem potomk\u00f3w Ink\u00f3w. Samo muzeum przedstawia t\u0119 histori\u0119 jako legend\u0119, a nie potwierdzony epizod historyczny. Kipu p\u00f3\u017aniej zagin\u0119\u0142o, skarbu nigdy nie odnaleziono, ale opowie\u015b\u0107 na sta\u0142e wesz\u0142a do miejscowego folkloru. <\/p>\n\n\n\n
Najciekawsze jest jednak to, jak oba zamki zmieni\u0142y si\u0119 po powstaniu jeziora. Dawniej sta\u0142y wysoko nad w\u0105sk\u0105 dolin\u0105 Dunajca, dzi\u015b ich mury odbijaj\u0105 si\u0119 w szerokiej tafli wody. Z pok\u0142adu statku albo gondoli dobrze wida\u0107, jak blisko siebie le\u017c\u0105 i jak naturalnie kontrolowa\u0142y dawny trakt biegn\u0105cy wzd\u0142u\u017c rzeki. Krajobraz jest wsp\u00f3\u0142czesny, ale uk\u0142ad \u015bredniowiecznego pogranicza nadal mo\u017cna bez trudu odczyta\u0107.<\/p>\n\n\n\n
\nRezerwuj hotele w Ma\u0142opolsce TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nParki i cuda natury Ma\u0142opolski \u2013 Ojc\u00f3w i Ojcowski Park Narodowy<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nZaledwie kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w od granic Krakowa krajobraz zmienia si\u0119 zupe\u0142nie. Pr\u0105dnik p\u0142ynie dnem w\u0105skiej doliny, nad kt\u00f3r\u0105 wyrastaj\u0105 jasne wapienne ska\u0142y, bramy i samotne osta\u0144ce. Pod ziemi\u0105 ci\u0105gn\u0105 si\u0119 jaskinie, w bocznych w\u0105wozach jest znacznie ciszej ni\u017c przy g\u0142\u00f3wnej trasie, a pomi\u0119dzy przyrodniczymi osobliwo\u015bciami pojawiaj\u0105 si\u0119 zamki i \u015blady znacznie starszego osadnictwa.<\/p>\n\n\n\n
Ojcowski Park Narodowy utworzono w 1956 roku. Jest najmniejszym parkiem narodowym w Polsce i zajmuje nieco ponad 21 km\u00b2, ale niewielka powierzchnia bywa tu zalet\u0105. Fragment Doliny Pr\u0105dnika znajduj\u0105cy si\u0119 w granicach parku liczy oko\u0142o 12 km, wi\u0119c wiele najciekawszych miejsc mo\u017cna \u201codhaczy\u0107\u201d podczas jednej d\u0142u\u017cszej wycieczki. Pod wapiennymi zboczami kryj\u0105 si\u0119 liczne jaskinie, b\u0119d\u0105ce wa\u017cnymi zimowiskami nietoperzy. Na terenie OPN stwierdzono 17 gatunk\u00f3w tych ssak\u00f3w i nieprzypadkowo w\u0142a\u015bnie nietoperz znalaz\u0142 si\u0119 w znaku parku. <\/p>\n\n\n\n
Dolina Pr\u0105dnika \u2013 spacer w\u015br\u00f3d wapiennych ska\u0142<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nDolina Pr\u0105dnika jest naturaln\u0105 osi\u0105 ca\u0142ego parku. Trasa spacerowa prowadzi wzd\u0142u\u017c potoku, a ska\u0142y raz odsuwaj\u0105 si\u0119 od drogi, by po chwili zn\u00f3w wyrosn\u0105\u0107 tu\u017c obok niej. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich Ig\u0142a Deotymy, charakterystyczna R\u0119kawica czy Brama Krakowska. Do tego dochodz\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a, boczne w\u0105wozy i wej\u015bcia do jaski\u0144. Dzisiejsza rze\u017aba doliny jest efektem dzia\u0142ania wody na jurajskie wapienie. Przez tysi\u0105ce lat powstawa\u0142y szczeliny, podziemne korytarze i skalne formy, kt\u00f3re dzi\u015b s\u0105 znakiem rozpoznawczym Ojcowa.<\/p>\n\n\n\n
W samym Ojcowie przyrod\u0119 \u0142atwo po\u0142\u0105czy\u0107 z histori\u0105. Nad dolin\u0105 stoj\u0105 ruiny zamku z czas\u00f3w Kazimierza Wielkiego, ni\u017cej znajduje si\u0119 drewniana Kaplica Na Wodzie, a dalej zaczynaj\u0105 si\u0119 \u015bcie\u017cki prowadz\u0105ce do Bramy Krakowskiej i jaski\u0144. Je\u015bli chcemy na chwil\u0119 zej\u015b\u0107 z najbardziej ucz\u0119szczanej trasy, mo\u017cna odbi\u0107 do Doliny S\u0105spowskiej. Jej dolna cz\u0119\u015b\u0107 ma oko\u0142o 5 km d\u0142ugo\u015bci i r\u00f3wnie\u017c le\u017cy w granicach parku, ale krajobraz jest tam znacznie spokojniejszy. Zamiast zabudowy i ruchliwej drogi mamy S\u0105sp\u00f3wk\u0119, \u0142\u0105ki, las i wapienne zbocza..<\/p>\n\n\n\n
Brama Krakowska i jaskinie Ojcowa<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT, fot. J. Krawczyk<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nBrama Krakowska wygl\u0105da jak naturalne wej\u015bcie do skalnego miasta. Tworz\u0105 j\u0105 dwie wapienne kolumny wysokie na oko\u0142o 15 m. Nazwa nawi\u0105zuje do dawnego traktu prowadz\u0105cego Dolin\u0105 Pr\u0105dnika z Krakowa w stron\u0119 \u015al\u0105ska. Dzi\u015b w pobli\u017cu przecinaj\u0105 si\u0119 znakowane szlaki, a jedna z tras prowadzi dalej przez Ciasne Ska\u0142ki w stron\u0119 Jaskini \u0141okietka. Z sam\u0105 Bram\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c miejscowe podanie, wed\u0142ug kt\u00f3rego obie ska\u0142y maj\u0105 si\u0119 powoli do siebie zbli\u017ca\u0107. Gdy ca\u0142kowicie zamkn\u0105 przej\u015bcie, ma nadej\u015b\u0107 koniec \u015bwiata. Geologia na szcz\u0119\u015bcie nie ka\u017ce si\u0119 tym terminem szczeg\u00f3lnie przejmowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Jaskinia \u0141okietka ma oko\u0142o 320 m d\u0142ugo\u015bci, z czego blisko 270 m udost\u0119pniono zwiedzaj\u0105cym. Legenda m\u00f3wi, \u017ce przysz\u0142y kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw \u0141okietek ukrywa\u0142 si\u0119 tu przed wojskami czeskiego Wac\u0142awa II, a wej\u015bcie do groty zas\u0142oni\u0142a paj\u0119cza sie\u0107, kt\u00f3ra zmyli\u0142a pogo\u0144. Podziemna trasa prowadzi przez korytarze oraz wi\u0119ksze komory, m.in. Sal\u0119 Rycersk\u0105 i Sypialni\u0119. W jaskini przez ca\u0142y sezon panuje temperatura oko\u0142o 8\u00b0C, wi\u0119c nawet w \u015brodku lata przydaje si\u0119 co\u015b cieplejszego.<\/p>\n\n\n\n
Jaskinia Ciemna ma zupe\u0142nie inny charakter. Udost\u0119pniona trasa jest kr\u00f3tsza, liczy oko\u0142o 120 m, ale samo miejsce nale\u017cy do najwa\u017cniejszych stanowisk archeologicznych w tej cz\u0119\u015bci Polski. Badania przynios\u0142y tysi\u0105ce zabytk\u00f3w ze \u015brodkowego paleolitu i dowody obecno\u015bci neandertalczyk\u00f3w. Do wej\u015bcia prowadzi strome podej\u015bcie, kt\u00f3re pokonuje oko\u0142o 60 m r\u00f3\u017cnicy wysoko\u015bci, dlatego sama wizyta jest bardziej wymagaj\u0105ca ni\u017c w Jaskini \u0141okietka. Obie jaskinie maj\u0105 sezonowe zasady zwiedzania. W Ciemnej przebieg dost\u0119pnej trasy mo\u017ce si\u0119 dodatkowo zmieni\u0107 ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 nietoperzy, dlatego przed przyjazdem najlepiej sprawdzi\u0107 bie\u017c\u0105ce informacje parku.<\/p>\n\n\n\n
Maczuga Herkulesa \u2013 symbol jurajskiego krajobrazu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nU st\u00f3p zamku w Pieskowej Skale stoi jeden z najbardziej rozpoznawalnych osta\u0144c\u00f3w ca\u0142ej Jury. Maczuga Herkulesa mierzy ok. 25 m wysoko\u015bci i spoczywa na wyra\u017anie w\u0119\u017cszej podstawie. Jej niezwyk\u0142y kszta\u0142t jest efektem nier\u00f3wnomiernego niszczenia wapienia, ale takie wyja\u015bnienie nigdy nie wystarcza\u0142o miejscowej wyobra\u017ani. Ska\u0142\u0119 nazywano m.in. Maczug\u0105 Kraka, Czarci\u0105 Ska\u0142\u0105, Ska\u0142\u0105 Twardowskiego i Sokol\u0105 Ska\u0142\u0105. Wed\u0142ug jednej z legend to sam diabe\u0142 mia\u0142 ustawi\u0107 j\u0105 cie\u0144szym ko\u0144cem ku ziemi, wykonuj\u0105c jedno z polece\u0144 mistrza Twardowskiego.<\/p>\n\n\n\n
Na szczycie mo\u017cna dostrzec niewielki krzy\u017c. Upami\u0119tnia wej\u015bcie Leona Witka na ska\u0142\u0119 w 1933 roku, jeszcze przed utworzeniem parku narodowego. Dzisiaj Maczuga jest chronion\u0105 formacj\u0105 i nie jest miejscem przeznaczonym do swobodnej wspinaczki. Zreszt\u0105 najlepszy kadr z\u0142apiemy z do\u0142u: jasna ska\u0142a na pierwszym planie, renesansowy zamek w Pieskowej Skale nieco wy\u017cej. Widok-synekdocha, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bciwie streszcza jurajski krajobraz w jednym uj\u0119ciu. Wi\u0119cej podobnych historii i miejsc opisujemy w naszym przewodniku po Ojcowskim Parku Narodowym<\/a>.<\/p>\n\n\n\n\nRezerwuj hotele w Ma\u0142opolsce TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNie tylko g\u00f3ry \u2013 ciekawe miejsca i atrakcje przyrodnicze Ma\u0142opolski<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nG\u00f3ry zajmuj\u0105 spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 mapy Ma\u0142opolski, ale na nich lista przyrodniczych atrakcji regionu zdecydowanie si\u0119 nie ko\u0144czy. Na zachodzie rozci\u0105ga si\u0119 Pustynia B\u0142\u0119dowska, na Pog\u00f3rzu Ci\u0119\u017ckowickim las skrywa fantazyjne formacje skalne, a Dunajec po raz kolejny zmienia krajobraz, tym razem tworz\u0105c Jezioro Ro\u017cnowskie.<\/p>\n\n\n\n
Warto wi\u0119c czasem zej\u015b\u0107 z beskidzkiego szlaku i ruszy\u0107 w zupe\u0142nie inn\u0105 stron\u0119. Jedne z tych miejsc wystarcz\u0105 na kilka godzin, inne bez problemu wype\u0142ni\u0105 ca\u0142y dzie\u0144 albo weekend. Wszystkie pokazuj\u0105 Ma\u0142opolsk\u0119 z dala od jej najbardziej oczywistych g\u00f3rskich poczt\u00f3wek.<\/p>\n\n\n\n
Pustynia B\u0142\u0119dowska \u2013 niezwyk\u0142y krajobraz zachodniej Ma\u0142opolski<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nPiasek jest tu naturalny, pustynny krajobraz ju\u017c nie do ko\u0144ca. Grube warstwy osad\u00f3w pozostawi\u0142y wody topniej\u0105cego l\u0105dolodu, ale przez tysi\u0105ce lat teren porasta\u0142 las. Zmiana przysz\u0142a wraz z rozwojem \u015bredniowiecznego g\u00f3rnictwa i hutnictwa w rejonie Olkusza. Drewno by\u0142o potrzebne do budowy szyb\u00f3w i sztolni oraz produkcji w\u0119gla drzewnego, dlatego lasy wycinano na du\u017c\u0105 skal\u0119. Ods\u0142oni\u0119ty piasek zacz\u0105\u0142 by\u0107 przenoszony przez wiatr i z czasem powsta\u0142 krajobraz, kt\u00f3ry pod koniec XIX wieku Wac\u0142aw Na\u0142kowski nazwa\u0142 Pustyni\u0105 B\u0142\u0119dowsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
P\u00f3\u017aniej miejsce jeszcze wielokrotnie zmienia\u0142o sw\u00f3j wygl\u0105d. Cz\u0119\u015b\u0107 pustyni zarasta\u0142a, inne fragmenty celowo zalesiano, a w XX wieku rozleg\u0142y teren wykorzystywa\u0142o wojsko. Do dzi\u015b p\u00f3\u0142nocny obszar ma charakter poligonowy i nie jest przeznaczony do swobodnego zwiedzania. Otwarte piaski chronione s\u0105 obecnie w ramach sieci Natura 2000, a zachowanie ich pustynnego charakteru wymaga regularnego usuwania cz\u0119\u015bci ro\u015blinno\u015bci. Bez takich zabieg\u00f3w las stopniowo \u201codzyskiwa\u0142by\u201d teren.<\/p>\n\n\n\n
Na pierwsz\u0105 wizyt\u0119 najlepiej wybra\u0107 jeden z trzech g\u0142\u00f3wnych punkt\u00f3w. Czubatka nad Kluczami pozwala spojrze\u0107 na pustyni\u0119 z g\u00f3ry, D\u0105br\u00f3wka znajduje si\u0119 po stronie Chech\u0142a, a przy R\u00f3\u017cy Wiatr\u00f3w mo\u017cna zej\u015b\u0107 bezpo\u015brednio na piaszczysty teren. Od 2025 roku wszystkie trzy miejsca \u0142\u0105czy r\u00f3wnie\u017c licz\u0105ca oko\u0142o 16,5 km p\u0119tla Velo Pustynia. Trasa prowadzi m.in. drewnian\u0105 k\u0142adk\u0105 nad podmok\u0142\u0105 dolin\u0105 Bia\u0142ej Przemszy, wi\u0119c rowerowa wycieczka objawia nie tylko same piaski.<\/p>\n\n\n\n
Pustynia od dawna rozpala\u0142a wyobra\u017ani\u0119. W dawnych opisach pojawia\u0142y si\u0119 burze piaskowe, a w 1924 roku grupa uczestnik\u00f3w kurs\u00f3w nauczycielskich mia\u0142a obserwowa\u0107 tutaj zjawisko przypominaj\u0105ce rozleg\u0142\u0105 tafl\u0119 wody, uznane za fatamorgan\u0119. Nic dziwnego, \u017ce miejsce regularnie trafia do zestawie\u0144 najbardziej niecodziennych krajobraz\u00f3w kraju. Wi\u0119cej znajdziecie w naszym przewodniku po najwi\u0119kszych atrakcjach Jury Krakowsko-Cz\u0119stochowskiej<\/a>, a podobnych geograficznych niespodzianek szukali\u015bmy r\u00f3wnie\u017c w zestawieniu miejsc w Polsce, w kt\u00f3rych mo\u017cna poczu\u0107 si\u0119 jak za granic\u0105<\/a>.<\/p>\n\n\n\nSkamienia\u0142e Miasto w Ci\u0119\u017ckowicach \u2013 skalny labirynt Pog\u00f3rza<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nCzarownica, Ratusz, Grunwald, Pustelnia, Baszta Paderewskiego. Nazwy brzmi\u0105 jak fragment planu miasta, ale zamiast ulic s\u0105 le\u015bne \u015bcie\u017cki, a zamiast budynk\u00f3w pot\u0119\u017cne wychodnie piaskowca ci\u0119\u017ckowickiego. Ska\u0142y powsta\u0142y oko\u0142o 30 mln lat temu, a p\u00f3\u017aniejsze wietrzenie i erozja nada\u0142y im kszta\u0142ty przypominaj\u0105ce baszty, ambony, grzyby i \u015bciany. To w\u0142a\u015bnie tutaj po raz pierwszy w Karpatach opisano r\u00f3wnie\u017c struktury zwi\u0105zane z dawnymi podmorskimi osuwiskami.<\/p>\n\n\n\n
Mieszka\u0144cy przez lata t\u0142umaczyli niezwyk\u0142e formy znacznie bardziej obrazowo. Wed\u0142ug jednej z legend sta\u0142o tu kiedy\u015b miasto, kt\u00f3rego mieszka\u0144cy zostali za kar\u0119 zamienieni w kamie\u0144. Poszczeg\u00f3lne ska\u0142y tak\u017ce doczeka\u0142y si\u0119 w\u0142asnych historii. Czarownica ogl\u0105dana z odpowiedniej strony przypomina profil ludzkiej twarzy, Ratusz i Grunwald stoj\u0105 przy wej\u015bciu do rezerwatu, a pomi\u0119dzy kolejnymi formacjami pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u0105skie szczeliny i skalne przej\u015bcia.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wna trasa od parkingu przy ul. Krynickiej do Ska\u0142ki z Krzy\u017cem liczy oko\u0142o 1,5 km. Dystans nie jest du\u017cy, ale kamienie, korzenie i miejscami strome stopnie sprawiaj\u0105, \u017ce lepiej za\u0142o\u017cy\u0107 wygodne buty. Dwie pierwsze formacje, Czarownica i Ratusz, znajduj\u0105 si\u0119 jeszcze po przeciwnej stronie drogi ni\u017c g\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 rezerwatu. W weekendy niewielki parking przy wej\u015bciu szybko si\u0119 zape\u0142nia.<\/p>\n\n\n\n
Wycieczki nie trzeba ko\u0144czy\u0107 na samym rezerwacie. W pobli\u017cu znajduje si\u0119 W\u0105w\u00f3z Wodospad, a ni\u017cej Park Zdrojowy w Ci\u0119\u017ckowicach. Dzi\u0119ki temu kr\u00f3tki spacer mi\u0119dzy ska\u0142ami \u0142atwo wyd\u0142u\u017cy\u0107 do kilku godzin. W samym Skamienia\u0142ym Mie\u015bcie najlepiej jednak nie spieszy\u0107 si\u0119 z przechodzeniem od tabliczki do tabliczki. Sporo uroku kryje si\u0119 w\u0142a\u015bnie pomi\u0119dzy nazwanymi formacjami, w skalnych szczelinach, pod nawisami i na le\u015bnych odcinkach trasy.<\/p>\n\n\n\n
Jezioro Ro\u017cnowskie \u2013 Ma\u0142opolska od strony wody<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nDunajec pojawia si\u0119 tu po raz kolejny, tym razem zatrzymany zapor\u0105 w Ro\u017cnowie. Budow\u0119 rozpocz\u0119to jeszcze przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, po katastrofalnej powodzi z 1934 roku, kt\u00f3ra przyspieszy\u0142a decyzj\u0119 o regulacji rzeki. Zapora zosta\u0142a uko\u0144czona w czasie wojny, a wraz z nape\u0142nianiem zbiornika dawna dolina Dunajca zacz\u0119\u0142a znika\u0107 pod wod\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Dzisiejsze jezioro ci\u0105gnie si\u0119 na d\u0142ugo\u015bci niemal 20 km, ale trudno zobaczy\u0107 je w ca\u0142o\u015bci z jednego miejsca. Dawna dolina by\u0142a kr\u0119ta, dlatego linia brzegowa pe\u0142na jest zatok, p\u00f3\u0142wysp\u00f3w i zalesionych cypli. Tafla wody raz szeroko otwiera si\u0119 mi\u0119dzy wzg\u00f3rzami, a chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej niemal znika za kolejnym zakr\u0119tem. Najpopularniejsz\u0105 baz\u0105 pozostaje Gr\u00f3dek nad Dunajcem, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 pla\u017ce, przystanie i wypo\u017cyczalnie sprz\u0119tu wodnego. Bardziej \u017ceglarski charakter maj\u0105 Znamirowice.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punkt\u00f3w jeziora jest Wyspa Grodzisko, powszechnie nazywana Ma\u0142pi\u0105 Wysp\u0105. Nazwa mo\u017ce myli\u0107, bo ma\u0142p nigdy tu nie by\u0142o. Zanim powsta\u0142 zbiornik, by\u0142o to wzg\u00f3rze nad Dunajcem ze \u015bladami \u015bredniowiecznego grodu. Po spi\u0119trzeniu rzeki zosta\u0142o odci\u0119te od l\u0105du i zamieni\u0142o si\u0119 w wysp\u0119, kt\u00f3ra dzi\u015b jest ostoj\u0105 ptak\u00f3w. Obowi\u0105zuje na niej zakaz wst\u0119pu, najlepiej wi\u0119c ogl\u0105da\u0107 j\u0105 z brzegu albo z pok\u0142adu jednostki p\u0142ywaj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n
Jezioro skry\u0142o cz\u0119\u015b\u0107 dawnego krajobrazu, ale wok\u00f3\u0142 wci\u0105\u017c mo\u017cna znale\u017a\u0107 sporo \u015blad\u00f3w historii. W Ro\u017cnowie zachowa\u0142y si\u0119 ruiny zamku zwi\u0105zanego z Zawisz\u0105 Czarnym oraz niedoko\u0144czone XVI-wieczne fortyfikacje Tarnowskich z charakterystycznym beluardem. To dobry pow\u00f3d, \u017ceby po zej\u015bciu z pla\u017cy ruszy\u0107 kawa\u0142ek dalej. Wi\u0119cej takich miejsc, punkt\u00f3w widokowych i lokalnych historii zebrali\u015bmy w naszym przewodniku po atrakcjach Jeziora Ro\u017cnowskiego.<\/a><\/p>\n\n\n\nPog\u00f3rza Ma\u0142opolskie \u2013 mniej znana strona regionu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nPomi\u0119dzy dolinami du\u017cych rzek a wy\u017cszymi partiami Beskid\u00f3w ci\u0105gn\u0105 si\u0119 \u0142agodne wzg\u00f3rza, kt\u00f3re \u0142atwo min\u0105\u0107 w drodze w \u201eprawdziwe g\u00f3ry\u201d. Nies\u0142usznie. Pog\u00f3rza Ro\u017cnowskie i Ci\u0119\u017ckowickie nie maj\u0105 jednego dominuj\u0105cego szczytu ani atrakcji, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej \u201ckr\u0119ci\u201d si\u0119 ca\u0142y region. Ich krajobraz tworz\u0105 niewysokie grzbiety, lasy, pola, doliny i niewielkie miejscowo\u015bci rozsiane na stokach.<\/p>\n\n\n\n
Na Pog\u00f3rzu Ro\u017cnowskim naturaln\u0105 osi\u0105 pozostaje Dunajec wraz z Jeziorami Ro\u017cnowskim i Czchowskim. Nad dolin\u0105 zachowa\u0142y si\u0119 dawne warownie, m.in. w Ro\u017cnowie i Czchowie, po drugiej stronie wody wznosi si\u0119 Tropsztyn, a w Tropiu stoi jeden z najstarszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w w tej cz\u0119\u015bci Ma\u0142opolski. Pog\u00f3rze Ci\u0119\u017ckowickie ma z kolei w\u0142asne skalne osobliwo\u015bci, ze Skamienia\u0142ym Miastem na pierwszym planie, ale w okolicznych lasach mo\u017cna znale\u017a\u0107 r\u00f3wnie\u017c mniejsze wychodnie, w\u0105wozy i punkty widokowe.<\/p>\n\n\n\n
W krajobrazie pog\u00f3rzy regularnie pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c drewniane ko\u015bcio\u0142y, cmentarze z czas\u00f3w I wojny \u015bwiatowej i niewielkie miasteczka, w kt\u00f3rych nadal czytelny jest dawny uk\u0142ad rynku. Coraz wyra\u017aniej zaznaczaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c lokalne winnice. \u0141agodne stoki i po\u0142udniowa ekspozycja wielu wzg\u00f3rz sprzyjaj\u0105 uprawie winoro\u015bli, a enoturystyka sta\u0142a si\u0119 jednym z ciekawszych sposob\u00f3w poznawania tej cz\u0119\u015bci Ma\u0142opolski.<\/p>\n\n\n\n
Pog\u00f3rza najlepiej odkrywa\u0107 bez napi\u0119tego planu. Zamiast jecha\u0107 najkr\u00f3tsz\u0105 drog\u0105 dolin\u0105, mo\u017cna wybra\u0107 boczn\u0105 tras\u0119 prowadz\u0105c\u0105 grzbietem, zatrzyma\u0107 si\u0119 przy niewielkim ko\u015bciele albo zej\u015b\u0107 na kr\u00f3tki le\u015bny szlak. <\/p>\n\n\n\n
\nRezerwuj hotele w Ma\u0142opolsce TANIEJ na Travelist.pl>> <\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\nWie\u017ce widokowe w Ma\u0142opolsce \u2013 gdzie szuka\u0107 najlepszych panoram?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nW Beskidach zdobycie wej\u015bcie na szczyt to nie zawsze gwarancja najlepszych widok\u00f3w. Wiele wierzcho\u0142k\u00f3w porasta g\u0119sty las, dlatego bez dodatkowych kilkunastu metr\u00f3w wysoko\u015bci panorama ko\u0144czy si\u0119 na najbli\u017cszych bukach i \u015bwierkach. Wie\u017ce ca\u0142kowicie zmieni\u0142y charakter cz\u0119\u015bci takich miejsc, szczeg\u00f3lnie w Gorcach, Beskidzie Wyspowym i S\u0105deckim.<\/p>\n\n\n\n
Nie wszystkie wymagaj\u0105 przy tym podobnego wysi\u0142ku. Radziejowa czy Gorc s\u0105 celem pe\u0142noprawnej g\u00f3rskiej wycieczki, podczas gdy na Koziarz lub Skie\u0142ek mo\u017cna wybra\u0107 znacznie kr\u00f3tszy wariant doj\u015bcia. R\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 te\u017c same konstrukcje. Jedne maj\u0105 otwarte schody i platformy, inne zabudowano tak, by wej\u015bcie by\u0142o mniej odczuwalne dla os\u00f3b nieprzepadaj\u0105cych za wysoko\u015bci\u0105. W okolicach Ochotnicy powsta\u0142a nawet ma\u0142a sie\u0107 czterech wie\u017c, po\u0142\u0105czona turystycznym wyzwaniem i odznak\u0105. Na Gorcu, Lubaniu, Magurkach i Koziarzu dzia\u0142aj\u0105 r\u00f3wnie\u017c kamery internetowe, dzi\u0119ki kt\u00f3rym jeszcze przed wyj\u015bciem mo\u017cna sprawdzi\u0107 warunki na grzbietach.<\/p>\n\n\n\n
Gorc i Luba\u0144 \u2013 wie\u017ce widokowe w Gorcach<\/strong><\/h3>\n\n\n\n\u0179r\u00f3d\u0142o: MOT<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\nGorc i Luba\u0144 nale\u017c\u0105 do wspomnianej czw\u00f3rki wie\u017c skupionych wok\u00f3\u0142 Ochotnicy i Tylmanowej. Wraz z Magurkami i Koziarzem tworz\u0105 tras\u0119 \u201eZdob\u0105d\u017a 4 wie\u017ce\u201d. Nie trzeba zalicza\u0107 ich jednego dnia ani nawet podczas jednego wyjazdu. Na ka\u017cdej czeka punkt potwierdzaj\u0105cy wej\u015bcie, a po skompletowaniu ca\u0142ej czw\u00f3rki mo\u017cna zdoby\u0107 lokaln\u0105 odznak\u0119. To ciekawy spos\u00f3b na poznanie kilku r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci Gorc\u00f3w i s\u0105siedniego Pasma Radziejowej bez uk\u0142adania wycieczek wok\u00f3\u0142 jednego najwy\u017cszego szczytu.<\/p>\n\n\n\n
Wie\u017ca na Gorcu stoi od 2015 roku. Sam szczyt jest zalesiony, wi\u0119c dopiero wej\u015bcie ponad korony drzew otwiera szersz\u0105 perspektyw\u0119. Ciekawsze od kolejnego wyliczania widocznych pasm jest jednak otoczenie. Szlaki prowadz\u0105 przez dawne polany pasterskie, a latem w rejonie szczytu dzia\u0142a studencka baza namiotowa. W efekcie wsp\u00f3\u0142czesna wie\u017ca wpisa\u0142a si\u0119 w miejsce od dawna zwi\u0105zane z piesz\u0105 turystyk\u0105 i gorcza\u0144skim pasterstwem.<\/p>\n\n\n\n
Na Lubaniu historia turystyki si\u0119ga znacznie g\u0142\u0119biej. Znakowany szlak od Kro\u015bcienka poprowadzono tutaj ju\u017c w 1912 roku, a przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 pod szczytem dzia\u0142a\u0142o schronisko. Obecna wie\u017ca stan\u0119\u0142a w 2015 roku. Ma 30 m wysoko\u015bci, a na taras po\u0142o\u017cony 20 m nad ziemi\u0105 prowadzi 138 schod\u00f3w z niewielkimi podestami. Latem nadal dzia\u0142a tu studencka baza namiotowa, dzi\u0119ki czemu obok nowej infrastruktury zachowa\u0142 si\u0119 fragment dawnej kultury beskidzkich w\u0119dr\u00f3wek.<\/p>\n\n\n\n
Radziejowa \u2013 panorama Beskidu S\u0105deckiego<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\nNa Radziejowej warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 nie tylko na widoki, ale te\u017c na histori\u0119 kolejnych konstrukcji. Pierwsz\u0105 drewnian\u0105 wie\u017c\u0119 ustawiono na szczycie w 2006 roku. Cztery lata p\u00f3\u017aniej zniszczy\u0142 j\u0105 piorun. Jej nast\u0119pczyni s\u0142u\u017cy\u0142a turystom do 2017 roku, kiedy pogarszaj\u0105cy si\u0119 stan drewna wymusi\u0142 zamkni\u0119cie obiektu. Obecna wie\u017ca zosta\u0142a dopuszczona do u\u017cytkowania w 2020 roku. Ma 22,16 m wysoko\u015bci, a platforma widokowa znajduje si\u0119 nieco ponad 17 m nad ziemi\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Radziejowa r\u00f3\u017cni si\u0119 te\u017c od wie\u017c, do kt\u00f3rych dochodzi si\u0119 kr\u00f3tkim spacerem. Nawet przy wyborze \u0142atwiejszego wariantu trzeba potraktowa\u0107 j\u0105 jako g\u00f3rsk\u0105 wycieczk\u0119, a przy d\u0142u\u017cszym podej\u015bciu wie\u017ca staje si\u0119 raczej fina\u0142em ca\u0142ego dnia ni\u017c osobn\u0105 atrakcj\u0105. W tym przypadku dobrze zachowano proporcje: konstrukcja pomaga zobaczy\u0107 wi\u0119cej, ale nie zast\u0119puje samej w\u0119dr\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\n
Mogielica \u2013 widoki z Beskidu Wyspowego<\/strong><\/h3>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/travelist.pl\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/MOT-logo.png\"){kind=logo}
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nNa tym r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 Ma\u0142opolski si\u0119 nie ko\u0144czy. Na p\u00f3\u0142nocy rozci\u0105ga si\u0119 wapienna Jura, okolice Tarnowa i S\u0105decczyzny zajmuj\u0105 \u0142agodniejsze pog\u00f3rza, a przez po\u0142udniow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 regionu prowadz\u0105 doliny du\u017cych karpackich rzek. W\u0142a\u015bnie takie r\u00f3\u017cne oblicza regionu chcieli\u015bmy pokaza\u0107 w kolejnej ods\u0142onie kampanii Poznaj Polsk\u0119, realizowanej pod patronatem Ma\u0142opolskiej Organizacji Turystycznej. Wsp\u00f3lnie z MOT wybrali\u015bmy miejsca,<\/strong> kt\u00f3re prowadz\u0105 od granitowych \u015bcian Tatr i ska\u0142 Ojcowskiego Parku Narodowego po Jezioro Czorszty\u0144skie, Ro\u017cnowskie i piaszczyste przestrzenie Pustyni B\u0142\u0119dowskiej. Niewiele region\u00f3w w Polsce pozwala w tak kr\u00f3tkim czasie zmieni\u0107 wysokog\u00f3rski szlak na jurajsk\u0105 dolin\u0119, jezioro albo pog\u00f3rze.<\/p>\n\n\n\n Nie ma jednej odpowiedzi. Wyprawa w Tatry oznacza zupe\u0142nie inn\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 ni\u017c ta w Gorce, a wej\u015bcie na Sokolic\u0119 trudno por\u00f3wnywa\u0107 z ca\u0142odziennym marszem przez Beskid S\u0105decki. Jedne g\u00f3ry w Ma\u0142opolsce wybiera si\u0119 dla ska\u0142, inne dla polan, las\u00f3w albo dalekich panoram. S\u0105 szlaki na kilka godzin i takie, na kt\u00f3re trzeba przeznaczy\u0107 ca\u0142y dzie\u0144. Zacznijmy od najwy\u017cszych.<\/p>\n\n\n\n Tu znajduje si\u0119 najwy\u017cszy punkt Polski, czyli Rysy si\u0119gaj\u0105ce po naszej stronie 2499 m n.p.m., ale tatrza\u0144skich rekord\u00f3w i miejsc znanych z poczt\u00f3wek jest znacznie wi\u0119cej. Morskie Oko, Giewont, Kasprowy Wierch, Dolina Pi\u0119ciu Staw\u00f3w, Czerwone Wierchy czy Orla Per\u0107 to w\u0142a\u015bciwie symbole i klasyka polskich g\u00f3r. I cho\u0107 Tatry zajmuj\u0105 stosunkowo niewielki obszar, krajobraz zmienia si\u0119 jak w kalejdoskopie. Inaczej wygl\u0105daj\u0105 granitowe Tatry Wysokie, inaczej \u0142agodniejsze grzbiety Tatr Zachodnich, a jeszcze inny \u015bwiat czeka na dnie szerokich dolin. Ca\u0142\u0105 list\u0119 miejsc, od kt\u00f3rych warto zacz\u0105\u0107 ich odkrywanie, znajdziecie w naszym przewodniku po najwi\u0119kszych atrakcjach Tatr.<\/a><\/p>\n\n\n\n Pierwsze spotkanie z Tatrami – je\u015bli ma by\u0107 spektakularne – wcale nie musi oznacza\u0107 zdobywania najwy\u017cszych szczyt\u00f3w. Dolina Ko\u015bcieliska prowadzi mi\u0119dzy wapiennymi bramami i daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 odbicia m.in. w stron\u0119 Smreczy\u0144skiego Stawu. Z kolei w Dolinie Chocho\u0142owskiej, najwi\u0119kszej dolinie w polskiej cz\u0119\u015bci pasma, szczeg\u00f3lnie atrakcyjnie jest wiosn\u0105, gdy na polanach pojawiaj\u0105 fioletowe dywany krokus\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Droga do Morskiego Oka pozwala bez wi\u0119kszych trudno\u015bci technicznych znale\u017a\u0107 si\u0119 u st\u00f3p Mi\u0119guszowieckich Szczyt\u00f3w. Samo jezioro ma zreszt\u0105 histori\u0119 bardziej burzliw\u0105, ni\u017c mog\u0142aby sugerowa\u0107 jego spokojna tafla. Pod koniec XIX wieku jego okolice by\u0142y przedmiotem wieloletniego sporu granicznego, zako\u0144czonego w 1902 r. korzystnym dla Galicji wyrokiem s\u0105du rozjemczego w Grazu. A je\u015bli po drodze do Morskiego Oka macie troch\u0119 wi\u0119cej czasu, warto wcze\u015bniej zajrze\u0107 na Rusinow\u0105 Polan\u0119. Panorama Tatr jest st\u0105d tak dobra, \u017ce niekt\u00f3rzy stawiaj\u0105 j\u0105 na podium widok\u00f3w dost\u0119pnych po polskiej stronie g\u00f3r. <\/p>\n\n\n\n Zakopane dostarcza mn\u00f3stwa inspiracji, ale przy tym daje do\u015b\u0107 du\u017co swobody w uk\u0142adaniu harmonogramu g\u00f3rskiego dnia. Z Ku\u017anic mo\u017cna ruszy\u0107 pieszo na Hal\u0119 G\u0105sienicow\u0105, Giewont czy Kasprowy Wierch, a na ten ostatni r\u00f3wnie\u017c wjecha\u0107 kolej\u0105 linow\u0105 i niemal od razu znale\u017a\u0107 si\u0119 na wysoko\u015bci 1987 m n.p.m. W pogodny dzie\u0144 wida\u0107 st\u0105d zar\u00f3wno Tatry Wysokie, jak i Czerwone Wierchy oraz le\u017c\u0105ce w dole Zakopane. Zim\u0105 Kasprowy zmienia si\u0119 w najwy\u017cej po\u0142o\u017cony o\u015brodek narciarski w Polsce, z trasami w Kotle G\u0105sienicowym i Goryczkowym. Wi\u0119cej pomys\u0142\u00f3w na ch\u0142odniejsze miesi\u0105ce zebrali\u015bmy w zestawieniu zimowych atrakcji Zakopanego<\/a>, a je\u015bli chcecie po\u0142\u0105czy\u0107 szlaki ze spacerem po mie\u015bcie, zajrzyjcie r\u00f3wnie\u017c do naszego planu Zakopane w 3 dni<\/a>.<\/p>\n\n\n\n G\u00f3ry maj\u0105 jednak ostatnie s\u0142owo. Wiosn\u0105 na polanach mog\u0105 ju\u017c kwitn\u0105\u0107 krokusy, podczas gdy kilkaset metr\u00f3w wy\u017cej nadal zalega twardy, zlodowacia\u0142y \u015bnieg. Szczeg\u00f3lnie d\u0142ugo utrzymuje si\u0119 on na zacienionych i p\u00f3\u0142nocnych stokach. Dlatego przed wyj\u015bciem dobrze sprawdzi\u0107 nie tylko prognoz\u0119, ale te\u017c komunikaty TPN i TOPR, a zim\u0105 oraz wiosn\u0105 r\u00f3wnie\u017c stopie\u0144 zagro\u017cenia lawinowego. O tym, dlaczego warunki na pozornie znanym szlaku potrafi\u0105 zmieni\u0107 si\u0119 z dnia na dzie\u0144, wi\u0119cej opowiada ratownik Piotr Jasie\u0144ski w naszej rozmowie o bezpiecznym odkrywaniu Tatr.<\/a><\/p>\n\n\n\n Pieniny nie imponuj\u0105 wysoko\u015bci\u0105, ale wystarczy stan\u0105\u0107 nad prze\u0142omem Dunajca, \u017ceby same liczby szybko straci\u0142y znaczenie. Pasmo ma oko\u0142o 35 km d\u0142ugo\u015bci, jego najwy\u017cszy szczyt Wysoka si\u0119ga 1050 m n.p.m., Okr\u0105glica w masywie Trzech Koron ma 982 m, a Sokolica 747 m. Wapienne \u015bciany wznosz\u0105 si\u0119 jednak miejscami oko\u0142o 300 m nad rzek\u0105, kt\u00f3ra przeciska si\u0119 mi\u0119dzy nimi ciasnymi zakolami. Spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tego krajobrazu chroni Pieni\u0144ski Park Narodowy, utworzony w 1932 roku i nale\u017c\u0105cy do najstarszych park\u00f3w narodowych w Polsce.<\/p>\n\n\n\n Najbardziej znane pieni\u0144skie panoramy otwieraj\u0105 si\u0119 z Trzech Koron i Sokolicy, cho\u0107 z ka\u017cdego z tych miejsc g\u00f3ry wygl\u0105daj\u0105 inaczej. Z platformy na Okr\u0105glicy wida\u0107 wij\u0105cy si\u0119 daleko w dole Dunajec, kolejne pieni\u0144skie grzbiety, a przy dobrej pogodzie tak\u017ce Tatry. Na Sokolicy rzeka jest znacznie bli\u017cej i w\u0142a\u015bnie st\u0105d najlepiej obserwowa\u0107 jedno z jej najbardziej charakterystycznych zakoli. Na tych dw\u00f3ch szczytach mo\u017cliwo\u015bci si\u0119 jednak nie ko\u0144cz\u0105. Z Palenicy mo\u017cna ruszy\u0107 grzbietem Ma\u0142ych Pienin w stron\u0119 Wysokiej, a Drog\u0105 Pieni\u0144sk\u0105 przej\u015b\u0107 lub przejecha\u0107 rowerem ze Szczawnicy a\u017c w stron\u0119 s\u0142owackiego Czerwonego Klasztoru. Wi\u0119cej pomys\u0142\u00f3w na odkrywanie regionu zebrali\u015bmy w naszym przewodniku po Podhalu i Pieninach<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Pieniny dobrze wygl\u0105daj\u0105 tak\u017ce z poziomu rzeki. Podczas sp\u0142ywu Dunajcem Trzy Korony i Sokolica przestaj\u0105 by\u0107 odleg\u0142ymi punktami widokowymi, a staj\u0105 si\u0119 skalnymi \u015bcianami wyrastaj\u0105cymi wysoko nad tratw\u0105. Trasa ze Sromowiec do Szczawnicy liczy blisko 18 km, a na prze\u0142omie rzeka zatacza kolejne ciasne zakola. Po sp\u0142ywie mo\u017cna zosta\u0107 w Szczawnicy, uzdrowisku po\u0142o\u017conym na styku Pienin i Beskidu S\u0105deckiego. Przy placu Dietla mie\u015bci si\u0119 pijalnia w\u00f3d mineralnych, a z centrum \u0142atwo ruszy\u0107 ponownie na szlak, Drog\u0119 Pieni\u0144sk\u0105 albo w stron\u0119 Palenicy.<\/p>\n\n\n\n Mi\u0119dzy Tatrami, Pieninami i Jeziorem Czorszty\u0144skim le\u017cy region, kt\u00f3ry podczas podr\u00f3\u017cy po po\u0142udniowej Ma\u0142opolsce \u0142atwo potraktowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako drog\u0119 do Niedzicy. A to b\u0142\u0105d. Polski Spisz zas\u0142uguje na dedykowany dzie\u0144 zwiedzania. Zamiast wysokich szczyt\u00f3w znajdziemy tu szerokie grzbiety, pola schodz\u0105ce do dolin i wsie, nad kt\u00f3rymi pojawia si\u0119 niemal ca\u0142a panorama Tatr.<\/p>\n\n\n\n Najbardziej znany widok otwiera si\u0119 z prze\u0142\u0119czy nad \u0141apszank\u0105, po\u0142o\u017conej na wysoko\u015bci 945 m n.p.m. Z punktu przy niewielkiej kapliczce mo\u017cna podziwia\u0107 Tatry Bielskie, Wysokie i Zachodnie, a przy dobrej przejrzysto\u015bci rozpoznawa\u0107 kolejne partie g\u0142\u00f3wnej grani. Nie trzeba przy tym ko\u0144czy\u0107 wycieczki przy punkcie widokowym. Przez okolice \u0141apszanki prowadz\u0105 znakowane szlaki w stron\u0119 Kacwina, Nowej Bia\u0142ej i \u0141apsz Ni\u017cnych.<\/p>\n\n\n\n Sam Kacwin pokazuje inn\u0105 stron\u0119 Spisza. Zachowa\u0142y si\u0119 tu tradycyjne sypa\u0144ce, czyli niewielkie spichlerze s\u0142u\u017c\u0105ce dawniej do przechowywania zbo\u017ca i innych zapas\u00f3w. W okolicy znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wodospady Pod M\u0142ynarzk\u0105 i Pod Up\u0142azem. W Trybszu warto zajrze\u0107 do drewnianego ko\u015bcio\u0142a \u015bw. El\u017cbiety W\u0119gierskiej, kt\u00f3rego XVII-wieczne polichromie prezentuj\u0105 tatrza\u0144skiej panoramy.<\/p>\n\n\n\n Spisz nadaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na rower. Wschodnia cz\u0119\u015b\u0107 Szlaku Wok\u00f3\u0142 Tatr prowadzi z Nowego Targu w stron\u0119 Kacwina. Trasa jest bardziej pofa\u0142dowana ni\u017c odcinki prowadz\u0105ce dawnym nasypem kolejowym po zachodniej stronie Podhala, a mi\u0119dzy Krempachami i Kacwinem trzeba przygotowa\u0107 si\u0119 na wyra\u017aniejsze podjazdy. W zamian przez spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 drogi Tatry pozostaj\u0105 na horyzoncie.<\/p>\n\n\n\n Spisz dobrze po\u0142\u0105czy\u0107 z wizyt\u0105 nad Jeziorem Czorszty\u0144skim, kt\u00f3rej jednak nie warto ogranicza\u0107 do Niedzicy. \u0141apszanka, Kacwin, Trybsz i lokalne drogi pomi\u0119dzy wsiami daj\u0105 dobry wgl\u0105d w region, kt\u00f3ry le\u017cy tu\u017c obok najbardziej popularnych miejsc po\u0142udniowej Ma\u0142opolski, a nadal pozostaje od nich znacznie spokojniejszy.<\/p>\n\n\n\n Ojc\u00f3w jest najbardziej znan\u0105 jurajsk\u0105 dolin\u0105 w Ma\u0142opolsce, ale nie jedyn\u0105. Na zach\u00f3d od Krakowa ci\u0105gnie si\u0119 pas mniejszych dolin wyci\u0119tych w wapieniach: Bolechowicka, Kobyla\u0144ska, B\u0119dkowska, Szklarki czy Rac\u0142awki. Ka\u017cda ma inny uk\u0142ad, a razem tworz\u0105 rozleg\u0142y teren na jednodniowe spacery i kr\u00f3tsze wypady z miasta.<\/p>\n\n\n\n Dolina B\u0119dkowska jest jedn\u0105 z najwi\u0119kszych. Dnem prowadz\u0105 szlaki piesze i lokalne trasy rowerowe, a nad nimi wyrastaj\u0105 wysokie wapienne \u015bciany. Najbardziej charakterystyczna jest Sokolica, osi\u0105gaj\u0105ca oko\u0142o 60 m wysoko\u015bci. Sama dolina nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c do najwa\u017cniejszych rejon\u00f3w wspinaczkowych Jury. Na kilkudziesi\u0119ciu ska\u0142ach wytyczono drogi ze sta\u0142ymi punktami asekuracyjnymi.<\/p>\n\n\n\n Znacznie kr\u00f3tsza Dolina Bolechowicka zaczyna si\u0119 efektown\u0105 Bram\u0105 Bolechowick\u0105. Kobyla\u0144ska mo\u017ce pochwali\u0107 si\u0119 rozleg\u0142ymi polanami otoczonymi ska\u0142ami, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c od lat przyci\u0105ga wspinaczy. Dolina Rac\u0142awki jest bardziej le\u015bna i spokojniejsza, z rezerwatem przyrody obejmuj\u0105cym fragment wapiennej doliny oraz jej zbocza.<\/p>\n\n\n\n Dolinki mo\u017cna poznawa\u0107 osobno albo po\u0142\u0105czy\u0107 je w jedn\u0105 d\u0142u\u017csz\u0105 wycieczk\u0119 rowerow\u0105. Jedna z regionalnych tras prowadzi przez Bolechowice, Kobylany, Dolin\u0119 B\u0119dkowsk\u0105, S\u0105sp\u00f3w, Ojc\u00f3w i Dolin\u0119 Kluczwody. <\/p>\n\n\n\n W Gorcach widok cz\u0119sto pojawia si\u0119 dopiero po d\u0142u\u017cszym marszu przez las. Nagle drzewa si\u0119 rozst\u0119puj\u0105, szlak wychodzi na polan\u0119, a za kolejnymi grzbietami pokazuj\u0105 si\u0119 Tatry. Te otwarte przestrzenie przez stulecia by\u0142y zwi\u0105zane z pasterstwem. Wypas owiec i regularne wykaszanie pomaga\u0142y utrzyma\u0107 hale, kt\u00f3re bez dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka stopniowo zarasta\u0142yby lasem. Gdy tradycyjna gospodarka pasterska zacz\u0119\u0142a zanika\u0107, zmieni\u0142 si\u0119 tak\u017ce krajobraz. Dzi\u015b na cz\u0119\u015bci polan prowadzi si\u0119 wypas kulturowy, m.in. na Hali D\u0142ugiej, aby zachowa\u0107 ich przyrodniczy i krajobrazowy charakter. Do najcenniejszych pod wzgl\u0119dem ro\u015blinno\u015bci miejsc na terenie Gorcza\u0144skiego Parku Narodowego nale\u017c\u0105 Wierchy Zar\u0119bskie, stanowi\u0105ce po\u0142udniow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 hali.<\/p>\n\n\n\n Najwy\u017cszym szczytem pasma jest Turbacz, 1310 m n.p.m., ale w Gorcach sam cel nie zawsze jest najwa\u017cniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 eskapady. Jedna z ciekawszych tras prowadzi z Prze\u0142\u0119czy Przys\u0142op w Lubomierzu \u017c\u00f3\u0142tym szlakiem nazywanym Szlakiem Dziesi\u0119ciu Polan. Wytyczy\u0142 go w latach 20. XX wieku ks. Walenty Gadowski, tw\u00f3rca tatrza\u0144skiej Orlej Perci. Po drodze szlak przecina kolejne polany, m.in. Jaworzynk\u0119, Podska\u0142y i Adam\u00f3wk\u0119, gdzie do dzi\u015b mo\u017cna zobaczy\u0107 stare sza\u0142asy. P\u00f3\u017an\u0105 wiosn\u0105 uwag\u0119 przyci\u0105ga te\u017c runo bukowych las\u00f3w, w kt\u00f3rych miejscami obficie kwitnie czosnek nied\u017awiedzi. Inny klasyczny wariant prowadzi fragmentem G\u0142\u00f3wnego Szlaku Beskidzkiego przez Stare Wierchy, Turbacz, Hal\u0119 D\u0142ug\u0105 i Kiczor\u0119. Warto przy tym wiedzie\u0107, \u017ce samo schronisko PTTK pod Turbaczem znajduje si\u0119 ju\u017c poza granicami Gorcza\u0144skiego Parku Narodowego.<\/p>\n\n\n\n W pa\u015bmie zachowa\u0142y si\u0119 te\u017c \u015blady mniej oczywistych historii. Przy niebieskim szlaku w dolinie Kamienicy stoi niewielki drewniany sza\u0142as nazywany Papie\u017c\u00f3wk\u0105. Latem 1976 roku zatrzyma\u0142 si\u0119 w nim na kilkana\u015bcie dni kardyna\u0142 Karol Wojty\u0142a, kt\u00f3ry szuka\u0142 tu ciszy przed wyjazdem na Kongres Eucharystyczny w Filadelfii. Z Gorcami mocno zwi\u0105zana by\u0142a r\u00f3wnie\u017c posta\u0107 Tomasza Chlipa\u0142y, znanego jako Bulanda, jednego z najs\u0142ynniejszych miejscowych bac\u00f3w. Przez dziesi\u0119ciolecia wypasa\u0142 owce na Jaworzynie Kamienickiej, a jego nazwisko do dzi\u015b pojawia si\u0119 w opowie\u015bciach o dawnym gorcza\u0144skim pasterstwie. <\/p>\n\n\n\n Osobnego przygotowania wymaga wycieczka z psem. Na terenie Gorcza\u0144skiego Parku Narodowego czworonogi mog\u0105 porusza\u0107 si\u0119 tylko po wyznaczonych odcinkach, a zasady nie dotycz\u0105 wszystkich popularnych doj\u015b\u0107 na Turbacz. Niekt\u00f3re trasy przez d\u0142ugi czas prowadz\u0105 jednak poza granicami parku, dlatego przed wyjazdem najlepiej por\u00f3wna\u0107 plan w\u0119dr\u00f3wki z aktualn\u0105 map\u0105 udost\u0119pnionych szlak\u00f3w. Na trasach, gdzie wej\u015bcie z psem jest dozwolone, obowi\u0105zuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zasady okre\u015blone w regulaminie GPN. Wi\u0119cej praktycznych informacji i propozycji tras znajdziecie w naszym poradniku o g\u00f3rskich w\u0119dr\u00f3wkach z psem<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Beskid Wyspowy nie tworzy jednego zwartego grzbietu. Poszczeg\u00f3lne masywy wyrastaj\u0105 osobno, rozdzielone dolinami i prze\u0142\u0119czami, dlatego wej\u015bcie na \u0106wilin, Mogielic\u0119 czy Lubo\u0144 Wielki za ka\u017cdym razem oznacza w\u0142a\u015bciwie osobn\u0105 g\u00f3rsk\u0105 eskapad\u0119. Najlepiej wida\u0107 to podczas inwersji, gdy mg\u0142y i ch\u0142odne powietrze zalegaj\u0105 w dolinach, a ponad nimi pojawiaj\u0105 si\u0119 o\u015bwietlone s\u0142o\u0144cem wierzcho\u0142ki. Wtedy okre\u015blenie \u201ewyspowy\u201d przestaje by\u0107 jedynie nazw\u0105. Co ciekawe, ma ono d\u0142u\u017csz\u0105 histori\u0119, ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107. Cho\u0107 przez lata jego autorstwo przypisywano Kazimierzowi Sosnowskiemu, okre\u015blenie g\u00f3r \u201ewyspowych\u201d pojawi\u0142o si\u0119 ju\u017c w 1910 roku w pracy geografa Ludomira Sawickiego.<\/p>\n\n\n\n Najwy\u017cszym szczytem pasma jest Mogielica, wznosz\u0105ca si\u0119 na ponad 1170 m n.p.m. Jej okolice obj\u0119to ochron\u0105 rezerwatow\u0105, przede wszystkim ze wzgl\u0119du na dobrze zachowane lasy regla dolnego. Na szczycie stoi 23-metrowa stalowa wie\u017ca, otwarta pod koniec 2022 roku po rozebraniu wcze\u015bniejszej, drewnianej konstrukcji. Na g\u00f3rze rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 widoki na kolejne masywy Beskidu Wyspowego, a dalej Gorce, Pieniny, Beskid S\u0105decki i Tatry. Na po\u0142udniowo-zachodnich stokach rozci\u0105ga si\u0119 Polana Stumorgowa, jedna z najbardziej charakterystycznych hal w tej cz\u0119\u015bci pasma. Mogielica pojawia si\u0119 tak\u017ce w historii g\u00f3rskich w\u0119dr\u00f3wek Karola Wojty\u0142y, kt\u00f3ry bywa\u0142 tu jeszcze jako m\u0142ody ksi\u0105dz. Niedaleko szczytu przypomina o tym krzy\u017c papieski.<\/p>\n\n\n\n Z Mogielic\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c mniej oczywisty, wojenny epizod. W styczniu 1944 roku na jej stokach rozbi\u0142 si\u0119 niemiecki bombowiec Heinkel He 111, a miejsce katastrofy upami\u0119tnia dzi\u015b tablica. Z kolei przy jednym ze szlak\u00f3w znajduje si\u0119 Zb\u00f3jnicki St\u00f3\u0142, p\u0142aska wychodnia skalna, z kt\u00f3r\u0105 miejscowe podania \u0142\u0105cz\u0105 zb\u00f3jnik\u00f3w maj\u0105cych liczy\u0107 tu swoje \u0142upy. Skalnych osobliwo\u015bci jest w Beskidzie Wyspowym wi\u0119cej. Na Luboniu Wielkim znajduje si\u0119 rozleg\u0142e osuwisko skalne obj\u0119te ochron\u0105 rezerwatow\u0105, z rumowiskami, szczelinami i formacjami nazywanymi Dziurawymi Turniami. Na szczycie stoi te\u017c niewielkie schronisko o charakterystycznej, przedwojennej bryle.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli zale\u017cy wam przede wszystkim na podziwianiu widok\u00f3w, a nie na ca\u0142odniowej w\u0119dr\u00f3wce, dobrym kierunkiem jest r\u00f3wnie\u017c Skie\u0142ek nad \u0141ukowic\u0105. Szczyt ma oko\u0142o 750 m n.p.m., ale stoj\u0105ca na nim 28-metrowa wie\u017ca pozwala spojrze\u0107 ponad drzewa na Beskid Wyspowy, S\u0105decki, Pieniny i Tatry. Doj\u015bcie od strony \u0141ukowicy zajmuje oko\u0142o p\u00f3\u0142 godziny, wi\u0119c to jedna z \u0142atwiej dost\u0119pnych panoram w pa\u015bmie. Wi\u0119cej o samej konstrukcji i wej\u015bciu na szczyt pisali\u015bmy przy okazji otwarcia wie\u017cy na Skie\u0142ku<\/a>. Je\u015bli za\u015b Beskid Wyspowy ma by\u0107 tylko jednym z przystank\u00f3w podczas d\u0142u\u017cszej podr\u00f3\u017cy, dodatkowe inspiracje znajdziecie tak\u017ce w naszym zestawieniu atrakcji w polskich g\u00f3rach.<\/a><\/p>\n\n\n\n Beskid S\u0105decki rozci\u0105ga si\u0119 po obu stronach Popradu, kt\u00f3ry przecina pasmo g\u0142\u0119bok\u0105 dolin\u0105 i dzieli je na dwie g\u0142\u00f3wne cz\u0119\u015bci: Pasmo Radziejowej oraz Pasmo Jaworzyny Krynickiej. Grzbiety ci\u0105gn\u0105 si\u0119 tu kilometrami, wiele szlak\u00f3w d\u0142ugo prowadzi przez las, a polany i punkty widokowe pojawiaj\u0105 si\u0119 zwykle dopiero po drodze. Niemal ca\u0142y ten obszar le\u017cy w granicach Popradzkiego Parku Krajobrazowego. Sam Poprad przypomina o sobie niemal na ka\u017cdym etapie podr\u00f3\u017cy, przep\u0142ywaj\u0105c kolejno przez Muszyn\u0119, Piwniczn\u0105-Zdr\u00f3j i Rytro, zanim po\u0142\u0105czy si\u0119 z Dunajcem.<\/p>\n\n\n\n Najwy\u017cszym szczytem pasma jest Radziejowa, 1266 m n.p.m. Wierzcho\u0142ek porasta las, dlatego w\u0142a\u015bciwa panorama dost\u0119pna jest dopiero z wie\u017cy widokowej. Przy dobrej widoczno\u015bci mo\u017cna st\u0105d zobaczy\u0107 Tatry, Pieniny, Beskid Wyspowy i kolejne beskidzkie grzbiety. Najkr\u00f3tszy popularny wariant prowadzi od Obidzy, ale znacznie wi\u0119cej z charakteru tych g\u00f3r obajwia czerwony szlak z Rytra. Trasa wiedzie przez Kordowiec, Niemcow\u0105 i Wielki Rogacz, a tu\u017c przed Radziejow\u0105 robi si\u0119 wyra\u017anie stromiej. Ze szczytu mo\u017cna ruszy\u0107 dalej w stron\u0119 Przehyby, zamiast wraca\u0107 t\u0105 sam\u0105 drog\u0105. Takie d\u0142ugie przej\u015bcia grzbietem s\u0105 dla Beskidu S\u0105deckiego bardzo charakterystyczne. Wi\u0119cej propozycji znajdziecie w naszym zestawieniu najpi\u0119kniejszych szlak\u00f3w w Beskidach<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Okolice Radziejowej maj\u0105 te\u017c spokojniejsz\u0105, bardziej przyrodnicz\u0105 stron\u0119. Na p\u00f3\u0142nocnych stokach rozci\u0105ga si\u0119 rezerwat Baniska, chroni\u0105cy fragment dawnej Puszczy Karpackiej. W jego granicach znajduj\u0105 si\u0119 m.in. niewielkie jeziorko osuwiskowe M\u0142aka oraz jaskinia Bania, kt\u00f3ra nie jest niestety udost\u0119pniona do zwiedzania. W rejonie Radziejowej wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce rzadkie gatunki ro\u015blin.<\/p>\n\n\n\n Po drugiej stronie Popradu wznosi si\u0119 Pasmo Jaworzyny Krynickiej. Sama Jaworzyna Krynicka liczy 1114 m n.p.m. i r\u00f3\u017cni si\u0119 od Radziejowej nie tylko wysoko\u015bci\u0105. Na szczyt mo\u017cna wej\u015b\u0107 pieszo od strony Krynicy-Zdroju, Muszyny lub Runka, ale prowadzi tam r\u00f3wnie\u017c kolej gondolowa. Nieco poni\u017cej wierzcho\u0142ka stoi schronisko PTTK, a przez t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 pasma przebiega G\u0142\u00f3wny Szlak Beskidzki. Dalej na zach\u00f3d znajduje si\u0119 Hala \u0141abowska, r\u00f3wnie\u017c ze schroniskiem i szerokimi polanami. Jeszcze inny krajobraz czeka nad Wierchoml\u0105, gdzie bac\u00f3wka stoi na otwartej hali z widokiem na Pasmo Radziejowej i, przy dobrej pogodzie, Tatry. W tej cz\u0119\u015bci Beskidu S\u0105deckiego panorama cz\u0119sto pojawia si\u0119 wcze\u015bniej ni\u017c sam szczyt.<\/p>\n\n\n\n Dolina Popradu spina oba pasma, a przy okazji daje ciekaw\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 planowania wycieczek bez samochodu. Prowadzi ni\u0105 linia kolejowa w stron\u0119 Muszyny i Krynicy-Zdroju, wi\u0119c tras\u0119 mo\u017cna zacz\u0105\u0107 w jednej miejscowo\u015bci, a sko\u0144czy\u0107 kilka stacji dalej. Tory miejscami biegn\u0105 blisko rzeki, pomi\u0119dzy stromymi, zalesionymi zboczami. Dzi\u0119ki temu sam przejazd staje si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 podr\u00f3\u017cy po regionie, a nie tylko sposobem dotarcia na pocz\u0105tek szlaku.<\/p>\n\n\n\n Dobrym punktem wypadowym po zachodniej stronie doliny jest Piwniczna-Zdr\u00f3j. Miejscowo\u015b\u0107 s\u0142ynie z w\u00f3d mineralnych i uzdrowiskowej tradycji, ale g\u00f3ry zaczynaj\u0105 si\u0119 tu w\u0142a\u015bciwie na obrze\u017cach miasta. Po zej\u015bciu ze szlaku mo\u017cna zajrze\u0107 do pijalni, przej\u015b\u0107 si\u0119 wzd\u0142u\u017c Popradu, a nast\u0119pnego dnia ruszy\u0107 w zupe\u0142nie inn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pasma. Wi\u0119cej o samej miejscowo\u015bci pisali\u015bmy w przewodniku po Piwnicznej-Zdroju i jej atrakcjach<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Jeszcze dalej w g\u00f3r\u0119 doliny le\u017cy Muszyna, otoczona g\u00f3rami z kilku stron i po\u0142o\u017cona u zbiegu Popradu, Szczawnika i Muszynki. To dobra baza zar\u00f3wno na wycieczki w Pasmo Jaworzyny Krynickiej, jak i na spokojniejszy dzie\u0144 mi\u0119dzy szlakami. Ogrody Sensoryczne, parki zdrojowe i spacerowe trasy nad rzek\u0105 pozwalaj\u0105 troch\u0119 zwolni\u0107 przed kolejn\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0105. Je\u015bli planujecie zosta\u0107 tu d\u0142u\u017cej, wi\u0119cej miejsc znajdziecie w naszym zestawieniu atrakcji Muszyny<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Beskid Niski nie pr\u00f3buje konkurowa\u0107 wysoko\u015bci\u0105 z Tatrami ani rozleg\u0142o\u015bci\u0105 panoram z s\u0105siednimi pasmami. Zapami\u0119tuje si\u0119 go inaczej: przez d\u0142ugie le\u015bne drogi, puste doliny, samotne krzy\u017ce przy dawnych traktach i cerkwie stoj\u0105ce w miejscach, gdzie przed wojn\u0105 t\u0119tni\u0142y \u017cyciem \u0142emkowskie wsie. W ma\u0142opolskiej cz\u0119\u015bci pasma szlaki prowadz\u0105 m.in. przez okolice Wysowej-Zdroju, Ha\u0144czowej, Regietowa, Izb i Ropek. Turyst\u00f3w jest tu zdecydowanie mniej ni\u017c w Tatrach czy Pieninach, ale okre\u015blenie \u201eNiski\u201d mo\u017ce by\u0107 myl\u0105ce. Podej\u015bcia bywaj\u0105 d\u0142ugie, boczne doliny s\u0105 s\u0142abiej ucz\u0119szczane, a zasi\u0119g telefonu nie wsz\u0119dzie jest oczywisto\u015bci\u0105. Wi\u0119cej pomys\u0142\u00f3w na w\u0119dr\u00f3wki po tej cz\u0119\u015bci Karpat znajdziecie w naszym zestawieniu najpi\u0119kniejszych szlak\u00f3w w Beskidach<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Najwy\u017cszym szczytem polskiej cz\u0119\u015bci pasma jest Lackowa, 997 m n.p.m. Do symbolicznego tysi\u0105ca brakuje jej zaledwie trzech metr\u00f3w, za to jej zachodni stok skutecznie nadrabia nachyleniem. Czerwony szlak prowadzi tam jednym z najbardziej stromych znakowanych podej\u015b\u0107 w Beskidzie Niskim, kt\u00f3re w\u015br\u00f3d turyst\u00f3w zyska\u0142o nazw\u0119 \u201e\u015aciana P\u0142aczu\u201d. Lackowa ma te\u017c starsz\u0105 nazw\u0119: Chor\u0105giewka Pu\u0142askiego. W czasie konfederacji barskiej jej niezalesiony w\u00f3wczas wierzcho\u0142ek mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 oddzia\u0142om Kazimierza Pu\u0142askiego do przekazywania sygna\u0142\u00f3w, a \u015blady obozu konfederat\u00f3w zachowa\u0142y si\u0119 w rejonie Izb. Na szczyt mo\u017cna ruszy\u0107 w\u0142a\u015bnie stamt\u0105d, ale ciekawszy, cho\u0107 d\u0142u\u017cszy wariant prowadzi przez Bieliczn\u0105. Po dawnej \u0142emkowskiej wsi pozosta\u0142a dzi\u015b przede wszystkim bia\u0142a cerkiew \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a, stare drzewa owocowe i szeroka dolina zamkni\u0119ta od po\u0142udnia masywem Lackowej. Od Izb do cerkwi jest oko\u0142o 3,5 km, wi\u0119c mo\u017cna wybra\u0107 si\u0119 tu r\u00f3wnie\u017c bez planu zdobywania szczytu.<\/p>\n\n\n\n \u015alady dawnej \u0141emkowszczyzny s\u0105 jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w krajobrazu Beskidu Niskiego. W dolinach trafia si\u0119 na kapliczki, cmentarze, fundamenty dom\u00f3w i cerkwie, kt\u00f3re przetrwa\u0142y powojenne wysiedlenia mieszka\u0144c\u00f3w regionu. Dwie szczeg\u00f3lnie cenne \u015bwi\u0105tynie stoj\u0105 w Kwiatoniu i Owczarach. Obie nale\u017c\u0105 do grupy drewnianych cerkwi regionu karpackiego wpisanych w 2013 roku na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO. Kwiato\u0144 zachowa\u0142 klasyczn\u0105 sylwetk\u0119 \u0142emkowskiej cerkwi z trzema wyra\u017anymi cz\u0142onami i wysokimi wie\u017cami, w Owczarach uwag\u0119 zwraca tak\u017ce zachowane wyposa\u017cenie wn\u0119trza. Wi\u0119cej o karpackich \u015bwi\u0105tyniach i innych polskich skarbach na li\u015bcie UNESCO<\/a> pisali\u015bmy w osobnym materiale. W Beskidzie Niskim takie miejsca nie s\u0105 jednak odr\u0119bnymi atrakcjami. Wyrastaj\u0105 z historii tutejszych dolin i przez to najlepiej ogl\u0105da\u0107 je w\u0142a\u015bnie w szerszym kontek\u015bcie ca\u0142ego regionu.<\/p>\n\n\n\n Na d\u0142u\u017cszy pobyt dobrze nadaje si\u0119 Wysowa-Zdr\u00f3j, po\u0142o\u017cona w szerokiej dolinie niedaleko granicy ze S\u0142owacj\u0105. Uzdrowisko korzysta z bogatych zasob\u00f3w w\u00f3d mineralnych i ma obecnie 14 uj\u0119\u0107. W pijalni w Parku Zdrojowym mo\u017cna spr\u00f3bowa\u0107 w\u00f3d z pi\u0119ciu \u017ar\u00f3de\u0142: Henryk, Franciszek, Anna, J\u00f3zef II i S\u0142one. Z centrum miejscowo\u015bci mo\u017cna ruszy\u0107 na Lackow\u0105, wybra\u0107 tras\u0119 w stron\u0119 s\u0142owackiej Cigelki albo zaplanowa\u0107 spokojniejszy spacer po okolicznych lasach. Niedaleko le\u017c\u0105 Ha\u0144czowa i Regiet\u00f3w. Ten ostatni kojarzy si\u0119 przede wszystkim z ko\u0144mi huculskimi. Dzia\u0142a tu Stadnina Koni Huculskich \u201eG\u0142adysz\u00f3w\u201d, jedna z najwa\u017cniejszych hodowli tej rasy w Europie. Niewysokie i wytrzyma\u0142e hucu\u0142y od pokole\u0144 s\u0105 zwi\u0105zane z g\u00f3rskimi terenami Karpat, a z Regietowa mo\u017cna ruszy\u0107 tak\u017ce na piesze i konne trasy w stron\u0119 Rotundy oraz s\u0105siednich dolin.<\/p>\n\n\n\n Beskid Niski dobrze odkrywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z perspektywy rowerowego siode\u0142ka. Lokalne drogi, szerokie doliny i szutrowe odcinki pozwalaj\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 kolejne wsie, cerkwie i prze\u0142\u0119cze w ca\u0142odzienne p\u0119tle. Trzeba tylko pami\u0119ta\u0107 o przewy\u017cszeniach, bo \u0142agodny profil pasma ogl\u0105dany z daleka nie zawsze oznacza \u0142atw\u0105 jazd\u0119. Jeden z podobnych pomys\u0142\u00f3w opisali\u015bmy w zestawieniu najciekawszych tras rowerowych w Polsce<\/a>, gdzie pojawia si\u0119 wyprawa \u015bladem beskidzkich cerkwi. W ma\u0142opolskiej cz\u0119\u015bci Beskidu Niskiego w\u0142asn\u0105 tras\u0119 mo\u017cna u\u0142o\u017cy\u0107 wok\u00f3\u0142 Wysowej, Ha\u0144czowej, Kwiatonia i Regietowa. <\/p>\n\n\n\n Babia G\u00f3ra wyrasta ponad s\u0105siednie pasma na tyle wyra\u017anie, \u017ce jej sylwetk\u0119 trudno pomyli\u0107 z innym beskidzkim szczytem. Diablak mierzy 1725 m n.p.m. i jest najwy\u017cszym punktem Polski poza Tatrami. R\u00f3\u017cnic\u0119 wysoko\u015bci wida\u0107 tak\u017ce w przyrodzie. W trakcie podej\u015bcia las regla dolnego przechodzi w regiel g\u00f3rny, wy\u017cej pojawia si\u0119 kosodrzewina, a okolice szczytu maj\u0105 ju\u017c charakter pi\u0119tra alpejskiego. W\u0142a\u015bnie ta wyra\u017ana pi\u0119trowo\u015b\u0107, po\u0142\u0105czona z bogactwem tutejszej flory i fauny, by\u0142a jednym z powod\u00f3w obj\u0119cia masywu ochron\u0105. Babiog\u00f3rski Park Narodowy powsta\u0142 w 1954 roku, a w 1976 roku znalaz\u0142 si\u0119 w \u015bwiatowej sieci rezerwat\u00f3w biosfery UNESCO.<\/p>\n\n\n\n Na Diablak prowadzi kilka dr\u00f3g, ale jedn\u0105 z najbardziej klasycznych jest czerwony szlak z Prze\u0142\u0119czy Krowiarki. Trasa przechodzi przez Sokolic\u0119, K\u0119p\u0119 i G\u00f3wniak, stopniowo wychodz\u0105c ponad las i kosodrzewin\u0119. Mo\u017cna p\u00f3\u017aniej zej\u015b\u0107 przez Prze\u0142\u0119cz Brona do schroniska na Markowych Szczawinach i w ten spos\u00f3b u\u0142o\u017cy\u0107 pe\u0142niejsz\u0105 p\u0119tl\u0119. Znacznie trudniejszy wariant prowadzi z rejonu schroniska \u017c\u00f3\u0142tym szlakiem, czyli Perci\u0105 Akademik\u00f3w. Na stromym odcinku zamontowano \u0142a\u0144cuchy i klamry, a zim\u0105 trasa bywa zamykana, gdy zabezpieczenia znikaj\u0105 pod \u015bniegiem. To nie jest wi\u0119c beskidzki skr\u00f3t na szczyt, lecz szlak wymagaj\u0105cy pewno\u015bci w stromym terenie i dobrych warunk\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Babia G\u00f3ra ma opini\u0119 kapry\u015bnej nie bez powodu. Ods\u0142oni\u0119ty masyw jest wystawiony na silny wiatr, a mg\u0142a, oblodzenie czy nag\u0142y spadek temperatury mog\u0105 zupe\u0142nie zmieni\u0107 charakter wycieczki. Babiog\u00f3rski Park Narodowy wymienia w\u015br\u00f3d realnych zagro\u017ce\u0144 r\u00f3wnie\u017c burze i lawiny \u015bnie\u017cne, dlatego prognoz\u0119 najlepiej sprawdza\u0107 bezpo\u015brednio przed wyj\u015bciem. Gdy pogoda dopisuje, rekompensata jest konkretna. Panorama ze szczytu obejmuje Tatry, Oraw\u0119 i rozleg\u0142e partie Beskid\u00f3w, a Babia G\u00f3ra znalaz\u0142a si\u0119 tak\u017ce w naszym rankingu najpi\u0119kniejszych widok\u00f3w w polskich g\u00f3rach<\/a>. Jesieni\u0105 dodatkow\u0105 atrakcj\u0105 s\u0105 bukowe lasy ni\u017cszych pi\u0119ter, kt\u00f3re kontrastuj\u0105 z coraz bardziej surow\u0105 parti\u0105 szczytow\u0105. Wi\u0119cej pomys\u0142\u00f3w na takie wycieczki zebrali\u015bmy w przewodniku po polskich g\u00f3rach jesieni\u0105<\/a>. <\/a> <\/p>\n\n\n\n Surowy charakter masywu od dawna pobudza\u0142 te\u017c wyobra\u017ani\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w. Diablak, Kapry\u015bnica, opowie\u015bci o czarownicach i diabelskich spotkaniach na szczycie nale\u017c\u0105 do lokalnego folkloru, a nie do przewodnika przyrodniczego, ale trudno ca\u0142kowicie oddzieli\u0107 je od historii tego miejsca. Cz\u0119\u015b\u0107 tych poda\u0144 zebrali\u015bmy w materiale o legendach i miejscach, w kt\u00f3rych podobno straszy<\/a>. W rzeczywisto\u015bci du\u017co bardziej namacalnym \u017ar\u00f3d\u0142em respektu pozostaje pogoda. Mg\u0142a potrafi zas\u0142oni\u0107 szlak w kilka chwil, a wiatr na odkrytej grani jest znacznie silniejszy ni\u017c kilkaset metr\u00f3w ni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n Po po\u0142udniowej stronie Babiej G\u00f3ry krajobraz otwiera si\u0119 na Oraw\u0119. Region jest spokojniejszy od s\u0105siedniego Podhala, a przy dobrej przejrzysto\u015bci powietrza z jednej strony horyzont zamyka pot\u0119\u017cny masyw Babiej G\u00f3ry, z drugiej pojawiaj\u0105 si\u0119 Tatry. Jest tu te\u017c geograficzna osobliwo\u015b\u0107, kt\u00f3rej nie wida\u0107 na pierwszy rzut oka. Czarna Orawa nie p\u0142ynie w stron\u0119 Ba\u0142tyku. Jej wody przez Oraw\u0119, Wag i Dunaj docieraj\u0105 ostatecznie do Morza Czarnego. Region wodny Czarnej Orawy jest najwi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 zlewiska Morza Czarnego znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 na terytorium Polski. <\/p>\n\n\n\n Po g\u00f3rskich w\u0119dr\u00f3wkach warto pozna\u0107 Oraw\u0119 tak\u017ce od strony jej historii i tradycyjnej architektury. W Zubrzycy G\u00f3rnej dzia\u0142a Orawski Park Etnograficzny, kt\u00f3rego pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 lat 30. XX wieku. Dzi\u015b na jego terenie znajduje si\u0119 ponad 60 obiekt\u00f3w, w tym dw\u00f3r Moniak\u00f3w, karczma, bac\u00f3wki, m\u0142yn oraz charakterystyczne dla regionu cha\u0142upy z wy\u017ck\u0105, czyli gospodarczym pi\u0119trem obieganym drewnian\u0105 galeryjk\u0105. Kilka kilometr\u00f3w dalej, w Orawce, stoi drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Chrzciciela z XVII wieku. Jego polichromie pokazuj\u0105 nie tylko sceny religijne. Cykl Dziesi\u0119ciu Przykaza\u0144 zawiera r\u00f3wnie\u017c szczeg\u00f3\u0142y dawnego \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w Orawy, ich stroje, wn\u0119trza i codzienne zaj\u0119cia. <\/p>\n\n\n\n Nad Jeziorem Czorszty\u0144skim w jednym kadrze spotykaj\u0105 si\u0119 g\u00f3ry, woda i dwa zamki po przeciwnych stronach zbiornika. Nad brzegami wznosz\u0105 si\u0119 Gorce i Pieniny, a przy dobrej przejrzysto\u015bci powietrza w tle pojawiaj\u0105 si\u0119 Tatry. Trudno dzi\u015b wyobrazi\u0107 sobie ten krajobraz bez jeziora, cho\u0107 szeroka tafla pojawi\u0142a si\u0119 tu stosunkowo niedawno.<\/p>\n\n\n\n Zbiornik powsta\u0142 przez spi\u0119trzenie Dunajca zapor\u0105 w Niedzicy. Sama idea ma ponad sto lat, a pierwsze koncepcje regulacji Dunajca w tym miejscu pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c na pocz\u0105tku XX wieku. Budow\u0119 g\u0142\u00f3wnych obiekt\u00f3w rozpocz\u0119to w latach 70., pi\u0119trzenie wody ruszy\u0142o w 1995 roku, a ca\u0142o\u015b\u0107 oddano do eksploatacji w 1997 roku. Podstawowym zadaniem inwestycji by\u0142a ochrona doliny Dunajca przed powodziami i wykorzystanie energetycznego potencja\u0142u rzeki. Dzi\u015b trudno pomin\u0105\u0107 jeszcze jedn\u0105 funkcj\u0119: jezioro sta\u0142o si\u0119 jednym z najbardziej rozpoznawalnych krajobraz\u00f3w Ma\u0142opolski i jednym z tych miejsc, kt\u00f3re regularnie trafiaj\u0105 do zestawie\u0144 najpi\u0119kniejszych jezior w Polsce<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Jezioro Czorszty\u0144skie ma oko\u0142o 9 km d\u0142ugo\u015bci, a jego linia brzegowa liczy blisko 30 km. Od p\u00f3\u0142nocy nad wod\u0119 schodz\u0105 stoki Gorc\u00f3w, od po\u0142udnia otwieraj\u0105 si\u0119 Spisz i Pieniny. Brzeg jest pe\u0142en zatok i p\u00f3\u0142wysp\u00f3w, dlatego trudno wskaza\u0107 jeden najlepszy punkt widokowy. Z p\u00f3\u0142wyspu Stylchyn dobrze wida\u0107 oba zamki i Tatry, z okolic Niedzicy mocniej zaznaczaj\u0105 si\u0119 Pieniny, a z p\u00f3\u0142nocnego brzegu jezioro otwiera si\u0119 w stron\u0119 Spisza.<\/p>\n\n\n\n Powstanie zbiornika zmieni\u0142o jednak znacznie wi\u0119cej ni\u017c sam krajobraz. Pod wod\u0105 znalaz\u0142y si\u0119 Stare Maniowy, wie\u015b o \u015bredniowiecznych korzeniach. Jej mieszka\u0144c\u00f3w przeniesiono wy\u017cej, na po\u0142udniowe stoki Gorc\u00f3w, gdzie zbudowano nowe Maniowy. Rozebrano setki dawnych zagr\u00f3d, przeniesiono cmentarz i zabytkow\u0105 kaplic\u0119 \u015bw. Sebastiana. Nie wszystko znikn\u0119\u0142o. Na p\u00f3\u0142wyspie Stylchyn powsta\u0142a Osada Czorsztyn, do kt\u00f3rej przeniesiono zabytkowe budynki z dawnych Mani\u00f3w, Czorsztyna i Kluszkowiec. Dzi\u015b tworzy j\u0105 31 obiekt\u00f3w, w tym drewniane wille, wiejskie cha\u0142upy, zabudowania gospodarcze i kamienne piwniczki z lamusami. To nie jest klasyczny skansen. Cz\u0119\u015b\u0107 dawnych dom\u00f3w pe\u0142ni obecnie funkcje turystyczne, ale zachowane bry\u0142y pozwalaj\u0105 zobaczy\u0107 fragment \u015bwiata, kt\u00f3ry cz\u0119\u015bciowo znikn\u0105\u0142 pod wodami zbiornika.<\/p>\n\n\n\n Osobn\u0105 atrakcj\u0105 jest sama zapora w Niedzicy. Liczy 404 m d\u0142ugo\u015bci i 56 m wysoko\u015bci, a jej korpus zbudowano z oko\u0142o 1,8 mln m\u00b3 miejscowego \u017cwiru. Poni\u017cej pracuje elektrownia szczytowo-pompowa z dwiema odwracalnymi turbinami. Koron\u0105 zapory mo\u017cna spacerowa\u0107, ogl\u0105daj\u0105c z jednej strony Jezioro Czorszty\u0144skie, a z drugiej mniejszy zbiornik w Sromowcach. Obiekt, kt\u00f3ry powsta\u0142 z powod\u00f3w hydrotechnicznych, sta\u0142 si\u0119 wi\u0119c przy okazji jednym z najlepszych punkt\u00f3w widokowych w okolicy.<\/p>\n\n\n\n Nad wod\u0105 da si\u0119 sp\u0119dzi\u0107 ca\u0142y dzie\u0144 bez wychodzenia na g\u00f3rski szlak. S\u0105 przystanie, rejsy, pla\u017ce i trasy rowerowe biegn\u0105ce miejscami niemal tu\u017c przy brzegu. Pomi\u0119dzy Niedzic\u0105 a Czorsztynem w sezonie kursuj\u0105 te\u017c jednostki, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 skr\u00f3ci\u0107 rowerow\u0105 p\u0119tl\u0119 i przedosta\u0107 si\u0119 z jednego brzegu na drugi. Do samego Velo Czorsztyn wr\u00f3cimy jeszcze dalej, bo tutejsza trasa zdecydowanie zas\u0142uguje na osobny opis. Jezioro pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w naszym zestawieniu najpi\u0119kniejszych g\u00f3rskich jezior.<\/a><\/p>\n\n\n\n Jezioro ma zaledwie kilka dekad, ale oba zamki strzeg\u0142y doliny Dunajca ju\u017c w \u015bredniowieczu. Zamek Dunajec w Niedzicy zacz\u0119to wznosi\u0107 na pocz\u0105tku XIV wieku jako warowni\u0119 zabezpieczaj\u0105c\u0105 p\u00f3\u0142nocn\u0105 granic\u0119 Kr\u00f3lestwa W\u0119gier i wa\u017cny szlak prowadz\u0105cy dolin\u0105 Dunajca w stron\u0119 Krakowa. Po drugiej stronie rzeki rozwija\u0142 si\u0119 Czorsztyn, zwi\u0105zany z polsk\u0105 stron\u0105 pogranicza i kr\u00f3lewskim traktem na W\u0119gry. Przez stulecia oba zamki dzieli\u0142o wi\u0119c co\u015b wi\u0119cej ni\u017c Dunajec: patrzy\u0142y na siebie z dw\u00f3ch stron pa\u0144stwowej granicy.<\/p>\n\n\n\n Czorsztyn przez wieki by\u0142 siedzib\u0105 starost\u00f3w i wa\u017cnym punktem na po\u0142udniowych rubie\u017cach pa\u0144stwa. W 1651 roku zamek opanowa\u0142 Aleksander Kostka Napierski, przyw\u00f3dca buntu ch\u0142opskiego na Podhalu. Warownia stopniowo traci\u0142a p\u00f3\u017aniej znaczenie, a ostateczny cios przyszed\u0142 pod koniec XVIII wieku. Oko\u0142o 1790 roku po uderzeniu pioruna sp\u0142on\u0119\u0142y dachy. Zamku ju\u017c nie odbudowano, a ruiny stopniowo zacz\u0119\u0142y nabiera\u0107 romantycznego charakteru, kt\u00f3ry dzi\u015b jest cz\u0119\u015bci\u0105 ich uroku.<\/p>\n\n\n\n Niedzica przetrwa\u0142a w znacznie lepszym stanie. Mo\u017cna wej\u015b\u0107 na dziedzi\u0144ce, zajrze\u0107 do zamkowych wn\u0119trz i zobaczy\u0107 jezioro z taras\u00f3w dawnej w\u0119gierskiej warowni. Z zamkiem wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c jedna z najbardziej egzotycznych legend w Polsce. Wed\u0142ug opowie\u015bci w 1946 roku Andrzej Benesz mia\u0142 odnale\u017a\u0107 tutaj kipu, inkaski zapis w\u0119ze\u0142kowy, zwi\u0105zany z histori\u0105 rodziny Berzeviczych i rzekomym skarbem potomk\u00f3w Ink\u00f3w. Samo muzeum przedstawia t\u0119 histori\u0119 jako legend\u0119, a nie potwierdzony epizod historyczny. Kipu p\u00f3\u017aniej zagin\u0119\u0142o, skarbu nigdy nie odnaleziono, ale opowie\u015b\u0107 na sta\u0142e wesz\u0142a do miejscowego folkloru. <\/p>\n\n\n\n Najciekawsze jest jednak to, jak oba zamki zmieni\u0142y si\u0119 po powstaniu jeziora. Dawniej sta\u0142y wysoko nad w\u0105sk\u0105 dolin\u0105 Dunajca, dzi\u015b ich mury odbijaj\u0105 si\u0119 w szerokiej tafli wody. Z pok\u0142adu statku albo gondoli dobrze wida\u0107, jak blisko siebie le\u017c\u0105 i jak naturalnie kontrolowa\u0142y dawny trakt biegn\u0105cy wzd\u0142u\u017c rzeki. Krajobraz jest wsp\u00f3\u0142czesny, ale uk\u0142ad \u015bredniowiecznego pogranicza nadal mo\u017cna bez trudu odczyta\u0107.<\/p>\n\n\n\n Zaledwie kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w od granic Krakowa krajobraz zmienia si\u0119 zupe\u0142nie. Pr\u0105dnik p\u0142ynie dnem w\u0105skiej doliny, nad kt\u00f3r\u0105 wyrastaj\u0105 jasne wapienne ska\u0142y, bramy i samotne osta\u0144ce. Pod ziemi\u0105 ci\u0105gn\u0105 si\u0119 jaskinie, w bocznych w\u0105wozach jest znacznie ciszej ni\u017c przy g\u0142\u00f3wnej trasie, a pomi\u0119dzy przyrodniczymi osobliwo\u015bciami pojawiaj\u0105 si\u0119 zamki i \u015blady znacznie starszego osadnictwa.<\/p>\n\n\n\n Ojcowski Park Narodowy utworzono w 1956 roku. Jest najmniejszym parkiem narodowym w Polsce i zajmuje nieco ponad 21 km\u00b2, ale niewielka powierzchnia bywa tu zalet\u0105. Fragment Doliny Pr\u0105dnika znajduj\u0105cy si\u0119 w granicach parku liczy oko\u0142o 12 km, wi\u0119c wiele najciekawszych miejsc mo\u017cna \u201codhaczy\u0107\u201d podczas jednej d\u0142u\u017cszej wycieczki. Pod wapiennymi zboczami kryj\u0105 si\u0119 liczne jaskinie, b\u0119d\u0105ce wa\u017cnymi zimowiskami nietoperzy. Na terenie OPN stwierdzono 17 gatunk\u00f3w tych ssak\u00f3w i nieprzypadkowo w\u0142a\u015bnie nietoperz znalaz\u0142 si\u0119 w znaku parku. <\/p>\n\n\n\n Dolina Pr\u0105dnika jest naturaln\u0105 osi\u0105 ca\u0142ego parku. Trasa spacerowa prowadzi wzd\u0142u\u017c potoku, a ska\u0142y raz odsuwaj\u0105 si\u0119 od drogi, by po chwili zn\u00f3w wyrosn\u0105\u0107 tu\u017c obok niej. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich Ig\u0142a Deotymy, charakterystyczna R\u0119kawica czy Brama Krakowska. Do tego dochodz\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a, boczne w\u0105wozy i wej\u015bcia do jaski\u0144. Dzisiejsza rze\u017aba doliny jest efektem dzia\u0142ania wody na jurajskie wapienie. Przez tysi\u0105ce lat powstawa\u0142y szczeliny, podziemne korytarze i skalne formy, kt\u00f3re dzi\u015b s\u0105 znakiem rozpoznawczym Ojcowa.<\/p>\n\n\n\n W samym Ojcowie przyrod\u0119 \u0142atwo po\u0142\u0105czy\u0107 z histori\u0105. Nad dolin\u0105 stoj\u0105 ruiny zamku z czas\u00f3w Kazimierza Wielkiego, ni\u017cej znajduje si\u0119 drewniana Kaplica Na Wodzie, a dalej zaczynaj\u0105 si\u0119 \u015bcie\u017cki prowadz\u0105ce do Bramy Krakowskiej i jaski\u0144. Je\u015bli chcemy na chwil\u0119 zej\u015b\u0107 z najbardziej ucz\u0119szczanej trasy, mo\u017cna odbi\u0107 do Doliny S\u0105spowskiej. Jej dolna cz\u0119\u015b\u0107 ma oko\u0142o 5 km d\u0142ugo\u015bci i r\u00f3wnie\u017c le\u017cy w granicach parku, ale krajobraz jest tam znacznie spokojniejszy. Zamiast zabudowy i ruchliwej drogi mamy S\u0105sp\u00f3wk\u0119, \u0142\u0105ki, las i wapienne zbocza..<\/p>\n\n\n\n Brama Krakowska wygl\u0105da jak naturalne wej\u015bcie do skalnego miasta. Tworz\u0105 j\u0105 dwie wapienne kolumny wysokie na oko\u0142o 15 m. Nazwa nawi\u0105zuje do dawnego traktu prowadz\u0105cego Dolin\u0105 Pr\u0105dnika z Krakowa w stron\u0119 \u015al\u0105ska. Dzi\u015b w pobli\u017cu przecinaj\u0105 si\u0119 znakowane szlaki, a jedna z tras prowadzi dalej przez Ciasne Ska\u0142ki w stron\u0119 Jaskini \u0141okietka. Z sam\u0105 Bram\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c miejscowe podanie, wed\u0142ug kt\u00f3rego obie ska\u0142y maj\u0105 si\u0119 powoli do siebie zbli\u017ca\u0107. Gdy ca\u0142kowicie zamkn\u0105 przej\u015bcie, ma nadej\u015b\u0107 koniec \u015bwiata. Geologia na szcz\u0119\u015bcie nie ka\u017ce si\u0119 tym terminem szczeg\u00f3lnie przejmowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Jaskinia \u0141okietka ma oko\u0142o 320 m d\u0142ugo\u015bci, z czego blisko 270 m udost\u0119pniono zwiedzaj\u0105cym. Legenda m\u00f3wi, \u017ce przysz\u0142y kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw \u0141okietek ukrywa\u0142 si\u0119 tu przed wojskami czeskiego Wac\u0142awa II, a wej\u015bcie do groty zas\u0142oni\u0142a paj\u0119cza sie\u0107, kt\u00f3ra zmyli\u0142a pogo\u0144. Podziemna trasa prowadzi przez korytarze oraz wi\u0119ksze komory, m.in. Sal\u0119 Rycersk\u0105 i Sypialni\u0119. W jaskini przez ca\u0142y sezon panuje temperatura oko\u0142o 8\u00b0C, wi\u0119c nawet w \u015brodku lata przydaje si\u0119 co\u015b cieplejszego.<\/p>\n\n\n\n Jaskinia Ciemna ma zupe\u0142nie inny charakter. Udost\u0119pniona trasa jest kr\u00f3tsza, liczy oko\u0142o 120 m, ale samo miejsce nale\u017cy do najwa\u017cniejszych stanowisk archeologicznych w tej cz\u0119\u015bci Polski. Badania przynios\u0142y tysi\u0105ce zabytk\u00f3w ze \u015brodkowego paleolitu i dowody obecno\u015bci neandertalczyk\u00f3w. Do wej\u015bcia prowadzi strome podej\u015bcie, kt\u00f3re pokonuje oko\u0142o 60 m r\u00f3\u017cnicy wysoko\u015bci, dlatego sama wizyta jest bardziej wymagaj\u0105ca ni\u017c w Jaskini \u0141okietka. Obie jaskinie maj\u0105 sezonowe zasady zwiedzania. W Ciemnej przebieg dost\u0119pnej trasy mo\u017ce si\u0119 dodatkowo zmieni\u0107 ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 nietoperzy, dlatego przed przyjazdem najlepiej sprawdzi\u0107 bie\u017c\u0105ce informacje parku.<\/p>\n\n\n\n U st\u00f3p zamku w Pieskowej Skale stoi jeden z najbardziej rozpoznawalnych osta\u0144c\u00f3w ca\u0142ej Jury. Maczuga Herkulesa mierzy ok. 25 m wysoko\u015bci i spoczywa na wyra\u017anie w\u0119\u017cszej podstawie. Jej niezwyk\u0142y kszta\u0142t jest efektem nier\u00f3wnomiernego niszczenia wapienia, ale takie wyja\u015bnienie nigdy nie wystarcza\u0142o miejscowej wyobra\u017ani. Ska\u0142\u0119 nazywano m.in. Maczug\u0105 Kraka, Czarci\u0105 Ska\u0142\u0105, Ska\u0142\u0105 Twardowskiego i Sokol\u0105 Ska\u0142\u0105. Wed\u0142ug jednej z legend to sam diabe\u0142 mia\u0142 ustawi\u0107 j\u0105 cie\u0144szym ko\u0144cem ku ziemi, wykonuj\u0105c jedno z polece\u0144 mistrza Twardowskiego.<\/p>\n\n\n\n Na szczycie mo\u017cna dostrzec niewielki krzy\u017c. Upami\u0119tnia wej\u015bcie Leona Witka na ska\u0142\u0119 w 1933 roku, jeszcze przed utworzeniem parku narodowego. Dzisiaj Maczuga jest chronion\u0105 formacj\u0105 i nie jest miejscem przeznaczonym do swobodnej wspinaczki. Zreszt\u0105 najlepszy kadr z\u0142apiemy z do\u0142u: jasna ska\u0142a na pierwszym planie, renesansowy zamek w Pieskowej Skale nieco wy\u017cej. Widok-synekdocha, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bciwie streszcza jurajski krajobraz w jednym uj\u0119ciu. Wi\u0119cej podobnych historii i miejsc opisujemy w naszym przewodniku po Ojcowskim Parku Narodowym<\/a>.<\/p>\n\n\n\n G\u00f3ry zajmuj\u0105 spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 mapy Ma\u0142opolski, ale na nich lista przyrodniczych atrakcji regionu zdecydowanie si\u0119 nie ko\u0144czy. Na zachodzie rozci\u0105ga si\u0119 Pustynia B\u0142\u0119dowska, na Pog\u00f3rzu Ci\u0119\u017ckowickim las skrywa fantazyjne formacje skalne, a Dunajec po raz kolejny zmienia krajobraz, tym razem tworz\u0105c Jezioro Ro\u017cnowskie.<\/p>\n\n\n\n Warto wi\u0119c czasem zej\u015b\u0107 z beskidzkiego szlaku i ruszy\u0107 w zupe\u0142nie inn\u0105 stron\u0119. Jedne z tych miejsc wystarcz\u0105 na kilka godzin, inne bez problemu wype\u0142ni\u0105 ca\u0142y dzie\u0144 albo weekend. Wszystkie pokazuj\u0105 Ma\u0142opolsk\u0119 z dala od jej najbardziej oczywistych g\u00f3rskich poczt\u00f3wek.<\/p>\n\n\n\n Piasek jest tu naturalny, pustynny krajobraz ju\u017c nie do ko\u0144ca. Grube warstwy osad\u00f3w pozostawi\u0142y wody topniej\u0105cego l\u0105dolodu, ale przez tysi\u0105ce lat teren porasta\u0142 las. Zmiana przysz\u0142a wraz z rozwojem \u015bredniowiecznego g\u00f3rnictwa i hutnictwa w rejonie Olkusza. Drewno by\u0142o potrzebne do budowy szyb\u00f3w i sztolni oraz produkcji w\u0119gla drzewnego, dlatego lasy wycinano na du\u017c\u0105 skal\u0119. Ods\u0142oni\u0119ty piasek zacz\u0105\u0142 by\u0107 przenoszony przez wiatr i z czasem powsta\u0142 krajobraz, kt\u00f3ry pod koniec XIX wieku Wac\u0142aw Na\u0142kowski nazwa\u0142 Pustyni\u0105 B\u0142\u0119dowsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n P\u00f3\u017aniej miejsce jeszcze wielokrotnie zmienia\u0142o sw\u00f3j wygl\u0105d. Cz\u0119\u015b\u0107 pustyni zarasta\u0142a, inne fragmenty celowo zalesiano, a w XX wieku rozleg\u0142y teren wykorzystywa\u0142o wojsko. Do dzi\u015b p\u00f3\u0142nocny obszar ma charakter poligonowy i nie jest przeznaczony do swobodnego zwiedzania. Otwarte piaski chronione s\u0105 obecnie w ramach sieci Natura 2000, a zachowanie ich pustynnego charakteru wymaga regularnego usuwania cz\u0119\u015bci ro\u015blinno\u015bci. Bez takich zabieg\u00f3w las stopniowo \u201codzyskiwa\u0142by\u201d teren.<\/p>\n\n\n\n Na pierwsz\u0105 wizyt\u0119 najlepiej wybra\u0107 jeden z trzech g\u0142\u00f3wnych punkt\u00f3w. Czubatka nad Kluczami pozwala spojrze\u0107 na pustyni\u0119 z g\u00f3ry, D\u0105br\u00f3wka znajduje si\u0119 po stronie Chech\u0142a, a przy R\u00f3\u017cy Wiatr\u00f3w mo\u017cna zej\u015b\u0107 bezpo\u015brednio na piaszczysty teren. Od 2025 roku wszystkie trzy miejsca \u0142\u0105czy r\u00f3wnie\u017c licz\u0105ca oko\u0142o 16,5 km p\u0119tla Velo Pustynia. Trasa prowadzi m.in. drewnian\u0105 k\u0142adk\u0105 nad podmok\u0142\u0105 dolin\u0105 Bia\u0142ej Przemszy, wi\u0119c rowerowa wycieczka objawia nie tylko same piaski.<\/p>\n\n\n\n Pustynia od dawna rozpala\u0142a wyobra\u017ani\u0119. W dawnych opisach pojawia\u0142y si\u0119 burze piaskowe, a w 1924 roku grupa uczestnik\u00f3w kurs\u00f3w nauczycielskich mia\u0142a obserwowa\u0107 tutaj zjawisko przypominaj\u0105ce rozleg\u0142\u0105 tafl\u0119 wody, uznane za fatamorgan\u0119. Nic dziwnego, \u017ce miejsce regularnie trafia do zestawie\u0144 najbardziej niecodziennych krajobraz\u00f3w kraju. Wi\u0119cej znajdziecie w naszym przewodniku po najwi\u0119kszych atrakcjach Jury Krakowsko-Cz\u0119stochowskiej<\/a>, a podobnych geograficznych niespodzianek szukali\u015bmy r\u00f3wnie\u017c w zestawieniu miejsc w Polsce, w kt\u00f3rych mo\u017cna poczu\u0107 si\u0119 jak za granic\u0105<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Czarownica, Ratusz, Grunwald, Pustelnia, Baszta Paderewskiego. Nazwy brzmi\u0105 jak fragment planu miasta, ale zamiast ulic s\u0105 le\u015bne \u015bcie\u017cki, a zamiast budynk\u00f3w pot\u0119\u017cne wychodnie piaskowca ci\u0119\u017ckowickiego. Ska\u0142y powsta\u0142y oko\u0142o 30 mln lat temu, a p\u00f3\u017aniejsze wietrzenie i erozja nada\u0142y im kszta\u0142ty przypominaj\u0105ce baszty, ambony, grzyby i \u015bciany. To w\u0142a\u015bnie tutaj po raz pierwszy w Karpatach opisano r\u00f3wnie\u017c struktury zwi\u0105zane z dawnymi podmorskimi osuwiskami.<\/p>\n\n\n\n Mieszka\u0144cy przez lata t\u0142umaczyli niezwyk\u0142e formy znacznie bardziej obrazowo. Wed\u0142ug jednej z legend sta\u0142o tu kiedy\u015b miasto, kt\u00f3rego mieszka\u0144cy zostali za kar\u0119 zamienieni w kamie\u0144. Poszczeg\u00f3lne ska\u0142y tak\u017ce doczeka\u0142y si\u0119 w\u0142asnych historii. Czarownica ogl\u0105dana z odpowiedniej strony przypomina profil ludzkiej twarzy, Ratusz i Grunwald stoj\u0105 przy wej\u015bciu do rezerwatu, a pomi\u0119dzy kolejnymi formacjami pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u0105skie szczeliny i skalne przej\u015bcia.<\/p>\n\n\n\n G\u0142\u00f3wna trasa od parkingu przy ul. Krynickiej do Ska\u0142ki z Krzy\u017cem liczy oko\u0142o 1,5 km. Dystans nie jest du\u017cy, ale kamienie, korzenie i miejscami strome stopnie sprawiaj\u0105, \u017ce lepiej za\u0142o\u017cy\u0107 wygodne buty. Dwie pierwsze formacje, Czarownica i Ratusz, znajduj\u0105 si\u0119 jeszcze po przeciwnej stronie drogi ni\u017c g\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 rezerwatu. W weekendy niewielki parking przy wej\u015bciu szybko si\u0119 zape\u0142nia.<\/p>\n\n\n\n Wycieczki nie trzeba ko\u0144czy\u0107 na samym rezerwacie. W pobli\u017cu znajduje si\u0119 W\u0105w\u00f3z Wodospad, a ni\u017cej Park Zdrojowy w Ci\u0119\u017ckowicach. Dzi\u0119ki temu kr\u00f3tki spacer mi\u0119dzy ska\u0142ami \u0142atwo wyd\u0142u\u017cy\u0107 do kilku godzin. W samym Skamienia\u0142ym Mie\u015bcie najlepiej jednak nie spieszy\u0107 si\u0119 z przechodzeniem od tabliczki do tabliczki. Sporo uroku kryje si\u0119 w\u0142a\u015bnie pomi\u0119dzy nazwanymi formacjami, w skalnych szczelinach, pod nawisami i na le\u015bnych odcinkach trasy.<\/p>\n\n\n\n Dunajec pojawia si\u0119 tu po raz kolejny, tym razem zatrzymany zapor\u0105 w Ro\u017cnowie. Budow\u0119 rozpocz\u0119to jeszcze przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, po katastrofalnej powodzi z 1934 roku, kt\u00f3ra przyspieszy\u0142a decyzj\u0119 o regulacji rzeki. Zapora zosta\u0142a uko\u0144czona w czasie wojny, a wraz z nape\u0142nianiem zbiornika dawna dolina Dunajca zacz\u0119\u0142a znika\u0107 pod wod\u0105.<\/p>\n\n\n\n Dzisiejsze jezioro ci\u0105gnie si\u0119 na d\u0142ugo\u015bci niemal 20 km, ale trudno zobaczy\u0107 je w ca\u0142o\u015bci z jednego miejsca. Dawna dolina by\u0142a kr\u0119ta, dlatego linia brzegowa pe\u0142na jest zatok, p\u00f3\u0142wysp\u00f3w i zalesionych cypli. Tafla wody raz szeroko otwiera si\u0119 mi\u0119dzy wzg\u00f3rzami, a chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej niemal znika za kolejnym zakr\u0119tem. Najpopularniejsz\u0105 baz\u0105 pozostaje Gr\u00f3dek nad Dunajcem, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 pla\u017ce, przystanie i wypo\u017cyczalnie sprz\u0119tu wodnego. Bardziej \u017ceglarski charakter maj\u0105 Znamirowice.<\/p>\n\n\n\n Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punkt\u00f3w jeziora jest Wyspa Grodzisko, powszechnie nazywana Ma\u0142pi\u0105 Wysp\u0105. Nazwa mo\u017ce myli\u0107, bo ma\u0142p nigdy tu nie by\u0142o. Zanim powsta\u0142 zbiornik, by\u0142o to wzg\u00f3rze nad Dunajcem ze \u015bladami \u015bredniowiecznego grodu. Po spi\u0119trzeniu rzeki zosta\u0142o odci\u0119te od l\u0105du i zamieni\u0142o si\u0119 w wysp\u0119, kt\u00f3ra dzi\u015b jest ostoj\u0105 ptak\u00f3w. Obowi\u0105zuje na niej zakaz wst\u0119pu, najlepiej wi\u0119c ogl\u0105da\u0107 j\u0105 z brzegu albo z pok\u0142adu jednostki p\u0142ywaj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n Jezioro skry\u0142o cz\u0119\u015b\u0107 dawnego krajobrazu, ale wok\u00f3\u0142 wci\u0105\u017c mo\u017cna znale\u017a\u0107 sporo \u015blad\u00f3w historii. W Ro\u017cnowie zachowa\u0142y si\u0119 ruiny zamku zwi\u0105zanego z Zawisz\u0105 Czarnym oraz niedoko\u0144czone XVI-wieczne fortyfikacje Tarnowskich z charakterystycznym beluardem. To dobry pow\u00f3d, \u017ceby po zej\u015bciu z pla\u017cy ruszy\u0107 kawa\u0142ek dalej. Wi\u0119cej takich miejsc, punkt\u00f3w widokowych i lokalnych historii zebrali\u015bmy w naszym przewodniku po atrakcjach Jeziora Ro\u017cnowskiego.<\/a><\/p>\n\n\n\n Pomi\u0119dzy dolinami du\u017cych rzek a wy\u017cszymi partiami Beskid\u00f3w ci\u0105gn\u0105 si\u0119 \u0142agodne wzg\u00f3rza, kt\u00f3re \u0142atwo min\u0105\u0107 w drodze w \u201eprawdziwe g\u00f3ry\u201d. Nies\u0142usznie. Pog\u00f3rza Ro\u017cnowskie i Ci\u0119\u017ckowickie nie maj\u0105 jednego dominuj\u0105cego szczytu ani atrakcji, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej \u201ckr\u0119ci\u201d si\u0119 ca\u0142y region. Ich krajobraz tworz\u0105 niewysokie grzbiety, lasy, pola, doliny i niewielkie miejscowo\u015bci rozsiane na stokach.<\/p>\n\n\n\n Na Pog\u00f3rzu Ro\u017cnowskim naturaln\u0105 osi\u0105 pozostaje Dunajec wraz z Jeziorami Ro\u017cnowskim i Czchowskim. Nad dolin\u0105 zachowa\u0142y si\u0119 dawne warownie, m.in. w Ro\u017cnowie i Czchowie, po drugiej stronie wody wznosi si\u0119 Tropsztyn, a w Tropiu stoi jeden z najstarszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w w tej cz\u0119\u015bci Ma\u0142opolski. Pog\u00f3rze Ci\u0119\u017ckowickie ma z kolei w\u0142asne skalne osobliwo\u015bci, ze Skamienia\u0142ym Miastem na pierwszym planie, ale w okolicznych lasach mo\u017cna znale\u017a\u0107 r\u00f3wnie\u017c mniejsze wychodnie, w\u0105wozy i punkty widokowe.<\/p>\n\n\n\n W krajobrazie pog\u00f3rzy regularnie pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c drewniane ko\u015bcio\u0142y, cmentarze z czas\u00f3w I wojny \u015bwiatowej i niewielkie miasteczka, w kt\u00f3rych nadal czytelny jest dawny uk\u0142ad rynku. Coraz wyra\u017aniej zaznaczaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c lokalne winnice. \u0141agodne stoki i po\u0142udniowa ekspozycja wielu wzg\u00f3rz sprzyjaj\u0105 uprawie winoro\u015bli, a enoturystyka sta\u0142a si\u0119 jednym z ciekawszych sposob\u00f3w poznawania tej cz\u0119\u015bci Ma\u0142opolski.<\/p>\n\n\n\n Pog\u00f3rza najlepiej odkrywa\u0107 bez napi\u0119tego planu. Zamiast jecha\u0107 najkr\u00f3tsz\u0105 drog\u0105 dolin\u0105, mo\u017cna wybra\u0107 boczn\u0105 tras\u0119 prowadz\u0105c\u0105 grzbietem, zatrzyma\u0107 si\u0119 przy niewielkim ko\u015bciele albo zej\u015b\u0107 na kr\u00f3tki le\u015bny szlak. <\/p>\n\n\n\n W Beskidach zdobycie wej\u015bcie na szczyt to nie zawsze gwarancja najlepszych widok\u00f3w. Wiele wierzcho\u0142k\u00f3w porasta g\u0119sty las, dlatego bez dodatkowych kilkunastu metr\u00f3w wysoko\u015bci panorama ko\u0144czy si\u0119 na najbli\u017cszych bukach i \u015bwierkach. Wie\u017ce ca\u0142kowicie zmieni\u0142y charakter cz\u0119\u015bci takich miejsc, szczeg\u00f3lnie w Gorcach, Beskidzie Wyspowym i S\u0105deckim.<\/p>\n\n\n\n Nie wszystkie wymagaj\u0105 przy tym podobnego wysi\u0142ku. Radziejowa czy Gorc s\u0105 celem pe\u0142noprawnej g\u00f3rskiej wycieczki, podczas gdy na Koziarz lub Skie\u0142ek mo\u017cna wybra\u0107 znacznie kr\u00f3tszy wariant doj\u015bcia. R\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 te\u017c same konstrukcje. Jedne maj\u0105 otwarte schody i platformy, inne zabudowano tak, by wej\u015bcie by\u0142o mniej odczuwalne dla os\u00f3b nieprzepadaj\u0105cych za wysoko\u015bci\u0105. W okolicach Ochotnicy powsta\u0142a nawet ma\u0142a sie\u0107 czterech wie\u017c, po\u0142\u0105czona turystycznym wyzwaniem i odznak\u0105. Na Gorcu, Lubaniu, Magurkach i Koziarzu dzia\u0142aj\u0105 r\u00f3wnie\u017c kamery internetowe, dzi\u0119ki kt\u00f3rym jeszcze przed wyj\u015bciem mo\u017cna sprawdzi\u0107 warunki na grzbietach.<\/p>\n\n\n\n Gorc i Luba\u0144 nale\u017c\u0105 do wspomnianej czw\u00f3rki wie\u017c skupionych wok\u00f3\u0142 Ochotnicy i Tylmanowej. Wraz z Magurkami i Koziarzem tworz\u0105 tras\u0119 \u201eZdob\u0105d\u017a 4 wie\u017ce\u201d. Nie trzeba zalicza\u0107 ich jednego dnia ani nawet podczas jednego wyjazdu. Na ka\u017cdej czeka punkt potwierdzaj\u0105cy wej\u015bcie, a po skompletowaniu ca\u0142ej czw\u00f3rki mo\u017cna zdoby\u0107 lokaln\u0105 odznak\u0119. To ciekawy spos\u00f3b na poznanie kilku r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci Gorc\u00f3w i s\u0105siedniego Pasma Radziejowej bez uk\u0142adania wycieczek wok\u00f3\u0142 jednego najwy\u017cszego szczytu.<\/p>\n\n\n\n Wie\u017ca na Gorcu stoi od 2015 roku. Sam szczyt jest zalesiony, wi\u0119c dopiero wej\u015bcie ponad korony drzew otwiera szersz\u0105 perspektyw\u0119. Ciekawsze od kolejnego wyliczania widocznych pasm jest jednak otoczenie. Szlaki prowadz\u0105 przez dawne polany pasterskie, a latem w rejonie szczytu dzia\u0142a studencka baza namiotowa. W efekcie wsp\u00f3\u0142czesna wie\u017ca wpisa\u0142a si\u0119 w miejsce od dawna zwi\u0105zane z piesz\u0105 turystyk\u0105 i gorcza\u0144skim pasterstwem.<\/p>\n\n\n\n Na Lubaniu historia turystyki si\u0119ga znacznie g\u0142\u0119biej. Znakowany szlak od Kro\u015bcienka poprowadzono tutaj ju\u017c w 1912 roku, a przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 pod szczytem dzia\u0142a\u0142o schronisko. Obecna wie\u017ca stan\u0119\u0142a w 2015 roku. Ma 30 m wysoko\u015bci, a na taras po\u0142o\u017cony 20 m nad ziemi\u0105 prowadzi 138 schod\u00f3w z niewielkimi podestami. Latem nadal dzia\u0142a tu studencka baza namiotowa, dzi\u0119ki czemu obok nowej infrastruktury zachowa\u0142 si\u0119 fragment dawnej kultury beskidzkich w\u0119dr\u00f3wek.<\/p>\n\n\n\n Na Radziejowej warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 nie tylko na widoki, ale te\u017c na histori\u0119 kolejnych konstrukcji. Pierwsz\u0105 drewnian\u0105 wie\u017c\u0119 ustawiono na szczycie w 2006 roku. Cztery lata p\u00f3\u017aniej zniszczy\u0142 j\u0105 piorun. Jej nast\u0119pczyni s\u0142u\u017cy\u0142a turystom do 2017 roku, kiedy pogarszaj\u0105cy si\u0119 stan drewna wymusi\u0142 zamkni\u0119cie obiektu. Obecna wie\u017ca zosta\u0142a dopuszczona do u\u017cytkowania w 2020 roku. Ma 22,16 m wysoko\u015bci, a platforma widokowa znajduje si\u0119 nieco ponad 17 m nad ziemi\u0105.<\/p>\n\n\n\n Radziejowa r\u00f3\u017cni si\u0119 te\u017c od wie\u017c, do kt\u00f3rych dochodzi si\u0119 kr\u00f3tkim spacerem. Nawet przy wyborze \u0142atwiejszego wariantu trzeba potraktowa\u0107 j\u0105 jako g\u00f3rsk\u0105 wycieczk\u0119, a przy d\u0142u\u017cszym podej\u015bciu wie\u017ca staje si\u0119 raczej fina\u0142em ca\u0142ego dnia ni\u017c osobn\u0105 atrakcj\u0105. W tym przypadku dobrze zachowano proporcje: konstrukcja pomaga zobaczy\u0107 wi\u0119cej, ale nie zast\u0119puje samej w\u0119dr\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\nG\u00f3ry w Ma\u0142opolsce \u2013 co warto zobaczy\u0107 i gdzie pojecha\u0107?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Tatry i Zakopane \u2013 doliny, szczyty i najbardziej spektakularne widoki<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
<\/a>Pieniny \u2013 Trzy Korony, Sokolica i prze\u0142om Dunajca<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a>Spisz \u2013 widokowe drogi mi\u0119dzy Tatrami i Pieninami<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nDolinki Krakowskie \u2013 Jura na spacer, rower i wspinaczk\u0119<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nGorce \u2013 Turbacz, polany i Gorcza\u0144ski Park Narodowy<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a>Beskid Wyspowy \u2013 Mogielica i g\u00f3ry wyrastaj\u0105ce ponad doliny<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nBeskid S\u0105decki \u2013 Radziejowa i Dolina Popradu<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a>Beskid Niski \u2013 gdzie w g\u00f3ry z dala od t\u0142um\u00f3w?<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a>Babia G\u00f3ra i Orawa \u2013 dzika strona zachodniej Ma\u0142opolski<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a>Jezioro Czorszty\u0144skie \u2013 jedno z najpi\u0119kniejszych miejsc w Ma\u0142opolsce<\/strong><\/h2>\n\n\n
<\/a>Jezioro mi\u0119dzy Pieninami a Gorcami<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nNiedzica i Czorsztyn \u2013 zamki wpisane w krajobraz<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nParki i cuda natury Ma\u0142opolski \u2013 Ojc\u00f3w i Ojcowski Park Narodowy<\/strong><\/h2>\n\n\n
<\/a>Dolina Pr\u0105dnika \u2013 spacer w\u015br\u00f3d wapiennych ska\u0142<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nBrama Krakowska i jaskinie Ojcowa<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a>Maczuga Herkulesa \u2013 symbol jurajskiego krajobrazu<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nNie tylko g\u00f3ry \u2013 ciekawe miejsca i atrakcje przyrodnicze Ma\u0142opolski<\/strong><\/h2>\n\n\n
<\/a>Pustynia B\u0142\u0119dowska \u2013 niezwyk\u0142y krajobraz zachodniej Ma\u0142opolski<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a>Skamienia\u0142e Miasto w Ci\u0119\u017ckowicach \u2013 skalny labirynt Pog\u00f3rza<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nJezioro Ro\u017cnowskie \u2013 Ma\u0142opolska od strony wody<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a>Pog\u00f3rza Ma\u0142opolskie \u2013 mniej znana strona regionu<\/strong><\/h3>\n\n\n
<\/a>Wie\u017ce widokowe w Ma\u0142opolsce \u2013 gdzie szuka\u0107 najlepszych panoram?<\/strong><\/h2>\n\n\n
<\/a>Gorc i Luba\u0144 \u2013 wie\u017ce widokowe w Gorcach<\/strong><\/h3>\n\n\n
Radziejowa \u2013 panorama Beskidu S\u0105deckiego<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\nMogielica \u2013 widoki z Beskidu Wyspowego<\/strong><\/h3>\n\n\n